Eat & Drink - Sài·gòn·eer

Hẻm Gems: Tiệm gelato không dùng nước mắm, nước tương để chấm, mà để làm kem

2026-09-10T13:00:00+07:00

Là một người có tình yêu mặn nồng đối với tất cả các thể loại kem, tôi xem giai đoạn cuối thập niên 2010–đầu thập niên 2020 là thời kỳ quán kem phát triển thịnh vượng nhất trong khu vực trung tâm thành phố. Khi ấy, chỉ cần đi vòng vòng quanh Quận 1 một chút là tôi đã có thể tìm được “bến đỗ” tại một tiệm kem rất ổn.

Ai trung thành với tên tuổi kinh điển sẽ tìm đến những vị kem kiểu Pháp trường kì của Fanny, tọa lạc trong một villa Pháp cổ kính trên đường Tôn Thất Thiệp. Tại góc đường Lê Lai gần Bùi Viện, quán Østerberg đem đến phong vị Bắc Âu tròn trịa, còn chú Ralf trên đường Đặng Thị Nhu miệt mài cho ra đời những sự kết hợp thú vị giữa kỹ thuật kem Ý và ẩm thực Việt Nam. Ngày ấy, hầu như lần dạo phố nào của tôi cùng đám bạn hay gia đình đều nghiễm nhiên kết thúc cùng một kiểu: ngồi nhâm nhi vài cục kem lạnh vừa mát vừa béo.

Bẵng đi một thời gian, cục diện gelato ở trung tâm đã có nhiều mất mát vào năm 2026: Fanny đã chính thức rời Sài Gòn sau vài lần đổi địa điểm, còn Østerberg chỉ tồn tại ở Quận 1 không lâu trước khi chuyển hẳn sang Thảo Điền. Ralf’s Artisan Gelato cũng thế, nhưng hiện tại cũng đang tạm đóng cửa. Với nhiều cái tên mới mẻ, trẻ trung trên bản đồ gelato, Thảo Điền dần trở thành thánh địa mới ở Sài Gòn về kem, điều khiến tôi không khỏi cảm thấy ganh tị, vì trót ở quá xa.

Sugar Daddy Gelato vẫn giữ phong độ ổn định suốt bao năm ở Quận 1.

Suốt nhiều năm đầy cam go của thị trường gelato Sài Gòn, nhà tôi đem niềm tin đặt cược vào Sugar Daddy Gelato, một trong số ít những quán còn trụ được tại con hẻm nhỏ trên đường Trần Hưng Đạo, Quận 1 sau nửa thập kỉ chông chênh. Sugar Daddy Gelato là một quán kem gia đình đúng nghĩa, đứa con tinh thần của anh Danh và chị Vy, và chắc chắn khách nào đến quán cũng đã từng bắt gặp mẹ anh Danh thoăn thoắt múc kem, tư vấn vị, chào hỏi khách vui vẻ.

Ngày tôi biết đến quán lần đầu, Sugar Daddy Gelato chỉ gói gọn trong một chiếc tủ kem và vài chiếc bàn con đủ 6–7 người ngồi, nhưng từ năm 2025, quán kem đã dời sâu vào trong vài căn ngay nhà của gia chủ, với khu vực khách ngồi mở rộng vào trong, nhiều chỗ, nhiều không gian, và được trang trí chỉn chu hơn. Bước vào quán, khách ăn kem sẽ bắt gặp tông trắng kem chủ đạo trên nền đèn hắt sáng sủa, được điểm xuyết vài mảng màu xanh lá của ghế, và cây cối.

Phần nội thất sáng sủa bên trong quán.

Anh Danh phụ trách sáng tạo khía cạnh ẩm thực của quán kem. Đương nhiên, anh chị cũng biết cái tên “Sugar Daddy” có ý nghĩa gì, nhưng anh Danh kể rằng tên quán chỉ được chọn sau khi gia đình chào đón con đầu lòng và anh cũng trở thành “daddy” nghĩa đen của con trai mình. Sự ngọt ngào đến từ đường cũng là phần không thể thiếu đối với người làm kem, nên nhân vật “bố đường” ở đây đúng nghĩa là một ông bố bỉm sữa hay dùng đường trong nấu ăn, còn nghĩa bóng có hơi nhạy cảm cũng chỉ là yếu tố gây tò mò chút đỉnh cho ai mới tới quán.

Sugar Daddy Gelato do anh Danh Phan và chị Vy, vợ anh, thành lập.

Quán kem có xuất phát điểm vào năm 2020 giữa những năm đại dịch, nhưng anh chị chủ quán đã bén duyên với ngành F&B từ rất lâu trước đó. Anh Danh theo học quản lý nhà hàng khách sạn tại Las Vegas; sau khi học xong về nước, anh chị mở quán ăn đầu tiên trong khu Bến Thành Food Market, một tổ hợp kiểu căng tin gồm nhiều xe bán thức ăn đa phong cách cho khách du lịch. Chiếc quán đầu tay ấy có cái tên Got Bun, chuyên bán bánh bao kiểu Đài Loan có phần nhân sáng tạo. Nhờ được ủng hộ nhiệt tình, họ tiếp tục mở xe thứ hai, Bánh Xèo Em Ơi; và thứ ba, Stir Fry, bán món xào. Thế nhưng, đại dịch COVID-19 kéo đến, cuốn phăng tất cả, nên hai người lại tìm khởi đầu mới từ con số 0.

Chú chim Mè, nhân viên danh dự của quán, cùng mẹ anh Danh. Bình thường Mè chỉ quanh quẩn trong chuồng, nhưng đã ra ngoài chơi thăm team Saigoneer.

Tháng 5/2020, anh Danh quyết định đi học một khóa làm gelato, và chỉ 3 tháng sau, Sugar Daddy Gelato thành hình cùng sự hồi sinh của Got Bun tại một mặt bằng nhỏ gần nơi gia đình sống. Phiên bản hiện tại kết hợp các món tráng miệng của Sugar Daddy và món mặn của Got Bun trên một menu duy nhất để vừa phục vụ khách quen từ những ngày quán còn ở Food Market, vừa chào đón khách tìm đến vì yêu gelato — tôi thuộc nhóm sau.

Lúc nào tủ kem cũng có đủ 12 vị luân phiên.

Tủ kem tại Sugar Daddy Gelato lúc nào cũng có 12 vị kem túc trực sẵn; mỗi khi một vị bán hết, mẻ kem mới khác vị sẽ được thay vào ngay. Khi team Saigoneer đến thử kem, tủ trưng bày bao gồm: bơ, me, bí đỏ và dừa, trà sữa Thái, trà sữa Earl Grey, Heal Your Soul (matcha và hoa đậu biếc), dâu, tàu hũ gừng, xoài chanh dây, vanilla và Orea, phở, và bún bò. Hai vị sau cùng, bên cạnh nước mắm và nước tương, là 4 vị mang tính “mạo hiểm” nhất trong kho tàng vị kem của anh Danh. Thật ra, nếu đã chinh chiến đủ quán gelato ở Sài Gòn, chắc hẳn bạn cũng nhận ra đây không phải lần đầu tiên có người đưa nước mắm vào kem, nhưng tôi lại thích cái cảm giác khi dẫn bạn bè tới đây lần đầu và xem sắc mặt họ ngạc nhiên khi lần đầu nghe đến kem bún bò hay nước tương.

Theo anh Danh, hương vị đặc trưng của 2 món nước được thẩm thấu vào gelato bằng cách ủ gia vị, thảo mộc trong sữa — không có thịt nhé. Nhiều bộ gia vị từ nhiều hãng khác nhau được anh đem ra ngâm thử trước khi quyết định chọn mùi vị hiện tại. Khi ăn thử gelato vị phở, tôi cảm nhận được hương thơm thoang thoảng mùi hồi, quế, thảo quả; riêng vị gelato bún bò thì lại khiến tôi nghĩ đến lớp váng mỡ sóng sánh vàng óng, dậy hương sả trên nồi nước bún.

Team Saigoneer bị chia rẽ sâu sắc khi thử bún bò và phở dạng gelato. Tôi theo phe bún bò.

Dù khi ấy vị nước mắm, nước tương vẫn chưa “lên mâm,” anh Danh vẫn cho chúng tôi nếm thử. Vị nước mắm được làm từ nước mắm trẻ em để bớt mặn và bớt khắm. Nền caramel khiến vị kem thiên về gelato caramel muối hơn, nhưng hậu vị lại đậm đà, mặn mòi của mắm. Gelato nước tương là vị để lại ấn tượng nhất với tôi — sự hòa quyện dày dặn của nước tương Lee Kum Kee và chút béo bùi của miso. Sugar Daddy Gelato cũng từng trình làng vị miso bơ nâu ăn cuốn hút đến mức tôi phải mua về ăn tiếp, nhưng tôi chỉ bắt gặp một lần trong suốt những lần ghé qua. Mẹ tôi hoàn toàn không uống rượu bia, nhưng lại rất yêu thích vị cam bia của Sugar Daddy, ăn vừa mát vừa the the vị cam.

Soufflé pancake (bánh kếp phồng) là món mới trong menu.

Trong văn nói, người ta thường sử dụng hai từ “kem” và “gelato” tương đương nhau, và thậm chí “gelato” cũng chỉ là “kem” trong tiếng Ý, tuy nhiên trong ẩm thực, kem và gelato có những yêu cầu kỹ thuật khác nhau. Theo anh Danh, gelato có hàm lượng không khí thấp hơn và thường được làm từ sữa tươi thay vì kem lỏng. Hai đặc tính này đem lại cảm giác quánh đặc trên lưỡi khi ăn gelato, so với độ mềm xốp của kem. Gelato cũng được bảo quản ở nhiệt độ cao hơn, nên phải ăn nhanh sau khi múc kem để tránh chảy.

Tùy vào mùa vụ, nhiều loại trái cây hay hương vị bản địa sẽ thay phiên nhau xuất hiện trong tủ kem của Sugar Daddy Gelato. Khi cái nắng hạ chang chang trên đầu cũng là lúc trái cây nhiệt đới như nhãn, vải, sầu riêng sẽ xuất hiện. Thanh long hồng đã từng được quán kết hợp với da-ua hay thơm. Ngoài ra, anh Danh cũng đang thử nghiệm một vị có măng cụt. Theo anh, menu gelato chịu ảnh hưởng rất lớn từ trái cây tươi ở chợ, trong những chuyến đi tìm cảm hứng sáng tạo vị kem của anh.

Ngoài gelato, khía cạnh món mặn của Sugar Daddy được thể hiện qua menu món nhâm nhi kế thừa từ những ngày còn là Got Bun, ví dụ như bánh bao heo ngũ vị. Nhiều lựa chọn khác bao gồm cánh gà đẫm sốt, và taco vỏ giòn. Tuy nhiên, trong cả menu mới của quán, cá nhân tôi thích nhất soufflé pancake (bánh kếp phồng). Phải mất một chút thời gian chờ lên món, nhưng đĩa bánh vàng hươm, mềm xốp, ăn cùng chuối phủ đường cháy rất đáng để chờ đợi.

Trà trái cây và trà tắc

Taco bò kho

Crème brûlée

Trong giai đoạn 2025–2026, thị trường gelato ở Sài Gòn bỗng nhộn nhịp hơn hẳn. Cứ cách vài tháng, tôi lại thấy một quán kem mới đang chạy quảng cáo trên mạng xã hội của mình. Tất nhiên, tôi sẽ hồ hởi xách xe chạy khắp thành phố để trải nghiệm nhiều vị gelato mới độc đáo hơn, nhưng tôi viết bài Hẻm Gems này như lời tri ân nhẹ nhàng đối với một góc Sài Gòn nhỏ đã theo mình suốt nhiều năm, qua bao sinh nhật, lễ tết, lần hẹn hò, và chia tay sướt mướt.

Tổng kết:

Giờ mở cửa: 2h chiều–10h tối
Gửi xe: Xe máy trước quán
Liên hệ: 077 864 9404
Giá: $ (khoảng 100,000VND mỗi người)
Thanh toán: Tất cả các hình thức
Giao hàng: ShopeeFood

Sugar Daddy Eatery

345/29 Trần Hưng Đạo, phường Cầu Ông Lãnh, Tp.HCM

Gói, mở ký ức tuổi thơ dưới lớp lá bao bọc hương vị quê nhà

2026-09-04T14:15:01+07:00

Tôi không bao giờ ngờ, mấy miếng lá mà tôi từng chăm chú nhìn mấy dì gói liền tay thoăn thoắt trong gian bếp quê, hay miếng lá tôi từng vô tư lột ra khỏi miếng bánh dừa dẻo nhẹo, sẽ có ngày trở thành mảnh ký ức hiếm hoi trong cuộc sống của tôi ở Sài Gòn.

Từ ngày bụi chuối sau hè nhà cao vống lên sau một mùa mưa tầm tã, mẹ tôi bỗng nhiên siêng gửi đồ ăn lên Sài Gòn cho tôi hẳn.

Thứ mà tôi nhận được trong mỗi kiện hàng không phải là chuối. Trong cái thùng xốp tôi phải khiêng khệ nệ từ Bến xe Miền Tây về tới nhà đợt sau Tết là tổng hợp những món mẹ đã lui cui cả ngày nấu nướng: lúc thì mấy cây chả lụa, bữa thì nguyên cục pa-tê thịt nguội béo ngậy, kèm theo bốn đòn bánh tét đủ loại nhân. Không cần phải buộc nịt dây nhợ, bọc bị phức tạp, mấy lớp lá của mẹ gói là đủ để giữ cho chả thịt, đòn bánh tươi nguyên khi tôi cắt ra sau một chuyến xe dài.

Lúc bóc gỡ thành phẩm kỳ công của mẹ tôi là những giây phút hăm hở, hào hứng nhất. Mấy cây chả lụa chắc mẩy được gói qua hai ba lớp lá, lúc cắt ra là nghe thơm nức mùi của thịt ướp nước mắm ngon, của da heo, tiêu sọ. Mặt chả cơ man những đốm rỗ li ti của hơi nước, ám màu xanh nhẹ của lớp lá chuối. Còn mấy đòn bánh tét dày, nặng trìu trịu thì lớp lá gói mềm, dai vì ngâm nước luộc lâu ngày. Lá chuối gói quanh đòn bánh bời rời từng mảng nhỏ, phát tiếng sột soạt vui tai sau mỗi nhát dao cứa xuống.

Mấy lớp lá của mẹ gói là đủ để giữ cho chả thịt, đòn bánh tươi nguyên khi tôi cắt ra sau một chuyến xe dài.

Công đoạn tôi thích nhất là bốc một khoanh bánh, lấy ngón tay kéo dải lá gói quanh, làm lộ phần nếp cẩm tím hường, và phần nhân bánh ở giữa óng ánh chờ tôi thưởng thức: lúc thì nhân chuối đỏ lự, bóng mật, khi thì nhân đậu vàng ươm, dẻo bùi, đính một tảng mỡ nhỏ ở giữa mềm mềm, beo béo. Cắn một miếng bánh tét vẫn còn vương mùi lá chuối ủ lâu ngày, tôi lại có cảm giác như mình đang được quay lại mấy bữa chập Tết, được mẹ sai bước ra sau hè cầm dao lia mấy cái lá chuối trên cái thân cây chuối lớn nhất vườn nhà, nghe được luôn tiếng ơi ới của nhỏ em gái đang lạch bạch mang dép để hóng hớt cảnh tôi chặt gọn ghẽ những tàu lá chuối, rịn nhựa trên lưỡi cây dao bầu.

Bánh ú ngọt

Tuổi thơ tôi không chỉ có bánh tét hay chả lụa, pa-tê mẹ gói, mà còn được ấp ủ trong những lớp lá bọc của những thứ bánh quê. Ví dụ như bánh ú ngọt miền Tây, thứ bánh có dáng hình nhỏ nhắn mà tôi hay mường tượng như những kim tự tháp mini màu xanh lá cây, là một thức quà tráng miệng chơi chơi dễ ăn đúng nghĩa. Một cái bánh chỉ gọn lỏn trong một hai lần cắn, đem theo cái bùi bùi, ngọt ngọt pha lẫn mặn mặn của nhân đậu xanh, cùng lớp vỏ nếp đượm mùi tro, vàng ươm, trong veo, óng ánh.

Nhưng thứ làm nên hương vị thương nhớ của cái bánh nhỏ này, theo tôi, là công của lớp lá tre. Hương thơm của loại lá này không phải là kiểu tươi mát, âm thầm như lá chuối, mà nồng nàn, đậm đà, len lỏi trong từng thớ bánh dẻo, thậm chí là hòa quyện với phần nhân ngọt đằm, tạo nên một ma trận vừa có hương, vừa có vị. Lá tre thơm mùi của những quãng đồng sâu vương mùi cỏ úa, rơm rạ gặt xong cuối mùa sạ. Mấy cái lá nhọn như ngòi bút máy gói ghém trong từng cái bánh nhỏ xinh, là tiếng chuông đầu gõ cửa tới mũi người ta như trịnh trọng báo “Có bánh ú đây” khi chùm bánh ú còn yên vị trên bàn thờ ông bà, làm đám nhỏ trong nhà loanh quanh thèm rớt nước miếng.

Bánh ú ngọt miền Tây, thứ bánh có dáng hình nhỏ nhắn mà tôi hay mường tượng như những kim tự tháp mini màu xanh lá cây.

Bánh dừa

Cũng là cắt dây xong xuôi chuẩn bị ăn, nhưng nếu lá trúc của bánh ú tự động lỏng ra, dễ bóc ra nguyên miếng bánh nguyên vẹn, thì lá dừa của cái bánh dừa lại gây khó dễ cho nhiều dân “ngoại đạo,” lần đầu nếm thử thứ đặc sản nức lòng nhiều người con Cửu Long. Bánh dừa của vùng Giồng Luông, Bến Tre, cái nào cái nấy bự như cái gối, chắc nụi, muốn ăn phải lột dần lớp lá từ chóp bánh, lộ ra phần dừa bên trong dẻo nhẹo, ngon mắt. Cắn một miếng, phải thấy phần nếp dính phảng phất hương thơm của lá dừa ẩm mềm vì đã ngấm hơi nước hấp nóng hổi trong nhiều tiếng đồng hồ.

Người biết ăn bánh dừa không bao giờ lột một lần trần trụi hết sạch sành sanh cái bánh, mà phải ăn tới đâu, lột tới đó. Phần lá trở thành lớp bảo vệ cho khỏi dính nhớp tay cho ăn khỏi mất ngon. Tới khi cắn miếng bánh cuối cùng, thì lá dừa cũng xả ra như một dải ruy băng điệu nghệ, lúc đó nếu còn thòm thèm thì phải vét hết mấy hột nếp hay miếng chuối đỏ lừ, ngọt lịm còn vương lại trên mép lá.

Tôi nắm được mấy bí kíp cỏn con này phần lớn là nhờ học lỏm ông bán bánh hay ngồi nghỉ mệt ngay chỗ hè nhà tôi. Ông già đội cái nón kết, ôm cái cần xé lớn chứa đầy bánh ú, bánh dừa, vừa đi vừa rao vang vọng khắp xóm. Nghe ông kể, tôi mới biết cái vỏ lá mình đăm đăm lột ra để nhanh cắn được miếng bánh, lại chứa đựng nhiều sự mẫn cán của kế sinh nhai, từ việc lội vườn chọn những tàu lá dừa non cùng cỡ, đem rửa sạch rồi phơi khô cho héo để lá đủ độ dai tơi, cho đến việc khéo léo buộc dây lạt, thả vào nồi hấp khói bốc cuồn cuộn.

Rồi mấy cái lá đó lại được đưa vô cái cần xé, đi qua mấy tiếng rao, chuyền tay cô bác, rồi nằm yên trên mâm cúng ông bà, cuối cùng là bị lột trần trụi bởi đôi bàn tay thòm thèm của đám con nít tụi tôi. Có vài ba cái lá có sẵn ở vườn nhà, vậy mà bà con xứ tôi đã mần đủ thứ bánh, rồi mua đi bán lại, gửi trao bao nhiêu tình cảm của chòm xóm láng giềng, thân tình ruột thịt.

Món mặn trong lá

Lần đầu tôi được ăn món gà nướng lá sen mà tôi chắc mình sẽ nhớ đến hết đời.

Mà đó là còn chưa kể, không chỉ là bánh trái, mà có nhiều thứ đồ ăn của quê tôi cũng được người ta xài lá để bao bọc cho khỏi ôi thiu, ruồi bu kiến đậu. Như là cục xôi ngọt cốt dừa rắc tí đậu xanh nhuyễn của bà cô trước cổng trường, lúc nào cũng được lót một miếng lá chuối xanh lên trên, mở ra một cái là làm đám bạn học bàn bên thèm nhỏ dãi. Hoặc là nồi thịt kho hột vịt của dì Tư, luôn được phủ mấy miếng lá mít lên mặt lúc vừa sôi rồi nấu liu riu bếp than, cho đến khi lá úa quắt lại thì thay miếng khác, giúp nồi thịt lên màu cánh gián trong vắt, không một gợn bọt.

Nhưng người miền Tây nhớ tới lá không chỉ trong những giây phút thường nhật, mà để nó xuất hiện ngay trong cả những dịp trọng đại như cưới hỏi, giỗ quải. Tôi sẽ không bao giờ quên cái đêm đám cưới cô chủ nhiệm lớp Hai. Đó là lần đầu tôi được ăn món gà nướng lá sen mà tôi chắc mình sẽ nhớ đến hết đời.

Con gà béo mọng sau khi bọc trong mấy lớp lá sen bự chà bá lửa thì được đem vùi trong than hồng. Khoảnh khắc anh phụ bếp lấy dao cắt đi phần lá cháy đen bên ngoài, để lộ nguyên con gà bốc khói nghi ngút, phảng phất cái mùi thơm thanh mát, tinh khiết của đầm sen quê nội. Miếng thịt gà mềm, mọng nước, vẫn còn phảng phất cái mùi thơm thoang thoảng của những tàu lá xanh dịu ngọt vấn vương trong khoang miệng, mỗi lần nhắc lại là một lần tôi ứa nước miếng vì thèm thuồng.

Về sau, tôi đã gặp lại món gà nướng lá sen trong một nhà hàng, hay thấy một gói xôi gói lá chuối trong một siêu thị, nhưng tâm trạng của tôi lại trở nên phức tạp hơn khi tái ngộ những món ăn gói lá thân thuộc và gần gũi trong ký ức, bởi giờ đây, chúng như được khoác trên mình một lớp phục trang trình diễn không hơn không kém.

Người ta chất cơ man những gói xôi bọc lá chuối trên những kệ hàng đồ đông của siêu thị, nhưng phải bọc bên ngoài bằng một lớp ni lông dày cộm, để viết tên nhãn hiệu, đề bảng thành phần.

Người ta có món gà nướng lá sen trong thực đơn vì nhà hàng của họ chuyên phục vụ những món ăn thuần Việt, để lôi cuốn những vị khách nào Tây nào ta, tấp nập ra vô để thưởng thức những đặc sản với mức giá trên trời. Họ sẽ không bao giờ biết ngày xưa cô tôi cũng đãi khách ăn đám cưới món gà nướng tương tự, nhưng bởi đơn giản vì sau nhà cô là một con nước nở đầy bông súng, bông sen. Người ta chất cơ man những gói xôi bọc lá chuối trên những kệ hàng đồ đông của siêu thị, nhưng phải bọc bên ngoài bằng một lớp ni lông dày cộm, để viết tên nhãn hiệu, đề bảng thành phần, ghi chú ngày sản xuất, hạn sử dụng, để còn phải hít chân không, bảo quản được lâu.

Họ cũng sẽ không biết bà cô bán xôi đầu hẻm gần nhà tôi cũng làm gói xôi tương tự, nhưng đơn giản vì nhà bà cũng có mấy cây chuối, vả lại gói lá thì xôi bán không bị ruồi bu, còn hộp xốp thì phải tốn công, tốn tiền mua thêm. Và khôi hài hơn ở chỗ, chỉ có vài món tôi mới kể là vẫn còn thấy hình ảnh của lá gói xuất hiện. Giữa một đô thị sôi động, người ta ưu tiên những điều nhanh gọn, tiện lợi. Túi nhựa, hộp xốp, bọc ni lông thâu tóm thị trường gói bọc, bảo quản đồ ăn. Đó gần như là một hệ quả tất yếu của đời sống hiện đại, thứ mà tôi cũng vô thức chấp nhận và trở thành một phần.

Mấy bữa mẹ điện video hỏi thăm chuyện học hành, tôi phải lẹ tay giấu hộp xôi đang ăn dở. Mẹ tôi không thích mấy kiểu thức ăn ở ngoài đường, bà lo người ta đựng đồ bằng nhựa, ni lông. Không phải bà là người bảo thủ, thích những giá trị truyền thống, mà đôi khi những gì hiện đại quá, tân tiến quá lại như một con dao hai lưỡi, tiềm tàng những rủi ro về sức khỏe, môi trường, và cả những gốc rễ văn hóa dân dã của ông cha.

Thế mà những ngày ngập đầu trong công việc, tôi từng ăn vội những món ăn nhanh đựng trong hộp xốp như một lẽ hiển nhiên mà chẳng mảy may bận lòng. Chỉ đến khi mở kiện hàng sau Tết của mẹ, nhìn mấy đòn bánh tét bọc lá chuối ngả vàng hay những cây chả lụa thắt lạt tre tỉ mẩn, tôi mới giật mình nhận ra mình đã quá thờ ơ.

Mẹ tôi, cùng mấy miếng lá chuối và công sức gói ghém, vậy mà lại đánh thức trong tôi những ký ức ban sơ,

Cảm giác thảng thốt đó khác với lúc tôi mua một đòn chả trong siêu thị, rồi tiu nghỉu nhận ra lớp gói màu xanh khoác ngoài của nó chỉ là lớp nhựa in vân lá chuối.

Lúc đó tôi cũng bất ngờ, nhưng là cái bất ngờ vì bị đánh lừa bởi một màn trình diễn công nghiệp đến nực cười. Còn mẹ tôi, cùng mấy miếng lá chuối và công sức gói ghém, vậy mà lại đánh thức trong tôi những ký ức ban sơ, về những giây phút háo hức chứng kiến bà con bưng bê, nấu nướng. Chúng nhắc nhớ tôi những giá trị nguyên bản của bao bữa ăn, khi tôi được tự tay gỡ những lớp lá bóng bẩy, thơm lừng vị quê, những thức quà được làm bằng công, được mua bằng tiền từ những người mà tôi yêu quý nhất trên đời.

Tôi không tưởng tượng được viễn cảnh mình sẽ không bao giờ có cơ hội được cầm dao xắn xuống phần gân lá dai mềm, mang những thanh âm sột soạt đáng mong đợi của một mẻ bánh tét ngon; hay không còn được nếm những hột nếp béo bùi từ cái bánh dừa mập ú mà tôi phải kỳ công gỡ nương theo miếng gân lá xoăn cong. Thiếu đi lá gói, tôi sẽ không bao giờ nếm lại được cái vị ngon mà tôi hằng biết, sẽ mãi mãi mất đi một phần phong vị dung dị đã nuôi lớn mình.

Muôn vị bánh vị chiên Sài Gòn cho những ngày 'lạnh trời ấm bụng'

2026-08-20T19:56:07+07:00

Sài Gòn vào mùa mưa. Những cơn mưa khi ồ ạt, khi lất phất làm cho cái oi bức của ngày hè dường như dịu lại. Giữa cái ẩm ướt, thoang thoảng trong không gian là mùi thơm ngọt khen khét của nước đường đang thắng trên bếp, mùi bột mì áo trong dầu vừa thơm vừa béo. Tất cả làm người ta chợt nhớ, chợt thèm mấy món bánh chiên vàng ruộm, giòn tan đầy giản dị trên chiếc xe đẩy neo đậu ở những vỉa hè, góc chợ, hẻm nhỏ khắp Sài Gòn.

Hiếm khi có bảng hiệu rực rỡ hay dây đèn led chớp tắt như bây giờ, hồi trước, xe bánh chiên chỉ đơn giản là một cái tủ đóng bằng nhôm, bên dưới gắn mấy bánh xe nhỏ lóc cóc đẩy đi lóc cóc. Phía trên mặt tủ đặt chiếc chảo sâu lòng lúc nào cũng sôi ùng ục, kế bên là tủ kiếng bám mờ hơi nóng phô bày những chiếc bánh vừa vớt ra.

Hương thơm của dầu và bột tỏa ra từ những xe bánh chiên.

Chưa cần thấy xe, đi từ xa người ta đã nhận diện được nhờ mùi béo ngậy của bột mì áo trong dầu sôi. Đến lúc lại gần, thấy rõ những mẻ bánh phồng to, vàng ruộm và giòn rụm nằm xếp lớp, thiệt khó ai vô tình lướt qua mà không tấp lại mua chí ít một cặp bánh tiêu kẹp bánh bò ăn lót dạ, hay cái bánh cam cho thỏa cơn ghiền.

Khó ai vô tình lướt qua mà không tấp lại mua chí ít.

Bánh cam bánh còng, một đồng hai cái

Tôi nhớ một thời Sài Gòn xuất hiện các chú các anh bán bánh cam mà tưởng đâu nghệ sĩ xiếc đường phố. Một cái mâm nhôm sáng trưng với chồng bánh cam và bánh còng chất cao như tháp. Kỳ diệu thay, không có cái bánh nào bị rớt xuống trong suốt dọc đường họ di chuyển. Những người bán ngẩng cao đầu đội mâm bánh bước đi trong cái nắng rát da của Sài Gòn, ấy vậy mà họ vẫn ngân lời rao ngọt xớt đầy nhịp điệu “Aiiiii bánh cam bánh còng honggg.”

“Aiiiii bánh cam bánh còng honggg.”

Phải chăng vì ái mộ tài nghệ và nỗi nhọc nhằn của người bán, mẹ tôi thường mua ủng hộ vài cái bánh cam. Một cái cho mẹ, mấy cái còn lại cho chị em tôi. Tôi bén duyên với bánh cam từ dạo đó.

Ngó cái bánh tròn vo, mặt bánh phủ một lớp kẹo đường óng ánh màu cánh gián, lại lấm tấm những hạt mè trắng, làm đứa trẻ nào cũng ứa nước miếng. Bánh cam và bánh còng vốn là cặp bài trùng. Cùng một mẻ bột nếp, bánh còng nặn hình vòng tay giản dị, còn bánh cam giấu bên trong lớp nhân đậu xanh béo bùi.

Bánh cam, bánh còng phủ lớp đường óng ánh.

Trước khi ăn, tôi hay có thú vui cầm bánh lắc qua lắc lại để nghe tiếng cục nhân béo tròn va lóc cóc vào lớp vỏ nếp dày dặn. Cắn một miếng, vỏ nếp giòn dẻo dai hòa với nhân đậu mặn ngọt, bao nhiêu vị giác tuổi thơ cứ thế ùa về.

Bánh tiêu bánh bò

Nếu như bánh cam dễ dụ người lớn, trẻ nhỏ bằng lớp kẹo đường bóng bẩy, thì bánh tiêu lại không có một tí lợi thế cạnh tranh nào.

Bột bánh tiêu thường và bánh tiêu lá dứa có màu xanh đẹp mắt.

Không có vị ngọt rõ ràng, bánh tiêu nguyên bản là thức bánh được ủ từ bột mì, rắc thêm mè rang rồi đem chiên trong dầu cho căng phồng, vàng ruộm. Hương vị đơn giản, thiệt thà của thức bánh tưởng chừng không ngon mà lại ngon hơn tưởng tượng.

Bánh tiêu chiên ngập dầu.

Tôi nhớ cứ mỗi cuối tuần hay mùa hè không đi học, theo mẹ lóc cóc đi chợ rất lấy làm sung sướng. Tuy tay xách nách mang hơi cực nhưng bù lại mẹ luôn thưởng công cho tôi món bánh tiêu của một cô bán ở góc chợ. Bánh tiêu cô tự làm mọi công đoạn, thành ra cầm món bánh trên tay vẫn còn nóng hâm hấp, cắn một miếng vừa giòn lại vừa dai nhẹ.

Vỏ bánh dầu mỡ nhưng khó cưỡng.

Bánh tiêu có ngoại hình tròn trịa nhưng cái bụng lại trống trơn. Chính vì cái bụng rỗng ấy, người Sài Gòn thường mua kèm một chiếc bánh bò trắng muốt hoặc xanh lá dứa để kẹp vào giữa. Sự kết hợp này bù trừ cho nhau, vỏ bánh tiêu hơi dầu mỡ được cân bằng lại bởi độ mềm xốp, ngòn ngọt của bánh bò rễ tre. Một cặp “bò tiêu” là đủ làm no bụng bất kỳ ai.

Bánh tiêu hiện đại còn được nâng cấp bằng những loại nhân kem như sầu riêng, khoai môn.

Giò cháo quẩy và những mảnh ghép giòn rụm khác

Kế bên những thức bánh tròn trịa là những cặp bánh dài ngoẵng, vàng ruộm luôn tựa lưng vào nhau — giò cháo quẩy. Xuất phát từ cộng đồng người Hoa, khi vào đến miền Nam, quẩy được biến tấu “mập mạp” và xốp mềm hơn để vừa vặn với thói quen ăn uống của người Sài Gòn.

Giò cháo quẩy và quẩy “đùi gà.”

Khi ăn chơi, người xưa thưởng thức quẩy điệu nghệ vô cùng, xé nhỏ quẩy chấm vào ly bạc xỉu hay cà phê sữa nóng, để cái đắng chát thoảng hương củi quyện lấy vị béo của bột chiên. Còn ở quán xá ngày nay, tô cháo lòng hay dĩa bánh canh cua dứt khoát không thể thiếu phần quẩy cắt khoanh. Lớp bột xốp hút trọn tinh túy nước lèo, cắn một miếng, vị đậm đà trào ra, đôi khi miếng quẩy ngấm vị còn cuốn hút hơn cả sợi bánh chính trong tô.

Dĩ nhiên, góc chảo dầu sôi ùng ục kia làm sao vắng mặt tiếng xèo xèo của mẻ bánh chuối chiên. Những lát chuối sứ ép mỏng, áo qua lớp bột tẩm nghệ rồi chiên hai, ba nước để vỏ ngoài phồng to, giòn rụm mà ruột chuối vẫn mềm ướt, ngọt lịm. Rồi còn cả bánh đùi gà với hình dáng ngộ nghĩnh, cắn vào ngòn ngọt, dai dai, rắc chút mè rang thơm nức, là món ruột rỉ tai nhau của đám con nít.

Bánh bao chiên cho những ngày thèm mặn.

Trưởng thành hơn một chút thì có bánh bao chiên. Khác với người anh em hấp trắng muốt mịn màng, bánh bao chiên khoác lớp áo vàng ruộm, cắn qua lớp vỏ xốp là phần nhân thịt băm mộc nhĩ đậm đà, ôm trọn lấy quả trứng cút cắn ngập chân răng.

Chiếc xe bánh chiên Sài Gòn lúc nào cũng sung túc, chiều lòng đủ mọi kiểu khẩu vị như thế. Thứ bánh bình dân tỏa mùi thơm lựng khắp các con hẻm, góc phố ấy không chỉ giữ giùm ký ức ẩm thực tuổi thơ, mà còn là lời rủ rê ân cần xoa dịu bao chiếc bụng đói lúc xế chiều.

Sức hút khó cưỡng từ những xe bánh chiên vàng ruộm.

Tào phớ hoa nhài cho những trưa hè Hà Nội thơm thảo

2026-08-16T19:00:00+07:00

“Nóng thế này chỉ muốn ăn tào phớ cho qua bữa thôi!” Đó là tiếng lòng chung của nhiều người. Có những trưa hè ở Hà Nội, thời tiết làm người ta ham ăn quà hơn cả bữa chính. Tào phớ nước đường hoa nhài là một trong những món quà vặt được mong đợi nhất khi thành phố vào hạ.

Tào phớ có nguồn gốc từ Trung Quốc (douhua / 豆花), còn được gọi là “tàu hũ” hay “tàu pha.” Chẳng biết từ bao giờ, ta có thể gặp tào phớ ở khắp phố phường Hà Nội, theo những đôi quang gánh, những chiếc xe rong ruổi. Chúng tôi hay đùa rằng xe bán đồ ăn đêm ở Hà Nội cứ như sợ người ta mua mất, vừa nghe tiếng “xôi lạc bánh khúc đây,” “bánh bao bánh giò” đâu đó mà khi ngó ra đã mau chóng biến mất vào màn đêm. Còn những xe tào phớ thường chậm rãi hơn nên khách không phải săn đuổi, chắc chắn dừng ở một góc phố, dưới một bóng cây quen.

Tiếng rao tào phớ thân thuộc.

Cứ tầm trưa, đầu giờ chiều lại nghe tiếng rao thân thuộc, “Tào…phớ,” rồi “Tào phớ đê…Ai…tào phớ nào,” giọng cứ kéo dài ra, lên bổng xuống trầm nghe rất ngộ. Mỗi xe thường có một nồi nhôm to đựng tào phớ, ca nước đường hoa nhài, thùng đựng đá nhựa đỏ, rồi ngăn lỉnh kỉnh những cốc, hộp, thìa, khéo sắp xếp để vừa chở hết trên xe.

Làm tào phớ cũng gần giống nấu sữa đậu nành. Đậu ngâm rồi đãi sạch vỏ, đem xay với nước, lọc cặn nhiều lần và đun sôi. Sau đó, sữa đậu được đổ thật mạnh vào hòa tan chất tạo đông, thường là đường nho hay thạch cao, trong một nồi to giữ nhiệt tốt. Thi thoảng ăn phải hàng làm ẩu, cho dư đường nho làm tào phớ có hậu vị chát nhẹ. Nồi sữa đậu đậy nắp kín, để yên một thời gian thì tào phớ hình thành. Kết cấu của tào phớ không rắn như bìa đậu phụ được ép trong khuôn, không dai như thạch, mà cũng không quá dễ vỡ như đậu hũ non. Tào phớ mịn mướt, tan trong miệng nhưng dù hớt từng lớp thật mỏng thì cũng không bị nát.

Tào phớ ngon thì mịn mướt, tan trong miệng.

Mở nắp nồi ủ, tào phớ nóng hổi, trắng mịn và bóng loáng. Người bán ngày trước dùng vỏ trai để múc phớ, nhưng bây giờ, họ chủ yếu dùng vỏ lon được tỉa cong hoặc cái muôi bẹt. Những ánh mắt ngóng đợi chăm chú nhìn theo tay người bán thoăn thoắt hớt từng lớp mỏng trôi tuột vào bát. Phớ ngon sẽ thơm mùi đậu nành, không bị vữa hay bở ra vì phần cái chưa đủ đông mà cũng không bị khê cứng.

Hương hoa nhài chính là phần tạo nên sự đặc trưng của tào phớ Hà Nội. Tào phớ là một món bình dân, nom có vẻ nhàn nhạt một màu, nhưng khi có thứ nước đường ướp đẫm hương hoa thì thêm bao phần điệu đà, tinh tế. Hoa nhài tươi trắng mướt, búp mới nở được thêm vào nước đường nguội để ủ và ướp hương, không lấy phần cuống để tránh bị đắng. Hương nhài thanh nhã, tinh khiết, thơm sâu mà không hắc. Tôi từng nghe bạn bè than rằng nước đường không có hương nhài thì “buồn” lắm, nhạt nhẽo hẳn đi!

Tàu phớ mà không có đường nhài thì “buồn” lắm!

Chỉ cần đỗ lại sân khu nhà tập thể, rồi dừng trước một cơ quan bao nhiêu khách quen rộn ràng gọi với ra “Phớ ơi, cho một cốc!” là nồi phớ vơi đi rất nhanh. Tào phớ gây nhung nhớ đến nỗi, khách đang ngồi quán cà phê giải khát mà thấy xe tào phớ ngang qua là xôn xao, mỗi người chạy ra mua ngay một cốc. Hôm nào tới tầm giờ ăn quà mà đợi mãi chưa thấy tăm hơi hàng tào phớ, thể nào cũng có người lên tiếng thắc mắc, rồi bảo nhau để ý mà canh mua.

Nghe tiếng rao, mẹ tôi sẽ mang một cái bát ô tô ra mua cho cả nhà. Mọi người trong khu tập thể cũng rộn ràng, loạch xoạch mang bát, mang thìa tụ lại quanh xe đợi mua phớ. Về nhà, mẹ múc ra từng bát riêng, khi ăn tự thêm đá. Mỗi người bưng bát, híp mắt gật gù, đã đời! Có lúc tôi thích tào phớ thật lạnh, dầm nhẹ, thêm nhiều đá vụn rồi vừa ăn vừa húp nước. Nhưng kể cả khi ăn ngay, lúc phần cái còn hơi âm ấm thì vẫn thấy món này thật êm dịu, từng lớp bùi ngậy vị đậu nành, xếp lên nhau, sóng sánh như những vân mây trong nước đường.

Nồi phớ rồi sẽ vơi đi rất nhanh.

Tào phớ mát không phải vì cảm giác lạnh ngắt tức thì hay lạo xạo nhai đá buốt răng như khi ăn kem hay đá bào, mà là cảm giác mát lành từ màu sắc, nguyên liệu, và hương thơm, tất cả đều dìu dịu, nâng đỡ nhau hài hòa. Hiếm có món ngọt nào không xanh đỏ sặc sỡ mà trẻ con vẫn mê tít như thế! Tào phớ lại chiều được cả những người không hảo ngọt vì nước đường không ngọt gắt, lại nhạt dần đi khi đá tan.

Hà Nội vào những ngày oi bức nhất, người ta bảo nhau ăn gì “cho nó mát,” món gì thật “trôi.” Ẩm thực Hà Nội luôn chuộng tinh thần mùa nào, thức nấy. Thế là có canh cua cà pháo, nộm đu đủ bò khô, có sen nhãn nước dừa và nước rau muống luộc dầm sấu thêm vài viên đá. Thế là có bia hơi Hà Nội với lớp bọt như tuyết trong chiếc cốc xanh lơ. Thế là có tào phớ hoa nhài ăn tới đâu thấy mát tới đó.

Cảm giác ăn tới đâu mát tới đấy.

Từ ngày vào miền Nam học, tôi mới biết đến cách ăn tàu hũ nóng với nước đường gừng sóng sánh, trân châu xắt vuông và chan nước cốt dừa. Hóa ra tào phớ ở xứ nóng quanh năm lại không phải món giải khát, mà là một món tráng miệng ấm nóng, béo ngậy mà tôi thèm nhất vào những ngày mưa mát trời. Ở Hà Nội bây giờ, xe tào phớ cũng ít thấy hơn, tào phớ được bán thêm trong các quán chè, làm nền cho những món ăn kèm, nào thạch găng, trân châu đường đen, các loại đậu, flan caramel, nước cốt dừa. Tôi vẫn thích nhất phiên bản tào phớ chỉ có nước đường nhài kiểu ngày xưa, chỉ thế thôi, giản dị nhưng thật cần thiết cho những ngày hè ăn gì cũng dễ ngán.

Mỗi người tìm đến một hương vị, một cảm giác mát lành cho những ngày hè Hà Nội yên ả. Có người quý bóng cây xà cừ tỏa rộng trên đường đi làm. Có người tìm đến xanh mát của bách thảo công viên khi chạy bộ thật sớm với nguyên cây quần đùi, áo may-ô. Có người đợi hoàng hôn gương hồ rực rỡ sau một ngày dài nắng sớm, nắng lâu. Có người thèm nồi nước đỗ đen giải nhiệt mẹ nấu và được nằm hiu hiu dưới gió quạt nan từ tay bà. Còn với tôi, chỉ cần có bát tào phớ mềm tan, chan nước đường nhài là đã thấy mùa hè Hà Nội.

Ăn miếng tào phớ, thấy mùa hè Hà Nội.

Những trưa hè tuổi thơ ở Hà Nội, tôi cảm giác mọi thứ chung quanh như chậm lại. Ai nấy đều lim dim theo cánh quạt phe phẩy, yên lặng hơn như một cách tiết kiệm năng lượng. Cảm giác dễ chịu của tào phớ hoa nhài cũng giống những khoảng lặng biếng lười ấy. Sau giấc trưa còn đang ngơ ngác, được ăn cốc tào phớ hoa nhài giống như đang lái xe ngoài trời nắng rát thì rẽ vào một con ngõ sâu, gió lao xao mát lịm, đánh thức mọi sự háo hức trong người. Những trưa hè cứ thế êm trôi, mùa hạ cứ thế “lướt thướt qua tầm tay” khi có tào phớ hoa nhài, món quà bình dị, thơm thảo.

Hẻm Gems: Hương vị phương Bắc tại CCCP và những hoài niệm về Liên Xô của bố tôi

2026-07-05T13:00:00+07:00

Ký ức sớm nhất của tôi về bữa sáng là bát mì Omachi hương bò hầm thịt băm và cà chua. Những hôm chán mì, mẹ lại dọn cho tôi một suất hệt như của bố: bánh mì đen, bơ và trứng cá tầm Nga. Háo hức học theo, tôi hồ hởi kết nạp món này vào thực đơn ăn sáng, thế luôn chỗ của bát mì quen thuộc.

Với tôi hồi bé, bánh mì đen quết bơ và trứng cá đơn giản chỉ là bữa sáng của bố, chẳng phải “ẩm thực Liên Xô” hay món Nga, vì ngày ấy tôi chưa biết Đông Âu là nơi nào; lại càng không thể là đồ Việt Nam, vì ngoài quán xá chẳng thấy ai bán. Món ăn vô quốc tịch ấy không tồn tại ở đâu khác ngoài chiếc tủ lạnh nhà tôi. Mãi sau này, tôi mới biết đây là đặc sản Xô Viết, để rồi bắt đầu la cà thưởng thức nó ngoài giờ ăn sáng tại CCCP Sài Gòn, nhân vật chính của chuyên mục Hẻm Gems lần này. Ngồi tại nơi có lẽ là quán ăn Liên Xô nổi tiếng nhất Sài Gòn, gia đình tôi mượn hương vị món ăn để tìm về những năm tháng đại học của bố.

Không gian được trang trí ấm áp tại CCCP.

Ẩm thực Liên Xô thập niên 70 qua góc nhìn của cậu sinh viên Việt Nam

Giai đoạn 1974 đến 1979, bố tôi theo học ngành Cơ học chất lưu tại Đại học Tổng hợp Quốc gia Moscow, hay còn được hội cựu sinh viên Việt Nam gọi thân thương là MGU. Nhờ thành tích học tập xuất sắc năm 18 tuổi, bố giành được tấm vé lên chuyến tàu hỏa xuyên lục địa ròng rã 12 ngày đêm, lần đầu tiên ông được bước chân ra khỏi biên giới Việt Nam. Quanh quẩn trong khu nhà ăn sinh viên, bố nhanh chóng làm quen với ẩm thực Liên Xô. Cơm tập thể tất nhiên chẳng mấy cầu kỳ, nhưng trong ký ức của ông, đó vẫn luôn là những bữa ăn rất đỗi tươm tất và no nê.

Những bộ bàn ăn bằng gỗ lớn đi kèm ghế dài có bánh xe, búp bê lật đật Nevalyashka cùng những khay trà sơn mài rực rỡ lấp ló dưới tấm rèm sọc ca rô đỏ trắng, giấy dán tường in hoa và những chiếc khăn trải bàn cọc cạch. Tôi mường tượng người ta cũng có thể tìm thấy vẻ đẹp mộc mạc y hệt vậy ở tổ ấm của một bà cụ người Đông Âu nào đó. Nhưng thú thật là tôi chẳng biết nhà cửa bên đó thực sự ra sao, và bố tôi cũng vậy. Là một du học sinh nghèo khó, ông chỉ biết cắm cúi học hành chứ chưa từng bước chân vào bất kỳ nhà hàng hay nhà dân nào ở Moscow. CCCP giúp hai bố con tôi vừa dùng bữa, vừa hình dung về nơi chốn ông từng xem là quê hương thứ hai.

Bố tôi (trái) và bạn cùng phòng (bên phải) ở Moscow năm 1974.

Tôi đem lòng yêu đồ ăn Liên Xô ngay từ lần thử đầu tiên. Thừa hưởng thói quen từ bố, tôi ăn rất nhiều, rất nhanh và dần nghiện những món ăn mà phần lớn cuộc đời mình chưa từng nếm thử. Cũng như ông, tôi chẳng thấy hương vị Liên Xô có chút gì xa lạ. Tôi từng hỏi bố xem ngày trước có mất nhiều thời gian để quen với đồ ăn bên đó không. Tôi cứ đinh ninh rằng chắc hẳn bố đã phải gồng mình kìm nén nỗi nhớ hương vị quê nhà, trải qua một quá trình dài đầy chật vật mới có thể đón nhận đồ ăn xứ người. Thế nhưng, câu trả lời thực tế của bố đã làm đảo lộn những hình dung có phần lãng mạn của tôi: trong suốt 5 năm ăn cơm căng tin Liên Xô, chưa một lần bố thấy nhớ đồ ăn Việt.

Búp bê lật đật Nevalyashka của Nga từng là món đồ chơi quen thuộc trong các gia đình Việt.

Ông bảo tôi: “Hồi đó bố ít khi nghĩ đến đồ ăn ở quê nhà. Sang bên này, cứ có đồ ăn đầy đủ là đã thấy hạnh phúc. Đồ ăn béo ngậy, còn bổ dưỡng, trước đó bố chưa bao giờ thấy cảnh sung túc như thế. Ngày xưa ở nhà thiếu thốn đủ đường nên cũng không có gì nhiều để mà nhớ. Căng tin sinh viên bán đồ ăn rẻ và bình dân hơn khu vực của giảng viên, lúc nào cũng sẵn bơ, súp và bánh mì.”

Góc hoài niệm Liên Xô giữa lòng Sài Gòn

Quầy pha chế trưng bày đủ món đồ lưu niệm thời Xô viết.

Thực đơn đồ sộ của CCCP như tái hiện lại sự đầy đặn, sung túc mà bố tôi hằng nhớ nhung. Thực đơn phong phú của CCCP dường như đang tái hiện trọn vẹn sự đủ đầy, sung túc trong ký ức của bố. Tôi luôn tin rằng một bữa ăn đúng điệu tại nơi đây phải được bắt đầu bằng đĩa bánh mì đen, mù tạt, chút bơ Nga, tỏi sống, mỡ lợn muối (salo) và rau thì là. Tất cả xếp chồng lên nhau theo đúng theo thứ tự ấy là có ngay một miếng ngon trọn vẹn. Lần đầu nếm thử món ăn này, tôi cũng có phần e dè, nhưng trải nghiệm của bố với món mỡ lợn muối năm xưa lại thú vị hơn nhiều. Vào mùa đông năm 1974, người bạn cùng phòng người Nga của bố xách từ quê lên một chiếc đùi lợn muối nguyên xương cỡ lớn. Anh bạn cứ thế để tảng thịt ngoài ban công ký túc xá cho đông cứng lại dưới trời tuyết, rồi thản nhiên thái một lát mỡ mời bố ăn thử.

“Hồi đó bố ít khi nghĩ đến đồ ăn ở quê nhà. Sang bên này, cứ có đồ ăn đầy đủ là đã thấy hạnh phúc [...] Trước đó bố chưa bao giờ thấy cảnh sung túc như thế. Ngày xưa ở nhà thiếu thốn đủ đường nên cũng không có gì nhiều để mà nhớ.”

Khi những bỡ ngỡ ban đầu qua đi, nhường chỗ cho sự mến mộ đối với hương vị độc đáo này, thực khách đã sẵn sàng để thưởng thức đĩa cá muối thập cẩm. Trong đó, cá hồi muối củ dền và cá thu xông khói ăn kèm dưa chuột muối luôn là những món khoái khẩu của tôi.

Nếu muốn đổi vị bằng một món nóng hổi, đĩa thịt cừu và thịt lợn nướng xiên mọng nước sẽ là lựa chọn gọi mời hơn cả. Dù nhân viên luôn cẩn thận lưu ý thực khách phải chờ tới 45 phút, nhưng hương vị đậm đà của món ăn chắc chắn sẽ khiến khoảng thời gian đợi chờ trở nên hoàn toàn bõ công.

Bánh mì lúa mạch đen và mỡ lợn muối để bắt đầu bữa ăn.

Một trong những “món tủ” thời Xô viết của bố tôi cũng góp mặt trong thực đơn: chả lợn băm tẩm bột rán (kotleta) ăn cùng khoai tây. Căng tin sinh viên MGU xứng đáng được biểu dương vì đã bổ sung món ăn đầy đặn này vào khẩu phần eo hẹp của bố. Ông kể: “Đồ ăn căng tin mà có tí thịt là đã xa xỉ lắm rồi, nên người ta phải độn thêm chút bột để nhìn bớt bèo bọt.” Ngày đó, bố ăn kotleta và shashlyk chủ yếu vì nhiều dinh dưỡng.

Trong khi bố tôi chẳng chút gì vương vấn với CCCP, thì tôi lại gửi gắm vào nhà hàng này biết bao quyến luyến, bởi nơi đây lưu giữ hương vị tuổi thơ tôi, tái hiện một phần năm tháng thanh xuân của bố và trao lại cho tôi cả thói quen ăn uống của ông thời Xô viết. Sự kế thừa ấy vô tình gieo vào lòng tôi một niềm hoài niệm mơ hồ, về một thời kỳ mà bản thân chưa từng một lần trải qua.

Giỏ bánh mì.

Salo (mỡ lợn muối)

Salad olivier.

Niềm hoài niệm ấy, dẫu trong tâm trí bố tôi có phần nhạt nhòa, lại chính là điều mà anh Nguyễn Duy Thành, người quản lý kiêm đồng sở hữu CCCP Sài Gòn, muốn mang về thành phố này. Sau 8 năm sinh sống, học tập và làm việc tại Nga, anh Thành luôn ấp ủ ước muốn giới thiệu một nền văn hóa ẩm thực hoàn toàn mới đến với người Việt, đó là ẩm thực Liên Xô. Để giúp thực khách trong nước đón nhận và hiểu hơn về những món ăn đến từ một quốc gia không còn trên bản đồ thế giới, nhà hàng đã gửi gắm niềm tin vào các công thức nấu ăn của vị bếp trưởng người Ukraine, cô Svetlana Nguyễn, mẹ vợ của anh Thành. Chính bà đã đặt nền móng cho những món ăn tạo nên tên tuổi của quán.

Đĩa cá muối thập cẩm.

Đĩa thịt nướng xiên shashlyk.

Kem chua smetana kèm mứt quả mọng.

Muốn gìn giữ và sẻ chia hương vị ẩm thực thời Xô viết, anh Thành và vợ, chị Suzanna, đã mang những công thức nấu ăn của cô Svetlana về Sài Gòn. Anh nhớ lại: “Những ngày đầu, hai vợ chồng tôi phải trực tiếp đứng bếp và tự tay hướng dẫn cho từng nhân viên,” trong khi phần lớn các bạn hồi ấy “chưa từng đặt chân đến Nga, cũng chẳng có chút khái niệm nào về văn hóa hay ẩm thực Liên Xô.” Dù món ăn xứ người còn xa lạ với những người đầu bếp Việt, nhà hàng vẫn nhanh chóng trở thành “một khoảng trời riêng, nơi những ai từng học tập, làm việc hoặc gửi gắm một phần ký ức ở Liên Xô có thể tìm lại những xúc cảm thân thuộc năm nào.”

Thực đơn đồ uống của CCCP cũng quy tụ đầy đủ những thức quà kinh điển thời Xô viết: từ kvass, một loại nước lên men nhẹ; kompot, thức uống hoa quả ngọt mát; cho đến bia nhập khẩu Nga và tất nhiên không thể thiếu rượu vodka. Dù những món khai vị kích thích vị giác cùng các món chính đầy đặn đã đủ làm nên một bữa ăn trọn vẹn, thì các món tráng miệng ở đây mới thực sự là ngôi sao của bàn tiệc. Những chiếc bánh medovik, napoleon hay váng sữa smetana chưa bao giờ vắng bóng trên bàn ăn của gia đình tôi tại CCCP. Cách đây khoảng 50 năm, bố tôi lần đầu được nếm thử smetana, loại kem chua béo ngậy được phục vụ cùng đường phèn cứng để thực khách vừa nhâm nhi từng thìa kem, vừa nhai đường rôm rả. Giờ đây, tôi thưởng thức món kem chua này một cách dễ dàng và thảnh thơi hơn nhiều. Những khi món mỡ lợn muối phết bơ vẫn chưa đủ làm thỏa mãn cơn thèm ngậy, thì việc phủ thêm một lớp kem smetana sánh mịn lên trên miếng bánh napoleon béo ngậy chính là liều thuốc duy nhất dành cho tôi.

Một hương vị để nhớ thương

Hồi còn học tập và sinh sống ở Montreal, tôi đã trải qua biết bao đêm đông nằm bẹp giường vì cảm cúm. Những lúc chẳng còn sức lực để nấu nướng, mà trời lại đổ mưa đá kèm tuyết rơi dày khiến việc ra ngoài mua đồ ăn trở thành bất khả thi, tôi đã lướt mỏi mắt trên các ứng dụng giao đồ ăn để tìm một bát súp củ dền (borscht) nhưng đều vô vọng. Trong những khoảnh khắc ấy, tôi không khỏi tự hỏi ngày xưa bố đã chống chọi thế nào với những trận ốm đau khi chỉ có một mình giữa mùa đông Moscow lạnh giá và nghiêm khắc. Tay lướt qua những dòng gợi ý trên màn hình điện thoại, lòng tôi lại miên man nghĩ, mùa đông năm xưa của bố chắc hẳn phải khắc nghiệt hơn mùa đông của tôi bây giờ biết bao nhiêu. Tôi mới chỉ được ăn súp củ dền ở CCCP; nhưng hơn bất cứ món ăn nào khác, hương vị ấy luôn đưa tôi trở về với không gian nhà hàng tại Sài Gòn, và khiến tôi thương nhớ CCCP ngay cả khi đang ở giữa lòng Montreal.

Borscht, súp củ dền.

Nghĩ lại cũng thật lạ, một cô gái Việt Nam lúc ốm đau lại đi thèm súp củ dền thay vì những món ăn khác — chẳng lẽ tôi lại không tin một bát phở hay bún bò Huế có thể giúp mình khỏe lại? Nhưng tôi có lý do của riêng mình. Lúc ấy, tôi cần một món súp giàu chất xơ mà vẫn đủ tinh bột lẫn đạm, một món có thể bưng ăn ngay trên giường và chỉ cần dùng duy nhất một chiếc thìa; chứ những món nước của Việt Nam thì kiểu gì cũng phải lách cách cả đũa lẫn thìa mới dùng được. Tôi cũng cần một món gì đó có sắc đỏ, bởi màu đỏ ấy làm tôi nhớ đến những quả cà chua ngày nhỏ mẹ vẫn hay thả vào bát mì để bổ sung vitamin cho con. Và điều quan trọng nhất, tôi thèm khát cảm giác bình yên, ấm áp quen thuộc, thứ cảm giác luôn gắn liền với những buổi cả nhà cùng nhau đi ăn súp củ dền ở CCCP.

Một bữa ăn tại CCCP sẽ trọn vẹn nhất khi đi cùng nhóm đông người.

Tiếc thay, chẳng có bát súp củ dền nào ở Montreal đêm ấy. Tôi đành cam chịu một giấc ngủ mệt mỏi cho đến khi cơn thèm, và rồi cả trận cảm lạnh, cũng dần trôi qua. Niềm da diết với một hương vị Xô viết trong tôi thật khác xa với sự dửng dưng của bố trước những nỗi hoài niệm về CCCP. Bố chỉ cười trước sự ngạc nhiên của tôi: “Đơn giản là vì bây giờ có quá nhiều nhà hàng, bố muốn ăn ở đâu mà chẳng được.” Vào thời của bố, sự thiếu thốn khiến món ăn nào cũng trở nên quý giá, huống chi là những món ăn Liên Xô béo ngậy và bổ dưỡng. Giờ đây, bố đã có cả điều kiện lẫn nhiều sự lựa chọn, những thứ mà ngày trước ông chưa từng mơ tới. Những bữa ăn cùng chúng tôi tại CCCP Sài Gòn đối với bố bây giờ chỉ đơn thuần là sự thưởng thức, chứ không còn là niềm mong ngóng của một thời thiếu thốn. Dù rất mừng vì giờ đây bố có thể thoải mái ăn những gì mình thích, tôi còn vui hơn khi hai bố con không có cùng một cách cảm nhận về CCCP. Bởi, dù hai bố con có cùng ngồi ăn một món, tôi biết trong khi bố đang thảnh thơi thưởng thức hiện tại, thì lòng tôi sẽ luôn thèm cái cảm giác vương vấn của ngày xưa.

Tổng kết:

Giờ mở cửa: 10h30 sáng–9h30 tối
Gửi xe: Xe hơi và xe máy
Liên hệ: 0338 068 688
Giá: $$ (khoảng VND300,000)
Thanh toán: Tất cả các hình thức
Giao hàng: Qua Facebook và Zalo

CCCP Sài Gòn

48A Nguyễn Bỉnh Khiêm, Tân Định, TP. HCM

Ghé thăm chợ Bà Hoa, nơi lưu giữ hương vị miền Trung thân thương giữa Sài Gòn

2026-06-29T10:58:19+07:00

Gia đình tôi sống ở Sài Gòn, cách rất xa quê hương Quảng Ngãi. Một năm, chúng tôi chỉ về quê vài lần, và lần nào cũng được ăn ngon: bánh tráng nướng thịt lụi, bánh gói chan mắm ớt tỏi, ram chiên giòn... Vậy nên, mỗi khi trở lên thành phố, tôi lại nhớ da diết vị ngon quê nhà.

Tôi đã từng ước phải chi ở Sài Gòn có một cái chợ bán đủ món ngon miền Trung. Và vũ trụ đã chỉ cho tôi một ngôi chợ chuyên cung cấp những thức quà đặc sản ấy, không đâu khác chính là chợ Bà Hoa. Tọa lạc trong một con hẻm trên đường Trần Mai Ninh thuộc khu Bảy Hiền (Tân Bình cũ), chợ Bà Hoa hiện ra như một lát cắt bình dị, thân thuộc, đặc sệt văn hóa miền Trung từ giọng nói cho đến món ăn.

Chợ Bà Hoa, tọa lạc tại khu vực Tân Bình cũ, được xây dựng bởi người miền Trung di dân vào Sài Gòn giai đoạn chiến tranh.

Lịch sử hình thành cộng đồng cư dân miền Trung và chợ Bà Hoa

Lần tìm theo nhiều tài liệu về lịch sử hình thành khu dân cư và chợ Bà Hoa, tôi được biết rằng khu Bảy Hiền không chỉ là nơi cư ngụ của cộng đồng người Bắc, mà cả cộng đồng người miền Trung. Trong đó, người di dân xứ Quảng chiếm số lượng đông đảo nhất.

Chợ Bà Hoa bận rộn nhất từ sáng tờ mờ đến giữa trưa.

Làn sóng di cư vào Sài Gòn diễn ra ồ ạt trong những năm chiến tranh khốc liệt. Để mưu sinh ở vùng đất mới, họ làm đủ mọi nghề theo thời cuộc, từ bán mỳ Quảng, đạp xích lô, làm mộc, cơ khí… Trong đó, nghề dệt vải truyền thống của cha ông được cộng đồng phát triển rực rỡ ở Sài Gòn, hình thành Làng Dệt Bảy Hiền nức tiếng một thời.

Tại chợ bà Hoa, người ta có thể tìm được những loại đặc sản từ khắp các tỉnh miền Trung.

Khi dân cư ngày một đông, họ trông ngóng một không gian thương mại chuyên bán gia vị, nông sản và món ăn quê hương. Đến khoảng năm 1964–1967, một người phụ nữ tên Hoa đã bỏ tiền mua lại mảnh đất trũng thuộc giáo xứ Đắc Lộ, cho san lấp, xây cất ngôi chợ Bà Hoa ngày nay. Gốc gác của bà cũng không ai rõ, người thì nói bà là người Sài Gòn, người thì nói bà gốc miền Trung hoặc miền Bắc.

Để ghi nhớ công ơn của bà, ngôi chợ được đặt theo tên người kiến tạo. Giờ đây, dẫu di sản đô thị này đã được đổi tên thành chợ Phường 11 trên giấy tờ, nhưng trong tâm thức của người miền Trung xa xứ, chợ Bà Hoa vẫn là tên gọi không thể thay thế. Nó gợi nhớ họ về một thời tha hương khốn khó và tình người đùm bọc lẫn nhau.

Ngôi chợ vỗ về những mảnh hồn xa xứ

Mỗi ngôi chợ ở Sài Gòn đều mang một nét đẹp riêng. Có chợ nổi bật về kiến trúc quy mô, có chợ vươn mình thành biểu tượng lịch sử. Còn chợ Bà Hoa không khác chi một phiên chợ làng quê mộc mạc, là nơi ký gửi nỗi nhớ để nhận về những hương vị thương yêu.

Từ con đường đầu hẻm dẫn vào chợ, bạn sẽ thấy những chiếc xe đạp, xe đẩy bán món ăn vặt thân thuộc. Như món thạch xu xoa trắng ngần, mềm tan, mát rượi được nấu từ rong câu ở vùng biển miền Trung, ăn chung với nước đường nâu vừa ngọt vừa cay thơm của gừng thì ngon không kể xiết. Hay chén đậu hũ nóng với thớ đậu béo mịn ngập trong nước đường gừng thanh ngọt, biến tấu một chút theo kiểu miền Nam với nước cốt dừa và trân châu trắng.

Xu xoa và đậu hũ.

Đi thêm một chút là những sạp chuyên bánh tráng, bún và sợi. Tuyển tập bánh tráng miền Trung cũng hết sức phong phú: bánh tráng nước cốt dừa Bình Định, bánh tráng gạo, bánh tráng mè, bánh tráng gói ram, cho đến bánh tráng Đại Lộc mềm dẻo dùng để cuốn thịt heo. Trước sạp là những cô chú đang ngồi nướng bánh trên bếp than, cái bánh được lật qua lật lại cho đến khi vàng ruộm và nổi mù u đầy mặt là đạt.

Bánh tráng nướng là linh hồn của ẩm thực miền Trung.

Bánh tráng nướng là linh hồn của ẩm thực miền Trung, từ món ăn chơi như bánh đập mắm nêm, dùng xúc don hay cá nhỏ kho nghệ, ăn chung với hột vịt lộn luộc, cho đến món ăn no như mỳ Quảng, cháo lòng, lòng xào nghệ đều không thể thiếu thanh âm giòn tan này.

Những sạp bán bánh, đường đậu lại gợi nhắc người ta về ký ức tuổi thơ ngọt ngào. Thấy bánh thuẫn vàng ươm nở hoa trong bếp củi là nhớ đến những cái Tết tất bật giúp mẹ đánh trứng khuấy bột mỏi nhừ cả tay. Thấy bánh ít lá gai đen láy, ổ bánh tổ phủ mè, bánh nổ lấm tấm nếp rang là nhớ đến những ngày lăng xăng phụ ngoại. Thấy đường bát, đường phổi, đường tán, đường phèn là nhớ những cánh đồng mía, nhớ mẻ bánh, nồi chè, miếng khoai lang phơi khô chấm đường nhâm nhi trong những chiều mưa lất phất.

Bánh tổ Quảng Nam được làm từ bột nếp, đường, gừng, mè, thường được thưởng thức vào những dịp lễ, Tết.

Bánh ít.

Các loại đường được làm từ mật mía thủ công, không qua tẩy trắng như đường tinh luyện.

Đường bát.

Còn dư vị mặn mòi của biển miền Trung hiện diện ở những sạp mắm, từ nước mắm cá cơm, mắm cái, mắm nêm, mắm dưa cà (dưa gang và cà pháo trộn với mắm cái), mắm ruốc cho đến mắm cá mòi, mắm cá chuồn, loại cá có thể bay trên mặt nước. Người Quảng Ngãi quê tôi ưng ăn mắm cái nhất, gia thêm chút đường, tỏi ớt băm, chanh là đã có chén mắm ngon lành chấm rau sống.

Mắm miền Trung nổi tiếng vì hương vị mà mùi hương vô cùng đậm đà.

Nhưng dạo chợ Bà Hoa đâu chỉ để mua nguyên liệu mang về. Mùi thơm từ các quầy hàng chín sực nức như níu chân người đi chợ phải ngồi lại thưởng thức ngay một đĩa bánh đập mắm nêm. Cái bánh tráng nướng vàng ruộm và giòn tan, trải lên mặt lá bánh ướt mỏng mềm, thoa thêm mỡ hẹ, chấm ngập vào chén mắm.

Các món ăn hấp dẫn được chế biến ngay ở chợ.

Rồi nào là mỳ Quảng với nước dùng thơm thanh mùi củ nén, với tôm thịt được rim vừa miệng, ăn kèm bánh tráng, đậu phộng rang, rau sống và ớt rim cay ngọt. Nếu muốn đổi vị, bạn còn có thể tìm thấy lòng xào nghệ, ốc ruốc hấp sả hay bánh bèo chén ăn với tôm cháy và mỡ hẹ.

Gói bánh nậm bằng lá dong.

Cuối tuần này, hãy đổi gió bằng chuyến đi chợ Bà Hoa. Bạn sẽ không chỉ được ăn ngon, mở mang hiểu biết về nền ẩm thực đậm đà của miền Trung, mà biết đâu còn học được cẩm nang “núa” “tiếng miền Trung” cấp tốc từ các cô chú tiểu thương nữa đó!

Bánh đập là món kết hợp bánh tráng nướng và bánh ướt, mỗi khi ăn phải “đập” ra rồi chấm mắm nêm.

Mỳ Quảng, bánh bèo và chả Huế.

Ốc lể được nêm sả ớt và đem xào cay; muốn ăn phải khéo léo lấy tăm hoặc kim khâu để lể (khều) ra.

Lòng heo xào nghệ.

Hẻm Gems: Om Momo, nơi vị đạo diễn phim kể chuyện văn hóa Tây Tạng bằng ẩm thực

2026-06-18T17:07:23+07:00

Tôi đã biết đến momo từ lâu, nhưng mãi đến gần đây mới có dịp nếm thử khi ghé thăm Om Momo, một quán ăn Tây Tạng nhỏ xinh nằm khuất ở một góc khu Thảo Điền. Bước qua cánh cửa quán, một thế giới sinh động lập tức mở ra. Ngay giữa không gian là bức tượng bí ẩn lấp ló sau tấm rèm hình trụ màu ngọc lam. Trên tường treo đầy những bức ảnh và tác phẩm nghệ thuật rực rỡ sắc màu. Và xen kẽ là các dãy bàn nơi thực khách hàn huyên dưới ánh đèn đá muối ấm áp.

Để giới thiệu nhanh cho những ai chưa từng nếm thử, momo là món bánh xếp (dumpling) của người Tây Tạng, mang nhiều điểm khác biệt so với sủi cảo hay há cảo thông thường. Nổi bật nhất là lớp vỏ bột dày, dai hơn cùng phần nhân thịt nêm nếm cực kỳ tối giản. Theo lời anh Tsering Tashi Gyalthang, chủ quán Om Momo, sự tối giản này bắt nguồn từ đặc thù khan hiếm nguyên liệu trên những vùng núi non hiểm trở xứ Tây Tạng. Thực khách có thể chọn giữa nhân thịt cừu, thịt bò, thịt gà, hoặc đổi vị bằng món momo chay nhân rau bina trộn phô mai béo ngậy. Tsering gọi momo là món ăn của sự “nguyên bản” bởi nó sinh ra để tôn vinh trọn vẹn hương vị tự nhiên của nguyên liệu.

Anh Tsering mở quán Om Momo tại một góc nhỏ ở Thảo Điền.

Từ những thước phim đến những chiếc momo

Gặp Tsering, người ta dễ bị thu hút bởi phong thái vừa lôi cuốn vừa đôn hậu của anh. Và cơ duyên xui khiến người đạo diễn này rẽ ngang mở quán cũng đến đầy ngẫu hứng. Đặt chân đến Việt Nam từ đầu thập niên 2000, chàng thanh niên Tsering ngày ấy đã dành trọn nhiều năm theo đuổi nghề đạo diễn. Dù chuyên sản xuất các thước phim quảng cáo mang đậm tính nghệ thuật, thi thoảng anh vẫn góp mặt trong các dự án phim tài liệu. Bước ngoặt xảy ra vào 2 năm trước, khi anh đón những người bạn Tây Tạng sang miền Tây sông nước để quay dự án State of Statelessness (Tình trạng vô quốc tịch). Tuyển tập phim khai thác thân phận lưu vong của người Tây Tạng hiện đang được công chiếu tại hàng loạt liên hoan phim danh giá trên thế giới.

Lungta (cờ cầu nguyện Tây Tạng) giăng phía trên không gian ngoài trời tại Om Momo.

Suốt thời gian ghi hình, cả nhóm thường xuyên nấu nướng và ăn uống cùng nhau, mà món chủ đạo lúc nào cũng là momo. Tsering kể rằng món bánh này mang tính gắn kết cộng đồng rất cao, vì công đoạn chế biến đòi hỏi nhiều người phải cùng xắn tay vào làm. Những buổi tụ họp kiểu này không xa lạ gì với Tsering. Anh tự nhận vui mình là “đại sứ không chính thức” của Tây Tạng tại Việt Nam, nên luôn mở rộng cửa đón tiếp những người đồng hương ghé thăm thành phố. Thế nhưng lần này, khoảnh khắc cùng nhau nhào bột, nặn bánh và san sẻ hương vị quê nhà lại nhen nhóm trong anh một niềm khao khát thật khác biệt.

“Suốt ngần ấy năm làm đạo diễn quảng cáo, dù tôi có làm ra những thước phim đẹp đến đâu, chúng cũng không bao giờ thực sự thuộc về tôi,” anh nhớ lại những trăn trở lúc bấy giờ. “Lúc đó, tôi chỉ khao khát làm một điều gì đó mang đậm tính con người. Tôi muốn tự tay nhào nặn ra một thứ mà mình có thể cầm nắm được.” Sau cùng, anh quyết định rằng bất kể chuyện gì xảy ra, dự án tiếp theo của mình nhất định phải liên quan đến ẩm thực.

Học cách làm ra chiếc momo hoàn hảo là dự án cá nhân của anh trong năm 2024.

Vì vậy, sang năm 2024, anh dồn mọi tâm huyết để học hỏi duy nhất một điều: cách làm ra một chiếc momo hoàn hảo. Đầu tiên, anh về quê học hỏi từ mẹ và bạn bè, đồng thời lui tới những quán ăn quen thuộc năm xưa để tìm nguồn cảm hứng. Khi quay lại Sài Gòn cùng những kiến thức và bí quyết mới, anh bắt đầu tự làm bánh tại nhà mỗi ngày. Vì lượng bánh làm ra quá nhiều, anh mời bạn bè thưởng thức. Họ đã nếm thử mọi phiên bản, từ những mẻ bánh đầu tiên mà Tsering tự nhận là “rất tệ,” cho đến những chiếc momo hoàn thiện đang được phục vụ tại quán ngày nay.

Không gian ấm cúng bên trong nhà hàng.

Dù bạn bè thường xuyên khuyến khích, Tsering vẫn luôn từ chối đem momo đi bán: “Tôi vẫn rất ngại chuyện buôn bán. Cả đời tôi làm nghệ thuật rồi... mà đã là nghệ sĩ thì ai cũng e ngại khi phải đem bán chính tác phẩm của mình.” Dẫu vậy, khi chặng đường một năm ròng rã nhào nặn momo khép lại, Tsering nhận ra bản thân không chỉ điềm tĩnh hơn mà còn đủ dũng khí để đương đầu với những thử thách mới.

Thế nên, khi người hàng xóm kinh doanh quán cà phê ngỏ ý nhượng lại mặt bằng, anh đã bất ngờ gật đầu cái rụp. “Hỏi tôi câu này hồi năm ngoái thì chắc chắn tôi sẽ gạt đi ngay. Nhưng nhờ suốt một năm rèn được sự tĩnh tâm khi nặn bánh, tôi lại nghĩ: Sao lại không nhỉ? Triển thôi. Thế là tôi gọi ngay cho Anto, cậu bạn thân nhất ở quê, bảo sang phụ tôi một tay ngay lập tức. Chúng tôi đã bắt đầu như thế đấy.”

Ngôi nhà của momo và các món ngon Tây Tạng giữa lòng Sài Gòn

Hình dáng bắt mắt và hương vị đặc trưng của những chiếc bánh tại Om Momo chính là minh chứng rõ nét cho ngần ấy thời gian và tâm sức Tsering bỏ ra. Theo truyền thống, momo sẽ được chấm cùng một loại tương ớt lên men của Tây Tạng, còn Om Momo thì phục vụ kèm tận ba loại nước chấm nhà làm, tương ứng với ba cấp độ cay khác nhau; cấp độ cay nhất sẽ khiến đầu lưỡi thực khách phải tê rần.

Đố bạn đoán được loại tương ớt nào trong số này cay nhất.

Bên cạnh kiểu ăn nguyên bản, Om Momo còn biến tấu bằng cách đặt bánh xếp lên trên một lớp xốt cà ri kiểu Ấn dậy mùi gia vị, mỗi loại nhân bánh lại đi chung với một hương vị xốt khác nhau. Tsering kể rằng người Ấn Độ rất chuộng momo. Họ biến món này thành quà vặt đường phố và thường dọn chung với các loại xốt nêm nếm theo khẩu vị bản địa. Sau cuộc nổi dậy ở Tây Tạng năm 1959, hàng chục ngàn người, trong đó có Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 14, đã sang Ấn Độ tị nạn và hình thành nên cộng đồng Tây Tạng ngoại kiều lớn nhất thế giới tại đây. Việc kết hợp momo với xốt cà ri chính là cách Tsering tri ân Ấn Độ, nơi anh từng nương náu và lớn lên ở vùng ngoại ô phía Bắc.

Hiếm có trải nghiệm ẩm thực nào trọn vẹn bằng việc nhai ngập miệng một chiếc bánh xếp được nặn nắn khéo léo. Lớp vỏ ngoài tựa như một “con ngựa thành Troy,” giấu kín bên trong là hương vị chỉ chực chờ lan tỏa khắp khoang miệng. Cảm giác ấy càng thăng hoa gấp bội khi chiếc bánh đẫm mình trong lớp xốt đặc sánh. Giống như cách ta hay dùng bánh mì để quét sạch đĩa nước xốt, phần vỏ bột dai dai của momo làm rất tốt nhiệm vụ hòa quyện phần nước dùng đậm đà với lớp nhân thịt thơm phức. Bánh có hơi to, nhưng việc ăn gọn một chiếc momo chỉ trong một lần nhai mang lại cho tôi cảm giác vô cùng thỏa mãn, bởi bao nhiêu tinh túy đều bùng nổ trọn vẹn ngay tức thì.

Momo nhân thịt bò

Momo nhân rau bina và phô mai kèm xốt xanh

Momo nhân thịt gà kèm xốt vàng

Ngoài món momo đặc trưng, nhà hàng còn phục vụ nhiều món ăn Tây Tạng khác. Chẳng hạn như shapta, một món xào làm từ thịt bò mềm hoặc thịt gà xào cùng ớt chuông, hành tây và cà chua. Món này khá cay, nhưng vị cay đó lại kết hợp cực kỳ ăn ý với phần tingmo dọn kèm, một loại bánh bao hấp xốp mềm của người Tây Tạng. Thực khách cũng có thể gọi thêm shamdey gà, món thịt gà hầm khoai tây ăn cùng cơm trắng mà Tsering miêu tả là món ăn “xoa dịu tâm hồn” của người Tây Tạng; hay món kewa datshi với những miếng khoai tây mềm bùi đắm mình trong lớp xốt phô mai ớt béo ngậy.

Bánh mì Tây Tạng

Shamdey

Shapta

Các món tráng miệng tại Om Momo cũng rất đáng thử. Điều thú vị là mọi món ngọt tại đây đều được lấy cảm hứng từ những người Tsering yêu thương, như một món quà anh đặc biệt dành tặng cho họ. Món lê chần rượu vang đỏ thơm mùi gia vị, ngự trên lớp cốt rượu gạo Tây Tạng nhà làm mang hình dáng tựa như một vị lạt ma đang ngồi thiền, được đặt tên là “Lạt Ma Say Xỉn” (Drunken Lama) nhằm tri ân vị lạt ma kiêm đạo diễn phim người Bhutan, Dzongsar Khyentse Rinpoche. Chiếc bánh sô-cô-la lava ngọt ngào là món quà cho cô con gái cưng yêu sô-cô-la của Tsering, còn món panna cotta hoa hồng Tây Tạng ra đời để chiều chuộng niềm đam mê bất tận của bạn gái anh với món ăn này.

Triết lý của Om Momo bắt nguồn từ niềm tin của Tsering rằng “ẩm thực là một cách kể chuyện.”

Sau bữa ăn, chúng tôi đã gọi thử trà bơ Tây Tạng, một loại trà đen lên men pha cùng một muỗng bơ. Gần như mọi khía cạnh của thức uống này đều mang lại sự bất ngờ. Trước hết, trà được dọn ra trong một chiếc bát gỗ khổng lồ, khác xa với tách trà nhỏ nhắn mà ta thường thấy.

Và lạ lùng thay, trà lại có vị mằn mặn, mang đến cảm giác ngầy ngậy như một viên kem mặn nóng chảy. Sự kết hợp giữa trà, muối và bơ chính là nguồn năng lượng thiết yếu giúp người Tây Tạng duy trì sức lực suốt ngày dài nhọc nhằn. Quán hiện pha trà bằng bơ bò, nhưng theo đúng nguyên bản, món này phải dùng bơ sữa bò yak. Tsering miêu tả hương vị của loại bơ truyền thống này khá “nặng mùi,” một tính từ thú vị khiến tôi không khỏi tò mò. Trà bơ rõ ràng không sinh ra để làm hài lòng mọi khẩu vị, và tôi thú thật mình cũng khó mà thưởng thức nổi, nhưng đây vẫn là một trải nghiệm độc đáo vô cùng xứng đáng để thử qua.

Tinh thần cốt lõi của Om Momo xuất phát từ niềm tin mãnh liệt của Tsering rằng “ẩm thực là một cách kể chuyện.” Điều này thể hiện rõ qua cái cách từng món ăn được chăm chút tỉ mỉ, để trở thành hiện thân cho những giai thoại trong chính cuộc đời anh. Xa hơn nữa, Tsering xem quán ăn này như một không gian kết nối khơi gợi sự tò mò trong lòng thực khách, từ đó thôi thúc họ tìm hiểu về lịch sử, văn hóa và con người Tây Tạng, những khái niệm vốn dĩ còn rất xa lạ với phần đông người Sài Gòn.

“Với nhiều người, đồ ăn của quán là điểm chạm đầu tiên với văn hóa Tây Tạng. Mục tiêu của tôi là làm sao để mọi thứ, từ nghệ thuật, âm nhạc cho đến món ăn, đều khiến người ta phải tò mò.”

Anh hy vọng có thể khơi dậy sự tò mò ở thực khách, thôi thúc họ bước vào hành trình khám phá Tây Tạng.

Tổng kết:

Giờ mở cửa: 12h trưa–9h30 sáng (trong tuần), 11h30 sáng–10h tối (cuối tuần)
Gửi xe: Xe hơi và xe máy
Liên hệ: 0918 699 697
Tiền bill mỗi người: $$ (~ 200,000 VND)
Thanh toán: Chấp nhận tất cả các phương thức thanh toán
Giao hàng: Không có

Om Momo

11/2 Đường số 57, An Khánh, TP. HCM

Hóa ra người Việt không uống sữa đậu nành thay nước lọc?

2026-05-06T16:32:04+07:00

Trong ký ức của tôi, hình ảnh người phục vụ bưng ra ly sữa đậu nành luôn đi kèm với một niềm háo hức khó tả. Đó là những ngày tôi theo gia đình đến các quán ăn Việt ở Quận 13, khu phố Tàu trứ danh của Paris. Là một đứa trẻ gốc Việt lớn lên trên đất Pháp, dù muốn hay không, tôi vẫn thường xuyên bị người thân kéo đến khu phố này. Với tôi ngày đó, ly sữa đậu nành đại diện cho tất cả những gì tinh túy nhất của đồ uống Việt trong một bữa cơm, một cái nhìn hiếm hoi giúp tôi hình dung về nếp sống thường nhật của cha ông mình.

Đồ ăn ở những tiệm này tất nhiên là ngon, nhưng vốn dĩ tôi đã quá quen với những món bà nội nấu ở nhà. Chúng là một phần của cuộc sống hàng ngày nên không mang lại cảm giác gì đó “thật sự Việt Nam” như sữa đậu nành. Tôi vẫn nhớ những quán ăn trang trí có phần phô trương, khách khứa thì người này nói to hơn người kia, tạo nên một bầu không khí náo nhiệt. Giữa cái không gian ồn ã ấy, tôi chỉ chú tâm vào ly nước trên tay. Sữa có vị thanh, lẫn chút mùi đậu mộc mạc. Quan trọng hơn cả, cái mát lạnh từ đá giúp tôi làm dịu cái nóng hổi của mâm đồ ăn đang đợi sẵn.

Một nhà hàng Việt tại Paris với chỗ ngồi ngoài trời. Nguồn ảnh: Noodlies.

Ở đó không thiếu các loại đồ uống và sữa đậu nành thì hầu như nơi nào cũng có, từ những lon sữa bán ở tiệm tạp hóa cho đến loại sữa tự nấu thủ công, chất lượng có thể khác nhau tùy quán, nhưng lúc nào cũng hiện diện trong thực đơn. Vì thế, tôi cứ đinh ninh rằng sữa đậu nành là món “bất ly thân” của bất kỳ người Việt nào khi đi ăn ngoài, là hương vị Việt Nam đích thực trong tâm trí tôi.

Thử tưởng tượng tôi đã ngỡ ngàng thế nào khi đến Sài Gòn và thấy quán ăn đầu tiên mình ghé không hề có sữa đậu nành. Chẳng lẽ lúc đó đang khan hàng, hay tôi lại đen đủi chọn đúng cái quán duy nhất không bán sữa? Tôi sớm nhận ra thực tế rằng sự phổ biến của sữa đậu nành bấy lâu nay hóa ra chỉ nằm trong trí tưởng tượng của riêng mình. Trong lúc còn đang ngẩn người vì phát hiện đó, tôi quan sát xem mọi người xung quanh thực sự uống gì, khi nhân viên phục vụ tiến lại gần, hỏi tôi: “Uống trà đá không?” Đi đến đâu tôi cũng thấy trà đá mới là thứ luôn có mặt trong bữa ăn của người Việt, còn sữa đậu nành thì gần như vắng bóng. Trà đá ở đây đang đóng đúng cái vai trò mà tôi từng gán cho sữa đậu nành.

Sữa đậu nành nóng cùng các loại sữa hạt như đậu xanh, sữa bắp là thức uống được yêu thích tại Đà Lạt. Nguồn ảnh: Vinpearl.

Sau này, tôi cũng có dịp uống sữa đậu nành ở mấy nhà hàng cao cấp hay tại các hàng sữa kiểu Đà Lạt, dù tôi chưa đi Đà Lạt bao giờ. Có điều vị của nó luôn khác với những ly sữa tôi từng uống trước khi đặt chân đến Việt Nam. Tôi đã mải mê đi tìm hình bóng một đất nước vốn chỉ tồn tại trong suy nghĩ của mình, để rồi nhận ra thứ mình đang nhấp môi cũng chỉ là sữa đậu nành mà thôi. Vị của nó vẫn ngon, nhưng cái cảm nhận đặc biệt như thể mình đang chạm tay vào Việt Nam thì đã không còn nữa.

Có lẽ sữa đậu nành chỉ là một mảng ký ức riêng tư của tôi, thậm chí chưa chắc những đứa trẻ gốc Việt khác ở Pháp đã có cùng cảm nhận này. Giờ đây tôi hiểu rằng, hương vị Việt mà mình hằng mong mỏi không thực sự trú ngụ ở một nơi chốn cụ thể nào cả. Nếu bây giờ tôi quay lại Paris và gọi một ly sữa như năm xưa, tôi biết cảm giác sẽ chẳng còn như cũ.

Sau cùng, câu chuyện này có lẽ còn không nằm ở ly sữa, hay thậm chí là về đất nước Việt Nam. Qua đáy ly sữa đậu nành ngày ấy, tôi cứ ngỡ mình đã thấy được chút gì đó của cuộc sống quê nhà, và chính điều đó đã khơi dậy trong tôi sự quan tâm về cội nguồn, về một phần bản sắc từng rất xa vời trong tôi.

Hẻm Gems: Nhâm nhi shochu, cởi bỏ 'mặt nạ xã hội' tại Bar Mitsuboshi

2026-04-17T17:01:19+07:00

Trong ký ức về những ngày ở Nhật, tôi nhớ nhất những lần thả mình lạc lối giữa các yokocho, những con ngõ hẹp san sát quán xá, nơi tôi có thể đẩy đại một cánh cửa nào đó mà chẳng biết điều gì đang chờ đợi phía sau. Đó có thể là một sạp gỗ sáng choang ánh đèn với những vị khách ồn ào đang cụng ly bôm bốp, hoặc một quán bar kiểu Manhattan thế kỷ 19, tĩnh lặng đến mức chỉ thấy làn khói thuốc vẩn vơ và những vệt sáng xuyên qua hàng chai whisky trên kệ.

Lần đầu nghe về Bar Mitsuboshi, một quán bar chuyên về shochu, tôi không mấy ấn tượng bởi Sài Gòn vốn chẳng thiếu những tiệm izakaya phục vụ loại rượu này. Nhưng rồi, sự tò mò dần nảy sinh khi tôi biết quán nằm ẩn mình với số chỗ ngồi giới hạn và một không gian có vẻ rất thân tình. Hoài niệm về những ngày ở Nhật, tôi quyết định thử xem trải nghiệm sẽ dẫn mình đến đâu.

Để đến được Bar Mitsuboshi, bạn cần ghé thăm “Phố Nhật” nổi tiếng trên đường Lê Thánh Tôn. Bước vào một tiệm cơm bò và leo lên những bậc thang, bạn sẽ tìm thấy một cánh cửa gỗ như được mang về từ nửa thế kỷ trước. Lấy hết can đảm để đẩy cửa bước vào, tôi cảm giác như vừa ngược dòng thời gian. Quán mang đúng phong cách speakeasy điển hình mà ta thường bắt gặp ở Nhật. Một quầy gỗ dài chia căn phòng nhỏ làm hai, phía trước chỉ vỏn vẹn 6 chiếc ghế cao tạo nên một không gian vô cùng gần gũi và riêng tư. Phía sau, tủ rượu Nhật hiện ra dưới ánh đèn mờ ảo giữa căn phòng tối.

Cánh cửa bí ẩn dẫn đến quán bar.

Nét tối giản của Mitsuboshi phản ánh đúng sự trân trọng mà chủ quán dành cho những không gian thưởng rượu nguyên bản tại Nhật: khiêm nhường và hoàn toàn vắng bóng những “góc sống ảo” vốn đang là xu hướng hiện nay. Ở đây, sự giản đơn được ưu tiên để nhường lại không gian cho những cuộc hàn huyên. Chị Chinh chia sẻ rằng, chính bầu không khí ấm cúng cùng những bản nhạc pop Nhật vang lên khe khẽ là chất xúc tác để thực khách mở lòng hơn, sẵn lòng chia sẻ câu chuyện của mình với những người xung quanh hay với chính người đứng sau quầy kệ.

Chị Chinh cũng chính là linh hồn của quán. Trong 5 năm làm việc cho một công ty du lịch Nhật Bản, chị từng có 2 tháng tu nghiệp tại Osaka. Chính tại đó, chị đã khám phá ra thế giới đầy mê hoặc của những quán bar Nhật và đã nắm bắt cơ hội mở quán riêng khi công việc bị gián đoạn do đại dịch.

Ngay từ cái nhìn đầu tiên, bạn sẽ nhận ra “nhân vật chính” của nơi này là gì: chính là bộ sưu tập rượu đa dạng trên kệ.

Trong văn hóa Nhật, tatemae (建前) giống như một lớp vỏ bọc mà bất kỳ ai cũng phải khoác lên để dung hòa với các chuẩn mực xã hội. Chính sự khéo léo này đã tạo nên hình ảnh một nước Nhật ngăn nắp và lịch thiệp mà người nước ngoài hằng ngưỡng mộ. Thế nhưng, đằng sau lớp mặt nạ ấy là honne (本音), những tâm tư thực sự vốn hiếm khi được bộc lộ. Những quán bar chính là khoảng không gian hiếm hoi mà hơi men và sự gần gũi có thể tháo dỡ những rào cản đó, để những cảm xúc chân thật nhất được tự do vẫy vùng.

Đây cũng chính là điều khiến chị Chinh ấn tượng khi lần đầu được đồng nghiệp dẫn đến một quán bar tại Shinsaibashi, khu phố đêm sầm uất ở Osaka. Chị chia sẻ: “Bình thường người Nhật vốn kín kẽ và ít khi cởi mở. Nhưng khi đã vào quán bar, họ lại trở nên thân thiện đến bất ngờ. Đó là nơi lý tưởng để ta chạm vào những góc cạnh chân thực trong tính cách của họ.”

Nơi người ta có thể nhâm nhi trong sự giản đơn.

Khả năng kết nối là thế mạnh lớn nhất của Mitsuboshi. Chinh thông thạo tiếng Nhật, giúp chị gắn kết tốt với tệp khách vốn có tới 90% là người Nhật. Với 10% còn lại, chủ yếu là người Việt, Mỹ hoặc Hàn, chị cũng có thể giao tiếp trôi chảy bằng tiếng Anh.

Thực đơn của quán tập trung vào shochu. Dù chưa nổi danh toàn cầu bằng “người anh em” sake, shochu vẫn liên tục có doanh số vượt qua cả sake và whisky tại Nhật trong hơn một thập kỷ qua. Đây là loại rượu chưng cất có thể làm từ nhiều loại tinh bột khác nhau như khoai lang, gạo hoặc lúa mạch. Có rất nhiều loại shochu trong thực đơn, nhưng quán không chỉ có thế: bạn có thể tìm thấy nhiều loại rượu phổ biến khác tại Nhật. Chị Chinh cho biết khách Nhật thường thích gọi whisky, trong khi khách phương Tây hay chọn những thức uống ngọt hơn như sake hoặc umeshu (rượu mơ).

Chỉ có vài chỗ ngồi san sát nhau để tạo cảm giác ấm cúng.

Thực đơn cũng phản ánh triết lý “khách hàng là trên hết” của quán. Chinh nói rằng chị luôn lắng nghe những gợi ý của khách về loại rượu mà họ muốn nếm thử. Tương tự như ở Nhật, Bar Mitsuboshi có thu phí chỗ ngồi (table fee). Khoản phí bắt buộc này sẽ đi kèm với một món otoshi, món khai vị nhỏ để dùng kèm với đồ uống.

Chai whisky với lịch sử đặc biệt.

Giữa vô vàn lựa chọn, có hai chai rượu đặc biệt khiến tôi chú ý. Chai đầu tiên được trưng bày ở cuối quầy: một chai whisky mang thương hiệu Hanshin Tigers, một trong những đội bóng chày huyền thoại nhất Nhật Bản. Khi tôi hỏi liệu có phải một vị khách là người hâm mộ của đội đã tặng nó hay không, tôi không ngờ câu trả lời lại là Tsuyoshi Shimoyanagi, cựu cầu thủ ném bóng của đội. Chị tự hào kể rằng anh đã từng ghé thăm quán. Chị xoay chai rượu lại và cho tôi xem chữ ký anh để lại như một lời cảm ơn theo cách đặc trưng của người Nhật.

Món shochu “bản địa.”

Chai rượu còn lại khiến tôi tò mò là “shochu Việt Nam” ghi trong thực đơn mà không có tên thương hiệu đi kèm. Hóa ra, đây là thức quà từ quê nhà Bà Rịa của chị Chinh, do chính tay mẹ chị chưng cất. Với người lớn tuổi, một chút rượu mỗi ngày vốn được xem là liều thuốc bổ. Chị Chinh kể: “Mẹ nấu cho ba uống để ngủ ngon, bồi bổ sức khỏe thôi. Nhưng vì vị rượu ngon quá nên chị quyết định đem vào thực đơn để giới thiệu với khách luôn.” Rượu được làm từ đường phèn và gạo nếp, sau đó cho lên men cùng với chuối rừng khô. Bị cuốn hút bởi câu chuyện, tôi đã gọi thử một ly và không thể tin được đây là rượu làm từ gạo: màu nâu trầm cùng hương vị đậm đà với những nốt ngọt thanh tao cứ làm tôi liên tưởng đến whisky.

Lối vào ẩn giấu những điều thú vị bên trong.

Đồ uống ở Mitsuboshi dĩ nhiên vẫn giữ trọn phong vị Nhật Bản, nhưng giá trị của quán thực chất lại nằm ở một khía cạnh khác. Điều làm nên sức hút của nơi này có lẽ chính là cách chị Chinh tái hiện những ký ức về xứ sở Phù Tang theo một lăng kính rất riêng. Thay vì cố gắng rập khuôn một mô hình quán bar nào đó từ Nhật, Mitsuboshi chọn cách tôn vinh truyền thống thông qua những câu chuyện đậm chất bản địa. Đó có lẽ là điều sẽ tạo nên sự đồng điệu với bất kỳ ai vốn có cảm tình với văn hóa thưởng rượu của đất nước mặt trời mọc.

Tổng kết:

Giờ mở cửa: 7h tối - 11h tối
Gửi xe: Không có
Liên hệ: @bar_mitsuboshi_hcm
Giá: $$$ (VND200,000–under 500,000)
Thanh toán: Tiền mặt, thẻ, chuyển khoản
Giao hàng: Không có

Bar Mitsuboshi

15B/16 Lê Thánh Tôn, Phường Bến Nghé, TP. HCM

Hẻm Gems: Hà Ký Mì Gia, tiệm mì đời thứ nhất với tâm hồn đời thứ ba

2026-04-13T10:00:00+07:00

Là một người thích ăn ngon, sở thích của tôi mỗi cuối tuần là len lỏi giữa các con đường để tìm những hương vị mới, những ngách văn hóa còn lạ lẫm. Một tiệm ăn sẽ ở lại tâm trí tôi nếu nó ngon, đương nhiên, nhưng phải kèm một không gian đậm đà bản sắc. Và trong một lần thám hiểm ẩm thực như thế, tôi tình cờ bắt gặp Hà Ký.

Mặt tiền của quán to rộng bằng ba căn liền nhau với chiếc xe mì gỗ truyền thống đặt trước cửa. Bước vào trong, tôi lập tức bị thu hút bởi những tấm gỗ chạm khắc tinh tế khảm xà cừ hay bạc vàng trên tường, cùng bàn ghế gỗ nâu sẫm khiến tôi nhớ đến các quán ăn Tàu trong cuốn phim cũ.

Tôi gọi một tô mì gà cá, thêm ly nước sâm rồi nhìn quanh quất trong khi chờ đợi. Cuối quán còn có một cái kệ gỗ với tông trầm tương tự chứa đựng những cái bình gốm tinh xảo. Tô mì được bưng ra và tôi không khỏi hứng thú khi thấy vắt mì vàng ươm và những miếng gà óng ả nằm tròn vo trong cái tô dày dày chắc chắc trong bàn tay.

Mùi thơm của hành phi cứ len lỏi và miếng gà óng ả mới thật mời gọi. Tôi cắn sớ thịt đầu tiên, mềm tan giữa kẽ răng và vị ngọt tươm vào lưỡi, và nhoắng tí miếng thịt đã trôi mượt vào cổ họng. Rồi tôi xì xụp một dải mì tươi, khi môi vừa bóng lưỡng vì mỡ thơm thì răng đã kịp chìm vào lớp bột êm ái. Cắn một cái, mùi trứng ngòn ngọt đã lan khắp khoang miệng khiến tôi cứ muốn nhai mãi để cảm nhận hương vị trong trẻo đó lâu hơn một chút.

Chìm đắm mãi vào tô mì mà tôi quên mất chén súp bên cạnh cũng trông hấp dẫn không kém. Tôi húp thử và và bị mê hoặc ngay lập tức bởi vị ngọt của thịt, có vẻ như nó đã vỗ về vị giác tôi bằng cái mềm mại đằm thắm ấy. Riêng những miếng cá trắng trẻo, sừn sựt, vừa cắn phập một cái đã thấy hai hàm răng chạm nhau, còn miếng cá dường như đã tan biến đi đâu mất.

Niềm yêu thích món ăn dẫn dắt tôi đến cuộc trò chuyện với cô chú chủ quán. Tôi không khỏi ngỡ ngàng khi biết họ chính là người gây dựng nên tất cả, chứ không phải tiếp quản từ đời trước. Những bình gốm cổ kính, những bảng gỗ như từ thế kỷ trước kia, hóa ra lại thuộc về hai con người trạc tuổi ba mẹ tôi. Làm sao họ lại tạo ra được một không gian và hương vị đượm màu thời gian đến thế?

Cô Hà, người đứng sau những công thức mì mang phong vị xưa cũ ấy, xuất hiện với vẻ ngoài khiến tôi không khỏi bất ngờ. Thay vì hình ảnh một chủ tiệm tất bật hay khắc khổ thường thấy, cô đứng trước hiên quán với vẻ tươm tất, nhanh nhẹn và thần thái rất tươi tắn. Làn da khỏe khoắn cùng lối trò chuyện cởi mở khiến người đối diện dễ quên mất khoảng cách về tuổi tác.

Tôi phải mất một lúc mới xóa đi được cái định kiến về một “cụ chủ” trong trí tưởng tượng để thay bằng diện mạo tràn đầy năng lượng này. Cô kể, mình từng học hỏi từ một người thầy rồi tự tay nhào nặn nên những hương vị riêng cho tiệm. Cô yêu thích việc sáng tạo một món ăn ngon và không ngừng tìm tòi khi ngoài hủ tiếu mì gà cá, cô còn có riêng cho mình những công thức bánh canh cua, hủ tiếu Nam Vang, bún bò Huế và nhiều dự án khác sắp tới.

Nếu món mì là tâm huyết của cô Hà, thì không gian xứng tầm bao bọc lấy nó lại được chăm chút bởi chú Dũng, chồng cô. Chú Dũng là một nhà sưu tầm đầy đam mê, nhìn cách chú say sưa dẫn tôi tham quan căn phòng trưng bày tại gia, tôi thầm ngưỡng mộ khi thấy chú vẫn giữ được cho mình một ngọn lửa nhiệt huyết ở cái tuổi mà nhiều người đã chọn cách nghỉ ngơi. Dạo quanh “triển lãm” tại gia ấy, tôi nhận ra chú đặc biệt yêu thích với gốm Cây Mai, dòng gốm đặc trưng của cộng đồng người Hoa Chợ Lớn.

Loại gốm này thường có màu đất, cả lớp sơn của nó dù là xanh dương, xanh lá, đỏ hay vàng thì cũng ám sắc nâu của đất. Tôi mến vẻ chân thành của những mảng màu ấy, cảm giác như mỗi màu sắc dù đang cố gắng rực rỡ và làm tốt phần việc mình nhưng vẫn hòa hợp. Chi tiết trên gốm rất dày đặc và tỉ mỉ: những gương mặt san sát, hoa lá đan xen vào nhau và những tà áo và nếp rũ mềm mại đến mức cảm giác được sự bềnh bồng.

Chú Dũng treo trang trọng những bảng tri ân từ Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh và các hội nhóm nghiên cứu văn hóa. Nhìn những minh chứng ấy, tôi hiểu được sự tận tâm của chú với di sản dân tộc. Thật thú vị khi thấy món ăn và không gian nơi đây có một sợi dây liên kết vô hình, cùng kể cho thực khách nghe một câu chuyện về lòng trân trọng những giá trị xưa cũ.

Tổng kết:

Giờ mở cửa: 6h30 sáng–1h chiều, T2–T6
Chỗ gửi xe: Vỉa hè ngay bên cạnh quán
Giá: $ (60.000–100.000VND/người)
Thanh toán: Tiền mặt, chuyển khoản
Giao hàng: Không có

Hà Ký Mì Gia

5 Nguyễn Quý Đức, phường Bình Trưng, TP. HCM

Ngõ Nooks: Ăn Maqluba, gửi gắm khát vọng hòa bình tại nhà hàng Palestine duy nhất Việt Nam

2026-04-03T16:18:50+07:00

"Nếu có trái tim và khối óc, bạn chắc chắn sẽ ủng hộ Palestine,” Saleem Hammad khẳng định khi chúng tôi cùng nhâm nhi tách trà ngọt, phóng tầm mắt ngắm nhìn phố cổ Hà Nội từ ban công nhà hàng Oliva. Bữa tối hôm ấy không chỉ ngon, mà còn để lại trong tôi những chiêm nghiệm sâu sắc hơn một trải nghiệm ẩm thực thông thường. Lắng nghe hành trình của Saleem, mối duyên nợ giữa anh với Việt Nam cùng nỗ lực bền bỉ để kết nối hai dân tộc, tôi đã phần nào thấy được cách ẩm thực có thể nuôi dưỡng lòng thấu cảm và khát vọng hướng tới hòa bình.

Cánh cửa dẫn ra ban công của nhà hàng. Bức tranh trang trí công phu được thực hiện bởi một trong những người bạn thân của Saleem.

“Mình muốn mang một góc nhỏ Palestine về giữa lòng Việt Nam,” Saleem chia sẻ về việc mở nhà hàng vào cuối năm 2025. Ước mơ ấy đã được anh ấp ủ từ rất lâu. Lần đầu anh đến Hà Nội là vào năm 2011 theo học diện học bổng của Đại học Al-Istiqlal. Suốt những năm tháng sinh viên, từ khi làm người dẫn chương trình truyền hình, phát triển các kênh mạng xã hội cho đến công việc hiện tại ở Đại sứ quán Palestine, Saleem luôn là một tiếng nói miệt mài cho quê hương. Anh không ngừng giới thiệu văn hóa, lịch sử và tình hình chính trị của Palestine đến người Việt, đồng thời chia sẻ những nét đẹp của Việt Nam ra thế giới.

Saleem khoe bữa ăn iftar (xả chay) của mình.

Chúng tôi ghé Oliva đúng vào tháng Ramadan. Dù anh đã tươi cười đón khách từ 5h30 chiều, nhưng chỉ sau khi mặt trời khuất bóng và dùng xong bữa xả chay, người ta mới thấy một Saleem hào hứng và tràn đầy năng lượng đến thế. Anh bắt đầu chia sẻ ý niệm của mình về việc chay tịnh. Thuở nhỏ, Saleem từng chẳng mấy mặn mà với nghi lễ này, nhưng khi trưởng thành, anh hiểu rằng đây là cơ hội để thực hành lòng biết ơn. Mỗi hạt cơm, mỗi giọt nước đều nhắc nhở anh về đức tin và phước lành mình đang có. Đổi lại, anh luôn cố gắng bày tỏ lòng biết ơn với những người xung quanh: “Được trân trọng tức là ta đang sống, và đang thực sự tồn tại.”

Ngày đầu đặt chân đến Hà Nội với Saleem chẳng khác nào “một gáo nước lạnh tạt thẳng vào mặt.” Ngoài vài bài học về Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp, anh chẳng biết gì nhiều về nơi này. Anh từng mơ về một đô thị siêu hiện đại kiểu Tokyo, chứ không phải một Hà Nội còn nhiều nét xù xì, góc cạnh, nơi anh từng tá túc trong gian ký túc xá dột mái và phải rửa bát cùng bạn cùng phòng ngay trong nhà vệ sinh.

Dẫu có chút ngỡ ngàng ban đầu, Saleem nhanh chóng phải lòng Hà Nội. “Gia đình và văn hóa ở đây chẳng khác gì quê hương mình,” anh nhận xét. Người ta cùng nhau ca hát, cùng hò reo ăn mừng bóng đá, chia nhau dăm quả ngọt trong vườn, vui vẻ khi quây quần bên nhau. “Ở đây bình an,” anh kết luận.

Saleem làm khách mời trên VTV. Nguồn ảnh: Reddit.

Lúc mới sang, việc đi lại giữa thủ đô mà không biết tiếng Việt giống như “sa vào vũng lầy.” Để thấu hiểu văn hóa và “phá bỏ bức tường ngăn cách,” Saleem quyết tâm phải học tiếng. Nỗ lực đó đã đơm hoa kết trái — anh nói tiếng Việt trơn tru với chất giọng Hà Nội đặc trưng trong các video trên mạng xã hội và sử dụng thành ngữ vô cùng linh hoạt. Như khi giải thích lý do mở quán, anh hóm hỉnh chuyển ngữ: "Thì... có thực mới vực được đạo mà!"

Khi được hỏi cơ duyên nào đưa mình đến với nghề bếp, Saleem chỉ đáp gọn: “Vì hồi đó mình nghèo.” Mẹ anh là con út trong gia đình 12 anh chị em, còn cha anh là con út trong gia đình có 8 người, nên trong nhà lúc nào cũng có cả chục miệng ăn đang đợi. Lớn lên giữa vòng tay họ hàng trong một ngôi làng nhỏ, anh sớm hứng thú với việc bếp núc và bắt đầu phụ việc tại các nhà hàng địa phương từ khi còn rất trẻ.

Nhà hàng chia sẻ không gian với một quán phở từ 7h sáng đến 2h chiều, còn Oliva hoạt động từ 2h chiều đến 11h đêm.

Saleem rất thích học nấu các món truyền thống và trò chuyện cùng khách hàng (bất kỳ ai từng tiếp xúc với anh quá năm phút đều sẽ nhận ra anh là người cực kỳ hướng ngoại), nhưng mẹ anh thì lại không nghĩ vậy. Có lần, khi anh đem tiền boa về biếu, bà đã mắng: “Mẹ không cần tiền của con, mẹ cần con có cái bằng.” Saleem rốt cuộc vẫn học hành chăm chỉ để lấy được học vị như mẹ mong đợi, nhưng rồi anh vẫn tìm đường quay lại với gian bếp. Hiện tại, Saleem là người đứng bếp chính tại Oliva, bên cạnh sự hỗ trợ từ vợ anh, một người con cũng đến từ vùng đất Palestine.

Có lẽ nhiều người sẽ bỡ ngỡ khi lần đầu nếm thử phong vị Palestine nguyên bản tại Oliva, nhưng nếu đã từng yêu thích món ăn Trung Đông, bạn sẽ thấy đâu đó sự quen thuộc trong từng gia vị và cách chế biến.Vùng đất này vốn là cái nôi của nhiều nền văn minh với mạng lưới giao thương dày đặc, khiến nhiều món ăn mang tính di sản chung của cả khu vực thay vì thuộc về riêng một quốc gia nào.

Món falafel được ăn kèm với tarator, một loại sốt kem.

Món hummus ở Oliva mịn màng và béo ngậy, vị béo của đậu gà được cân bằng lại bởi chút chanh thanh mát, cực kỳ hợp với phần thịt bò đi kèm. Trong khi đó, falafel lại giòn rụm bên ngoài nhưng mềm mại bên trong, tạo nên sự tương phản thú vị. Cả hai đều là “cặp bài trùng” khi ăn cùng bánh mì dẹt tươi xốp. Nhưng bất ngờ nhất lại là món dưa muối: giòn tan, rực rỡ sắc màu và mang lại một sự bùng nổ vị giác đầy sảng khoái!

Hummus (trái) và đồ chua (phải).

Đặc biệt, Oliva là một nhà hàng halal, nghĩa là mọi thực phẩm đều sạch, được khai thác nhân đạo và không chứa các chất cấm (haram) theo luật Hồi giáo. Ngay cả những người không theo đạo cũng sẽ đánh giá cao đồ ăn halal bởi tiêu chuẩn này thường đi đôi với quy trình tuyển chọn và bảo quản thực phẩm khắt khe hơn, mang lại hương vị tươi ngon hơn. Saleem cho rằng với thổ nhưỡng và khí hậu tuyệt vời của Việt Nam, nếu áp dụng các quy chuẩn halal, chúng ta chắc chắn sẽ có một nền ẩm thực lành mạnh và ngon bậc nhất thế giới.

Món maqluba được úp ngược tại bàn và được phục vụ cùng với các loại hạt băm nhỏ.

Câu chuyện Halal không chỉ là kinh doanh mà còn là vấn đề du lịch. Ai cũng hiểu ẩm thực vốn là thứ để lại ấn tượng mạnh nhất với khách quốc tế khi đến Việt Nam, nhưng với khoảng hai tỷ người Hồi giáo trên thế giới, trải nghiệm này lại gặp không ít rào cản. Saleem giải thích rằng với họ, du lịch Việt Nam đôi khi là một thử thách khi cứ phải soi xét từng bao bì hay đành bỏ lỡ hầu hết các hàng quán, từ quán vỉa hè đến cả những nơi đạt sao Michelin, chỉ vì thiếu chuẩn halal.

Trên các kênh mạng xã hội, Saleem thường xuyên chia sẻ bằng tiếng Việt về những quy chuẩn làm nên thực phẩm halal. Anh hy vọng giúp Việt Nam phục vụ tốt hơn nhóm du khách Hồi giáo, một thị trường khổng lồ đang bị bỏ ngỏ. Việc nắm vững các quy tắc halal sẽ mở ra cánh cửa xuất khẩu rộng lớn cho nông dân và các nhà phân phối Việt, góp phần thúc đẩy nền kinh tế. “Uống nước nhớ nguồn,” Saleem dùng câu tục ngữ này để nói về động lực chia sẻ kiến thức của mình cho mảnh đất anh đang gắn bó.

Thông điệp kêu gọi chủ quyền Palestine được thể hiện mạnh mẽ ở nhà hàng.

“Là một người Palestine, mình khao khát hòa bình; và mình tìm thấy sự bình yên ở đây.” Những cầu nối mà Saleem vun đắp qua nhà hàng Oliva, qua mạng xã hội hay công việc tại Đại sứ quán luôn có hai chiều. Anh muốn gửi gắm một thông điệp: “Nếu Việt Nam làm được, Palestine cũng có thể làm được.” Để lan tỏa lời kêu gọi hòa bình, anh dùng chính tiếng Việt để lên tiếng về thảm kịch diệt chủng đang diễn ra tại quê hương. Chính sự chân thành của anh đã giúp hữu hình hóa nỗi đau của đồng bào mình trong mắt công chúng Việt. Một lần nữa, anh mượn tục ngữ Việt để nói về công việc của mình: “Ngòi bút có thể thắng vạn quân.”

Uống trà để thanh tẩy vị giác cuối bữa ăn.

Saleem ngồi lại với chúng tôi rất lâu sau bữa tối, vừa rót trà vừa kể những câu chuyện về quê hương, về những ước vọng giản đơn của người dân nơi đó: được ăn ngon, được đưa con đến trường, được chăm sóc mảnh đất của mình mà không phải lo sợ hiểm nguy mỗi ngày. Anh không một lần nhìn điện thoại hay vội vã chạy xuống bếp. Anh dành trọn sự tập trung và tâm huyết cho cuộc trò chuyện. Thật khó hình dung làm sao anh có thể hào phóng thời gian đến thế khi phải gánh vác cùng lúc quá nhiều vai trò. Tôi hỏi anh có bao giờ thấy mệt vì nói quá nhiều để ủng hộ Palestine không. “Không bao giờ,” anh trả lời, dù thú nhận đêm nào cũng phải uống thuốc cho dịu cổ họng, “bởi lời nói có sức mạnh riêng của nó.”

Tổng kết:

Giờ mở cửa: 2h chiều - 11h tối
Gửi xe: Gửi xe máy
Liên hệ: @olivapalestinianhalalfood
Giá: $$$ (150,000VND–dưới 500,000VND)
Thanh toán: Tiền mặt, thẻ, chuyển khoản
Giao hàng: Không có

Oliva

7 Hàng Buồm, Hoàn Kiếm, Hà Nội

Khi bánh giò truyền thống bị 'nhựa hóa' giữa thời đại sản xuất hàng loạt

2026-03-26T19:20:09+07:00

Ai có thể nhớ hết được lần đầu tiên được nếm thử một món ăn mới mẻ? Với những món quốc dân như hủ tiếu, bún riêu hay cơm tấm, có lẽ đó là chuyện không tưởng, nhưng đối với tôi, lần đầu cầm trên tay cái bánh giò có ấn tượng sâu đậm: nó đến từ một chú bán bánh rong có tiếng rao giọng Bắc đặc trưng “chưng, gai, bánh giò.”

Như hai người anh em chưng và gai, bánh giò có nguồn gốc từ miền Bắc, nhưng qua nhiều thập kỷ theo chân dòng người nhập cư, đã phổ biến khắp vùng miền. Ngày nay, đôi lúc thèm thứ gì đó ăn chút chút vừa đơn giản vừa tròn trịa, người ta có thể dễ dàng tìm đến cái bánh giò mọi lúc mọi nơi, nhưng nhớ lại thập niên 90 khi tôi còn nhỏ xíu, những xe bánh rong gốc Bắc mới là “đại lý” bánh giò tiện lợi nhất.

Trên yên sau chiếc xe đạp cót két là một cái bị lớn, thường bằng vải hay nhựa, nóng hâm hấp, được rào che kỹ càng để giữ nhiệt. Bên trong, từng lớp bánh gói lá chưng, gai, giò ngồi ngoan ngoãn chờ đến lượt mình được khám phá thế giới bên ngoài. Giây phút chú lật lớp vải phủ ra để lấy bánh, hơi nước phả ra làm mờ kính cận của tôi, và một mùi hương ngai ngái, ngọt ngọt của lá chuối luộc lấp đầy khoang mũi.

Bánh giò truyền thống làm từ bột gạo, với nhân thịt heo bằm, hành và mộc nhĩ.

Lớp lá gói ấy, sau khi bóc ra, trở thành mặt phẳng tiện lợi để ăn bánh giò, nhâm nhi phần bột núng nính cùng nhân thịt the the tiêu sọ, và cả trứng cút béo bùi. Mua ăn ngay tại thềm nhà rất thoải mái, vì tôi có thể chạy ngay vào bếp lấy muỗng. Nhưng ngoài đường, buổi đêm, nhiều khi tôi cũng bạo dạn ăn bánh giò ngồm ngoàm như cách người ta cắn một trái mận. Không có gì phải mắc cỡ, vì bánh giò không phải là thứ cao lương mỹ vị nhất thiết phải có quy cách hay chén đũa hoa lệ gì thì mới thưởng thức được.

Bánh giò là chỗ dựa vững chắc cho bao tử ta, có thể ăn vào bất kỳ bữa nào trong ngày. Dù vậy, là một người lớn, tôi phải công nhận rằng ăn một cái thì không đủ no cho một bữa chính như cơm trưa hay chiều. Tuy nhiên, chắc chắn trong địa hạt bữa ăn nhẹ, bánh giò không có đối thủ: có thể dùng ăn sáng, ăn lót dạ khi đi học về, ăn xế sau khi ngủ dậy, hay đặc biệt là ăn tráng bao tử sau một buổi tối nhậu nhẹt.

Bánh giò vẫn hiện diện trên khắp góc kẽ của xã hội hiện đại qua những tiệm bánh truyền thống, nhưng giờ đây, cách dễ nhất để tìm được một cái bánh giò không còn là sau lưng những cô chú bánh rong nữa, mà là trong cửa hàng tiện lợi. Thọ Phát, thương hiệu bánh bao gốc Sài Gòn, cách đây vài năm, đã bắt đầu sản xuất bánh giò hàng loạt, với định lượng và quy trình thích hợp với các nhà bán lẻ, nên thứ bánh gói lá chuối mộc mạc ấy cũng dần dần xuất hiện trong tủ hấp của FamilyMart hay Circle K, nâng cao vị thế và độ phủ sóng của bánh giò, như một món ăn nhẹ tiện lợi, chắc bụng, chân phương.

Một phiên bản bánh giò “full-topping” Hà Nội, đầy đủ thứ nem chả, dưa góp.

Tháng 12/2025, Thọ Phát bất ngờ thông báo rằng công ty sẽ cho phiên bản bánh gói lá “về hưu” và chuyển sang thiết kế mới với bao bì nhựa. Lý do được đưa ra là để tăng độ vệ sinh, tiện lợi, và tuổi đời của bánh trên kệ. Phiên bản bọc nhựa vẫn giữ hình kim tự tháp quen thuộc, và công thức nhân cũ, nhưng bên ngoài là khuôn đúc nhựa và dưới đáy là miếng lá chuối cắt tỉa nhỏ xíu chỉ để vừa lòng bàn tay. Nói thật, dù là phiên bản nào, tôi chưa bao giờ ăn bánh giò công nghiệp mà thấy ngon, nhưng giờ bánh lại càng tệ hơn sau khi phần lá chuối bị cắt giảm triệt để. Lá chuối không chỉ là bao bì tự nhiên mà còn góp một phong vị quan trọng trong mùi vị bánh giò, bên cạnh giúp giữ độ ẩm cho bánh. Không có lá, phần bột trở nên lờ lợ, nhàn nhạt, bơ bở như hồ dán.

Có lẽ vài người sẽ nghĩ rằng tôi rảnh hơi và nhiều chuyện để ngồi càm ràm về một thứ tiểu tiết như bánh giò công nghiệp đổi bao bì nhựa. Dù gì thì bánh truyền thống vẫn tồn tại khỏe re ngoài kia trong xửng hấp từ Bắc chí Nam, và một khuôn nhựa không đánh sập được tượng đài ẩm thực quốc dân, nhưng nhìn rộng ra, bánh giò nhựa chỉ là một trong những triệu chứng của enshittification (rác hóa), một căn bệnh quái ác đang lây lan khắp cuộc sống hiện đại của chúng ta. Thanh sô-cô-la bị cắt xén định lượng, ứng dụng giấu chức năng cơ bản sau gói thuê bao đắt đỏ, đồ may sẵn ngày càng bị sợi tổng hợp đô hộ, và giờ là bánh giò vỏ nhựa — tất cả đều là minh chứng rằng các tập đoàn đã và đang hạ thấp chất lượng dịch vụ đời sống của chúng ta để kiếm lời.

Bánh giò vỏ nhựa.

Đã hơn 10 năm tôi không thấy ai đi xe vào hẻm nhà để bán bánh giò nữa, nên giờ khi thèm thì tôi chạy thẳng ra một hàng bán đồ Bắc trên đường Nguyễn Thiện Thuật. Chắc chú cũng đã già hay bệnh nên không đạp xe đi bán nữa, nhưng tôi đoán rằng sự vắng bóng các cô chú bán rong không phải là hiện tượng chỉ xảy ra ở khu nhà tôi, mà cả nền kinh tế hiện tại. Đây đang là một thời điểm rất khó khăn đối với bất kỳ ai đang kinh doanh vừa và nhỏ ở Sài Gòn, với rất nhiều thay đổi phức tạp về chính sách thuế, các chiến dịch dọn dẹp vỉa hè liên tiếp nhau, và nhìn chung, người dân cũng không còn nhiều tiền để mua sắm khi nhu yếu phẩm tăng theo giá xăng. Khi những chú cá lớn còn chật vật, thì lớp cá nhỏ phải bơi thế nào để tồn tại?

Càng viết, tôi càng thấy thèm bánh giò. Có lẽ tôi nên dừng bút, tắt máy để đi mua bánh giò. Tôi sẽ chạy thẳng đến tiệm bánh giò quen thuộc, dừng xe, và gọi một chiếc bánh giò bự nhất, gói nhiều lá nhất, để bù đắp lại sự thất vọng của cái bánh giò ít lá nhiều nhựa vừa ăn thử để có ý viết bài.

Hẻm Gems: Dwaeji-gukbap, từ 'quốc hồn quốc tuý' xứ kim chi đến tô canh ấm lòng giữa ngày Sài thành se lạnh

2026-03-20T14:13:36+07:00

Khoảng 10 năm về trước, khi chủ nhân một quán ăn nổi tiếng tại Hàn Quốc vốn chuyên về dwaeji-gukbap, một món ăn quen thuộc với người Hàn nhưng gần như xa lạ với thế giới bên ngoài, lần đầu đến Việt Nam du lịch, ông đã nhìn ra một tiềm năng lớn: mang món ăn này đến quốc gia hình chữ S. Ngày nay, ý tưởng đó đã thành hình, khi một quán ăn nơi góc nhỏ Thảo Điền luôn rộn ràng thực khách Việt tìm đến với một món ăn tưởng chừng rất giản dị.

Dwaeji-gukbap (돼지국밥), hiểu đơn giản là “canh thịt heo ăn cùng cơm,” thường được phục vụ trong những tô đất nóng hổi nghi ngút khói. Linh hồn của món ăn nằm ở phần nước hầm nấu từ xương heo đậm đà, ăn kèm với nhiều loại thịt, hành lá và một tô cơm trắng tinh tươm.

Sáng tạo ẩm thực thời chiến

Điều gì đã khiến món ăn bình dân này được yêu thích đến vậy? Câu trả lời không chỉ nằm ở hương vị, mà còn ở sự “đủ đầy” hiếm có. Một tô dwaeji-gukbap vừa rẻ, vừa chắc dạ lại giàu dinh dưỡng. Dù các biến thể gukbap (tức canh ăn với cơm) vốn đã hiện diện trong đời sống người Hàn từ lâu, nhưng riêng dwaeji-gukbap lại gắn liền với một chương lịch sử đau thương: Chiến tranh Triều Tiên. Người dân và dòng người tị nạn đã tận dụng phần thịt và xương heo từ các căn cứ quân sự Mỹ để nấu nên những nồi canh tiếp sinh lực giữa những ngày tháng thiếu thốn.

Màu trắng đục của nước hầm đến từ xương heo được nấu cả ngày.

Dwaeji-gukbap còn đặc trưng bởi sự nhanh gọn. Công đoạn ninh nước hầm rất mất thời gian, nhưng khi đã chuẩn bị xong thì chỉ cần múc nước vào tô và mang ra cho khách, rất phù hợp với những người lao động bận rộn. Có lẽ vì vậy, dwaeji-gukbap đã trở thành một biểu tượng của tầng lớp lao động Hàn Quốc.

Ăn vào lúc nào? Câu trả lời là: bất cứ lúc nào. Nhưng đặc biệt là sau một đêm dài, khi cơ thể cần một thứ gì đó ấm nóng để cân bằng trở lại. Vào buổi tối, Dwaeji-gukbap lại trở thành người bạn đồng hành lý tưởng bên những ly soju ướp lạnh, một sự tương phản thú vị giữa nóng và lạnh, giữa đậm và thanh. Thậm chí, nhiều “tửu đồ” còn đùa rằng, chỉ cần có bát canh nóng này làm “cốt” thì họ có thể uống mãi không mệt.

Chi nhánh Thảo Điền là một trong năm chi nhánh của Subyeon tại Việt Nam.

Và tại Thảo Điền, món ăn này chính là “ngôi sao” của quán Subyeon-Choego Dwaeji-Gukbap, hay gọi ngắn gọn là Subyeon.

Thưởng thức theo cách riêng

Nếu bạn lần đầu thử dwaeji-gukbap, đừng lo. Không có “cách ăn đúng.” Theo thời gian, mỗi thực khách sẽ tự tìm ra công thức phù hợp nhất với khẩu vị cá nhân. Dù vậy, Subyeon vẫn tinh tế dán sẵn một bản hướng dẫn nhỏ trên tường để khách hàng dễ dàng tham khảo.

Bước 1: Thêm muối hoặc saeujeot, tôm muối lên men, tùy khẩu vị
Bước 2: Thêm sốt ớt (dadaegi)
Bước 3: Thêm hẹ
Bước 4: Trộn đều và thưởng thức

Nhưng đó chỉ là gợi ý chung. Cá nhân tôi thích thêm một chút saeujeot (sốt ớt), nhiều ớt và thật nhiều hẹ. Có những ngày, tôi cho thêm một muỗng deulkkae-garu (bột hạt tía tô) giúp nước hầm có vị bùi và đậm đà hơn.

Một phần ăn tiêu chuẩn gồm canh, cơm, banchan và gia vị.

Subyeon mang đến nhiều phiên bản khác nhau tùy thuộc vào phần thịt mà thực khách lựa chọn. Phổ biến và dễ ăn nhất có lẽ là phiên bản với nạc cổ và ba chỉ heo thái lát. Bên cạnh đó, thực đơn còn có những biến tấu đặc trưng Hàn Quốc hơn, như lòng heo hay sundae — một loại dồi kiểu Hàn được nhồi thịt, rau và miến.

Bột hạt tía tô giúp tăng chiều sâu hương vị.

Còn cơm thì sao? Đừng ăn riêng bởi điều đó sẽ làm mất đi ý nghĩa của cái tên “canh cơm.” Cách tốt nhất là cho cơm trực tiếp vào tô canh sau khi đã nếm thử nước hầm nguyên bản. Khi đó, tinh bột từ gạo tiết ra sẽ khiến nước hầm sánh hơn và có vị ngọt thanh rất riêng.

Thực khách có thể tự điều chỉnh phần ăn theo khẩu vị riêng.

Cá nhân tôi thích chấm thịt với saeujeot, ăn cùng kimchi củ cải chua nhẹ. Người khác có thể chấm muối, ssamjang, hoặc thậm chí cho cả nước kimchi vào tô. Chính sự linh hoạt này đã làm nên sức hấp dẫn của món ăn.

Từ Busan đến Sài Gòn

Khởi nguồn từ Busan, một trong hai cái nôi của dwaeji-gukbap tại Hàn Quốc, Subyeon đã phát triển mạnh với nhiều chi nhánh trong nước. Mười năm trước, quán mở cửa hàng đầu tiên tại Hà Nội. Đến nay, đã có năm chi nhánh trên khắp Việt Nam, trong đó Thảo Điền là điểm mới nhất.

Không gian sử dụng chủ yếu chất liệu gỗ.

Không gian tại Subyeon mang đậm phong cách Hàn Quốc hiện đại, từ nội thất tông gỗ, những chiếc bàn gỗ bóng bẩy, đến những chiếc tô đất giữ nhiệt đặc trưng. Bầu không khí này rất phù hợp với một món ăn mang tính “vỗ về” (comfort food) như dwaeji-gukbap: mộc mạc, gần gũi và ấm lòng.

Sau bữa ăn, tôi đã trò chuyện cùng ông Jeon Sin-ho, quản lý nhà hàng tại Thảo Điền. Ông cho biết nồi nước hầm được giữ sôi suốt cả ngày để đảm bảo độ đậm đà. Có thể thấy, dwaeji-gukbap có thể là một bữa ăn nhanh gọn, nhưng công đoạn chuẩn bị lại kỳ công vô cùng.

Khi mới khai trương, thực khách của Subyeon đa phần là người Hàn, nhưng hiện tại tỷ lệ này đã nghiêng hẳn về phía người Việt. Với Sin-ho, sự thay đổi này không quá bất ngờ, bởi món canh cơm này vốn có nhiều nét tương đồng với gu ẩm thực địa phương: một món nước nóng hổi, dễ ăn và đủ đầy các nhóm chất từ thịt, rau đến tinh bột.

Tôi ghé quán vào một buổi trưa muộn trong tuần, khá yên tĩnh, nhưng Sin-ho cho biết vào cuối tuần, thực khách thường phải xếp hàng dài, một phần nhờ vào các TikToker và người nổi tiếng Việt đã chia sẻ về quán.

Cuối tuần quán thường rất đông khách.

Dwaeji-gukbap là “ngôi sao” của thực đơn, đúng như tên gọi của nhà hàng. Thế nhưng, Subyeon vẫn còn những mảnh ghép thú vị khác đáng để trải nghiệm. Chẳng hạn như milmyeon, món mì lạnh giải nhiệt lý tưởng cho những ngày Sài Gòn oi ả. Hay mì udon thịt heo cay, một biến tấu đậm đà từ chính món canh gốc, vốn là cái tên làm nên thương hiệu của Subyeon tại quê nhà Hàn Quốc. Ngay cả những món ăn kèm (banchan) tuy giản đơn nhưng cũng rất vừa vặn: hai loại kimchi gồm cải thảo tươi và củ cải lên men là những nốt đệm nhỏ nhưng cần thiết cho món chính.

Thế giới ẩm thực Hàn Quốc vốn bao la và bất tận. Những món ăn nức tiếng với thực khách quốc tế như gà rán, đồ nướng hay tteokbokki chắc chắn rất hấp dẫn, nhưng có lẽ chẳng món nào len lỏi vào tâm hồn của tầng lớp lao động bình dân Hàn Quốc sâu sắc như dwaeji-gukbap. Nếu bạn muốn mở rộng nhãn quan về phong vị Hàn, Subyeon-Choego Dwaeji-Gukbap là một điểm dừng chân không thể bỏ lỡ.

Tổng kết:

Giờ mở cửa: 10h sáng–2h chiều, 4h chiều–9h30 tối
Gửi xe: Chỉ nhận xe máy
Liên hệ: +84865200060
Giá: $$ (100.000 VND–dưới 200.000 VND)
Thanh toán: Tiền mặt, chuyển khoản
Giao hàng: Không có

Đệ Nhất Cơm Canh Thịt Lợn

16 Đường số 9, Phường Thảo Điền, TP. Thủ Đức

Hẻm Gems: Mùi thơm 'khó cưỡng' của bún mắm nêm, hương vị tuổi thơ tôi

2026-03-12T12:00:00+07:00

Mỗi lần chuẩn bị rời Việt Nam để đi du học hay du lịch, trên đường ra sân bay Tân Sơn Nhất, tôi luôn phải ghé qua khu Bàu Cát ở Tân Bình để “đánh chén” ít nhất hai tô bún mắm nêm heo quay cho bõ thèm.

Tôi ăn ngấu nghiến vì biết rằng ở xứ người, tìm được mắm nêm đã khó, tìm được loại ngon lại càng khó hơn. Mắm nêm là một loại mắm làm từ cá cơm lên men, có mùi vị nồng đậm hơn hẳn nước mắm thông thường. Khi chế biến, người ta thường pha mắm với thơm băm nhỏ, nước cốt chanh, tỏi, đường và ớt tươi. Sự kết hợp này giúp nâng tầm hương vị, khiến mắm nêm trở nên hài hòa và tôn lên nốt vị của những nguyên liệu đi kèm.

Bạn bè quốc tế thường nghĩ tôi lớn lên cùng phở hay bánh mì, nhưng sự thật là tôi rất hiếm khi ăn những món đó ở Sài Gòn. Sinh ra trong một gia đình gốc Quảng Nam-Đà Nẵng, khẩu vị của tôi khác xa với những gì truyền thông thường ca ngợi. Những món ăn miền Trung mới là “chân ái” đời tôi, mà đứng đầu danh sách chính là bún mắm nêm heo quay.

Một phần bún mắm nêm đầy đặn với thịt heo quay giòn rụm, tai heo, dầu màu điều và chén mắm nêm đậm đà đi kèm.

Món ăn này hiếm khi xuất hiện trên báo chí quốc tế hay trong thực đơn của các nhà hàng Việt ở nước ngoài, có lẽ vì cái mùi nồng đặc trưng khiến nhiều thực khách ngoại quốc e dè. Thế nhưng, chính cái mùi khó ngửi ấy lại là thứ bỏ bùa mê tôi. Nó không chỉ kích thích vị giác mà còn đưa tôi trở về với những ký ức tuổi thơ, về nguồn cội của một đứa con xa quê. Với tôi, bún mắm nêm không đơn thuần là món ăn yêu thích, mà là một phần bản sắc văn hóa luôn mang theo bên mình. Tôi ăn thật nhiều để vừa thỏa lòng mong nhớ, vừa trân trọng di sản tươi đẹp của gia đình.

Tôi đã nếm qua không biết bao nhiêu quán bún mắm nêm ở khu Tân Bình, nơi cộng đồng người miền Trung sinh sống đông đúc tại Sài Gòn. Trong số đó, tôi là khách ruột của quán Dì Bảy. Lý do lớn nhất khiến tôi ưu ái nơi này chính là ở chén mắm nêm, linh hồn quyết định sự thành bại của tô bún. Là một người sành mắm, tiêu chuẩn đầu tiên của tôi là mùi hương phải đủ mạnh để đánh thức mọi giác quan. Mắm ở quán Dì Bảy đã làm tốt điều đó. Khoảnh khắc rót mắm ra chén nhỏ, cái mùi hương đầy khiêu khích ấy hoàn toàn chinh phục trái tim tôi. Vị mắm được pha cực chuẩn, cân bằng hoàn hảo giữa cái chua thanh của thơm, chút ngọt của đường và vị mặn mòi đặc trưng của mắm nêm.

Heo quay và chả bò là hai loại đồ ăn kèm chính trong tô bún mắm nêm.

Bên cạnh phần nước chấm dậy mùi, tô bún của Dì Bảy còn là một tác phẩm nghệ thuật ẩm thực: vừa ngon miệng, vừa đẹp mắt lại đủ đầy dinh dưỡng. Các lớp nguyên liệu được sắp xếp tươm tất trong tô. Dưới cùng là xà lách thái nhỏ, rau thơm và đu đủ xanh bào sợi. Tiếp đến là lớp bún tươi trắng ngần. Trên cùng là những miếng heo quay mọng nước với phần da giòn tan, thịt luộc mềm mại, tai heo sần sật và chả bò Đà Nẵng trứ danh. Sau cùng, người ta rắc thêm hành phi, đậu phộng rang và rưới chút dầu màu điều lên trên. Một lời khuyên nhỏ là bạn nên xin thêm dầu điều để các nguyên liệu được hòa quyện vào nhau tốt hơn.

Để thưởng thức trọn vẹn tô bún, bạn cần khéo léo trộn đều tất cả lên. Hãy đảm bảo dầu điều và mắm nêm thấm đẫm từng sợi bún, từng miếng rau. Khi thấy các màu sắc đan xen quyện vào nhau, đó là lúc hương vị đã đạt đến độ chín muồi và bạn có thể bắt đầu tận hưởng mỹ vị miền Trung này.

Bún Mắm Nêm Dì Bảy Đà Nẵng mở cửa từ 7h sáng đến 9h tối.

Tổng kết:

Giờ mở cửa: 7h sáng–9h tối.
Gửi xe: Chỉ giữ xe máy
Liên hệ: Facebook/0903929936
Giá: $ (Dưới 100,000VND)
Thanh toán: Tiền mặt, chuyển khoản
Giao hàng: Grab, ShopeeFood, Xanh SM

Bún Mắm Nêm Dì Bảy

199 Bàu Cát, Tân Bình (cũ), TP. HCM

Ghé thăm gia đình Hà Nội giữ lửa nồi bánh chưng truyền thống suốt 2 thập kỷ

2026-02-09T16:00:00+07:00

Bên cạnh cành đào và phong bao lì xì đỏ, đòn bánh chưng là phong vị không thể thiếu trong dịp Tết cổ truyền Việt Nam.

Cùng nhau gói và nấu bánh chưng là một hoạt động truyền thống của các gia đình Việt trong dịp Tết — một truyền thống mà tôi chưa bao giờ được cảm nhận. Tôi cũng chẳng biết quy trình làm một chiếc bánh chưng ra sao. Vậy nên năm nay, tôi muốn quyết tâm thay đổi điều đó.

Quê của vợ tôi là làng Hồ Khẩu, một trong những ngôi làng lâu đời nhất tại Hà Nội. Nằm ngay điểm giao giữa sông Tô Lịch và hồ Tây, ngôi làng cổ này từng nức tiếng với nghề làm giấy truyền thống. Thế nhưng giờ đây, khi đoạn sông này bị lấp dòng và nguồn nước trở nên ô nhiễm thì nghề làm giấy cũng biến mất. Nhưng may cho tôi, nghệ thuật gói bánh chưng vẫn còn được lưu truyền ở đây.

Tôi tìm đến ngôi nhà của bác Đinh Thị Hòa sau khi luồn lách qua những con ngõ ngoằn ngoèo. Gia đình bác đã gói bánh chưng được gần hai thập kỷ rồi, và bác Hòa rất sẵn lòng dạy tôi cách gói bánh.

Năm nay bác ngoài 70 rồi, nhưng tâm hồn vẫn vui tươi chẳng kém gì thanh niên. Mỗi câu bác nói đều kèm theo tiếng cười. Bác học cách làm bánh chưng từ bố mẹ của mình, ngày xưa hai cụ vẫn bảo bác: “Không làm thì lấy gì mà ăn.”

Thế là giờ bác nhận nấu bánh chưng cho cả làng. Bác cười và nói: “Mình làm giúp cho hàng xóm, giờ nhà ai cũng chật chội, không có chỗ nấu bánh. Thấy người ta cần thì mình giúp.” Nấu bánh chưng là một công việc cần nhiều không gian. Nhà bác Hòa có khoảnh sân rộng, đủ chỗ cho cả một cây roi (tức cây mận đỏ) và một cây lêkima.

Dưới bóng cây lêkima ấy là đủ loại xô chậu. Kế bên là một thùng nước to, đủ đổ đầy hai bể nước bê tông được tái chế từ hầm tránh bom thời chiến. Đây là trạm làm việc đầu tiên tôi thấy khi bước vào nhà: một căn bếp ướt, nơi tất cả các nguyên liệu được chuẩn bị trước khi gói bánh.

Một đòn bánh chưng đúng chuẩn được làm từ năm loại nguyên liệu: lá dong gói bánh, gạo nếp, đậu xanh, thịt heo, và lạt buộc bánh. Mỗi nguyên liệu đều được chuẩn bị tỉ mỉ. Lá dong phải ngâm nước trong ba ngày, sau đó được lau rửa sạch sẽ để tránh nấm mốc. Gạo nếp và đậu cũng được ngâm và rửa nhiều lần với nước sạch. Phương châm của bác Hòa là: “Mình ăn thế nào thì bán như thế.”

Gạo sau khi vo sẽ được nêm một ít muối cho đậm đà. Còn đậu thì được hấp, sau đó để trước quạt thổi cho nguội. Bác Hòa giải thích: “Đậu phải nguội mới gói được, không thì bánh sẽ bị chua.”

Đậu còn nóng (trái) có màu sẫm hơn đậu khi đã nguội (phải)

Khâu gói bánh sẽ do em dâu của bác Hòa là cô Hoàng Thanh Thái đảm nhiệm. Cô Thái cũng đã gói bánh chưng từ bé, đôi tay thoăn thoắt tạo nên một chiếc bánh trong chưa đầy một phút. Tôi phải nhờ cô làm chậm lại để có thể chụp ảnh từng công đoạn.

Đầu tiên, cô rải hai chiếc lá làm lớp ngoài cùng và đặt khuôn bánh lên trên. Tiếp theo, cô lót lá theo các cạnh và đáy khuôn, mặt màu xanh nhạt hướng vào bên trong. Sau đó, cô cho nếp vào, rồi một lớp đậu và một lớp thịt heo, cuối cùng là thêm một lớp đậu và lớp nếp phủ kín thịt. Xong, cô gấp phần còn lại của lá theo khuôn hình vuông, quấn lớp lá ngoài cùng và buộc lại bằng dây lạt.

Sau khi cho thịt vào, cô phủ một lớp đậu và lớp nếp khác.

Cuối cùng, cô gấp phần còn lại của lá theo khuôn, quấn lớp lá ngoài cùng và buộc lại bằng dây lạt.

Cô Thái cho tôi gói thử một chiếc. Tôi ngạc nhiên khi nhận ra muốn buộc bánh chặt thì cần nhiều lực thế nào. Tôi lóng ngóng với đống dây lạt và phải nhờ cô giúp, cô chỉ cần một tay đã buộc được.

Tôi hỏi cô bí quyết để có một đòn bánh ngon là gì. Cô cười bảo: “Khó nói lắm, cô nghĩ không có bí quyết nào hết. Chỉ cần chọn được gạo ngon, đậu ngon và thịt ngon là bánh sẽ ngon.” Gia đình cô dùng gạo nếp cái hoa vàng để gói bánh. Còn đậu, sau khi hấp phải tơi vụn và thịt lợn thì lựa phần bụng có cả nạc lẫn mỡ — phần ngon nhất của con heo.

Lá gói bánh cũng là một nguyên liệu quan trọng không kém. Lá dong gói bánh có hình dáng tương tự như lá chuối, phần lớn được hái trong rừng. Lá không được quá già, cũng không được quá non để màu bánh có màu xanh đặc trưng, đẹp mắt. Năm nay, gia đình cô gói 400 đòn bánh nên cần khoảng 2.000 lá dong.

Cô Thái chia sẻ: “Mọi năm cô làm nhiều hơn nhưng chồng cô mới mất năm rồi nên năm nay làm ít hơn.” Lúc sinh thời, chồng cô Thái, tức em trai bác Hòa, từng phụ trách công đoạn thứ ba là nấu bánh. Không có chú, gia đình không có đủ sức để nấu được 800–1.000 đòn như trước.

Gia đình bác Hòa, cô Thái nấu bánh bằng bếp củi, là cách nấu bánh truyền thống để bánh được “dền,” nghĩa là “dẻo và ngon.” Dưới gốc cây roi, con trai cô Thái xếp các viên gạch thành một chiếc bếp lò tạm, rồi đặt bên trên một cái nồi khổng lồ. Cái nồi có thể chứa khoảng 60 đến 70 đòn bánh trong một mẻ. Xếp bánh xong, cậu đổ nước cho bác Hòa châm lửa.

Quá trình nấu bánh gồm ba giai đoạn. Đầu tiên, lửa phải bừng rực để nấu sôi nước trong nồi. Tiếp theo, lửa phải được duy trì ổn định để đun bánh trong khoảng 12 giờ. Cuối cùng, từ giờ thứ 10 hoặc 11, lửa phải giảm, chỉ còn để cháy âm ỉ.

Trước ngọn lửa bập bùng, tôi hỏi bác Hòa về em trai mình, chú Thắng. Vốn dĩ, mỗi người trong gia đình bác sẽ đảm nhận một công đoạn: bác Hòa chuẩn bị nguyên liệu, cô Thái gói bánh và chú Thắng luộc. Thế nhưng năm ngoái, chú Thắng bị đột quỵ và mất sau hai tuần nằm viện. “Buồn lắm chứ," bác kể, nụ cười tắt đi trên khuôn mặt. "Nhưng năm nay nhà bác vẫn gói bánh, coi như có việc làm cho đỡ buồn, chứ không thì buồn lắm.”

Cô Thái cũng quyết giữ nghề truyền thống. Cô nói: “Cô muốn bám nghề càng lâu càng tốt. Nếu mà có mình cô thì cô nấu mỗi một nồi thôi.” Năm nay, nhà cô nhận gói số lượng bằng bảy nồi bánh, và nồi đầu tiên được nổi lửa vào lúc 4 giờ chiều. Tôi tạm biệt gia đình và quay lại vào 6 giờ sáng ngày hôm sau để xem công đoạn cuối cùng.

Sau 12 tiếng được luộc trong nồi, bánh hút rất nhiều nước. Sau đó, bánh được lấy ra, làm sạch rồi ép để loại bỏ nước dư thừa. Cô Thái xếp bánh lên bàn, rồi đặt ba bình nước lên trên, để nguyên như vậy trong 6 tiếng trước khi giao cho khách. Cô đi mua thêm thịt cho mẻ bánh tiếp theo, trong lúc đó, một mẻ khác cũng đang được nấu.

Cả nhà cô chỉ có ba ngày để vừa nấu bánh vừa trả cho khách cho kịp giao thừa. Mọi người cũng tranh thủ nghỉ ngơi để còn tiếp tục cuộc chạy đường dài này. Trời vẫn còn tối, trong không gian tĩnh mịch, mùi thơm đặc trưng của bánh chưng ngập tràn. Ngồi nhìn ngọn lửa dưới nồi bánh, một ý nghĩ, hay đúng ra là một cảm giác, cuộn lên trong tôi: À, Tết đến rồi.

Bài viết đăng tải lần đầu vào năm 2022.

5 quán cafe có mèo vừa đẹp vừa chảnh vừa dễ cưng ở Sài Gòn

2026-02-03T15:32:24+07:00

Tôi là kiểu người dù đi cafe như đi chợ, nhưng hầu như chẳng khi nào nhớ mặt các bạn nhân viên người. Tuy nhiên, tôi luôn “khắc cốt ghi tâm” mỗi lần chạm mặt nhân viên mèo tại quán. Tôi chỉ cần nhắm mắt lại là có thể mường tượng được lông tụi nó mát và mịn thế nào, từng tiếng rúc rích khi nó nhảy thốc lên kệ tủ, và rất nhiều những cử chỉ, thái độ đặc trưng của từng đứa ngay trong lần gặp đầu tiên.

Phải nói trước, đây là một danh sách chia sẻ cafe-có-mèo, thay vì cafe mèo, dù cả hai thể loại đều có nét thú vị rất riêng. Đối với tôi, cafe mèo lấy mèo và cả nhiều loại động vật khác làm trung tâm, còn ở những quán cafe-có-mèo, mèo chỉ là một mảnh ghép của bức tranh khung cảnh sinh động mà khách có thể tận hưởng khi bước chân vào quán.

Tôi cho rằng việc mở quán cafe và chọn nuôi thêm một chú mèo, hay động vật nào khác, là một quyết định vừa dũng cảm vừa có tính toán, nhưng cũng mạo hiểm. Một bé mèo ngoan, thoải mái, khỏe mạnh chắc chắn sẽ đem nhiều năng lượng tích cực cho bất kì không gian nào. Mèo không biết giả vờ ổn, nên quán cafe có mèo thủng thẳng đi qua lại nhiều khả năng cũng là liều thuốc an thần cho thần kinh căng như dây đàn của chúng ta trong thời đại này. Ngược lại, tôi nuôi mèo đã lâu, nên có thể dễ dàng nhìn ra những dấu hiệu của mèo đang căng thẳng hay bệnh. Người ta hay nói rằng, một tập thể đoàn kết chỉ mạnh tương đương với thành viên dễ bị tổn thương nhất, nên quán xá nào không quan tâm đến mèo đầy đủ có lẽ cũng chả đoái hoài gì đến nhu cầu của bạn.

Sau đây là 5 quán cafe ở Sài Gòn có những cô cậu mèo ấn tượng nhất mà tôi đã từng gặp (và nựng).

1. Auvery Cafe

14 Lê Ngô Cát, phường Xuân Hòa

Ảnh: Jimmy Art Devier.

Lê Ngô Cát là địa điểm thứ hai của quán Auvery đầu tiên ở Ký Con, rất phù hợp để làm nơi tránh cái ồn ã, nắng nôi của đô thị. Ngay trước quán là phần sân mở, nhưng có mái cao và rất thoáng khí, với cây cối che chở hai bên, một khu vườn tuyệt vời để ngồi ban sáng khi trời còn se se lạnh. “Chủ quán” Auvery là chú mèo cam-trắng tên Em, nhìn mặt hơi cáu kỉnh chút, nhưng khách lui tới vài lần là quen nhanh và… cho nựng — nếu bạn đủ may để tới chơi ngoài giờ ngủ trưa của Em.

Ảnh: Jimmy Art Devier.

2. Phường Cà Phê

115/102 Lê Văn Sỹ, phường Phú Nhuận

Ảnh: Jimmy Art Devier.

Phường Cà Phê tọa lạc trên một cung đường khá đặc biệt ở Phú Nhuận, thoạt nhìn trên bản đồ người ta có thể nhầm thành một đường, nhưng thật ra là hai làn tách biệt kẹp giữa đường ray xe lửa. Khác với “Phố đường tàu Hà Nội,” đường ray ở đây cao hơn mặt đường và được rào xuyên suốt, nhưng đôi lúc, khi ngồi chơi ở Phường, bạn sẽ được nghe tiếng còi lanh lảnh và thanh âm xình xịch quen thuộc của chuyến tàu Bắc-Nam. Phường cũng là nhà của 2 chú mèo khá đồ sộ, một chú là tuyệt phẩm lông trắng, dài phất phơ, với hai mắt màu sắc khác biệt, toát lên nét vương giả.

Ảnh: Jimmy Art Devier.

3. Haru Craft

15/10 Nguyễn Huy Tưởng, phường Gia Định

Ảnh: Cao Nhân.

Dù tôi rất mê xem video trên mạng xã hội quay cảnh các nghệ nhân gốm cho mèo nghịch bàn xoay, tôi vẫn nghĩ rằng gốm sứ và mèo nên là cặp bạn thân ai nấy lo — một đứa quá mỏng manh dễ vỡ còn một đứa lại thích chọc ngoáy. Haru Craft có lẽ không nghĩ vậy, vì ngay tại quán chễm chệ một hiện thân của hỗn loạn dưới hình hài Gona, chú mèo cam có cái tên lấy cảm hứng từ cà phê Dalgona Hàn Quốc. Chiếc quán rộng rãi này trang bị một không gian riêng cho khách tham gia workshop gốm một mình, với người yêu, hay thậm chí nhóm bạn. Nhưng nhớ đừng quá nhập tâm mà quên để ý nhỏ Gona nhé!

Ảnh: Jimmy Art Devier.

4. Kalery

172/9 Đặng Văn Ngữ, phường Phú Nhuận

Ảnh: Jimmy Art Devier.

Tuy mang danh xưng cafe, Kalery lại được định hướng theo kiểu không gian học tập và làm việc hơn là chỗ trò chuyện rôm rả: nhiều ánh sáng trời và đèn sáng, nhiều ổ cắm điện, và bầu không khí khá yên tĩnh. Ngoài ra, ngay quầy nước là một “tiệm tạp hóa” đủ snack, kẹo, văn phòng phẩm, và cả súp thưởng. Đương nhiên, nhóm khách hàng tiềm năng của mặt hàng súp thưởng là bất kì khách nào muốn làm thân với Mỹ, ngôi sao của quán. Tuy tên có hơi nữ tính, Mỹ là một chú mèo mướp đực mặt tròn quay. Mỗi khi đến quán, khách nào may mắn có thể được Mỹ đến “thanh tra” bàn ghế, ba lô.

Ảnh: Jimmy Art Devier.

5. Passengers

46/9 Trần Quang Diệu, phường Nhiêu Lộc

Ảnh: Đỗ Anh Chương.

Chiếc cửa gỗ đầy dây leo của Passengers thoạt nhìn như lối vào một chốn huyền bí nào đó trong truyện, nhưng thật ra lại mở ra không gian quán cafe. Quán có cách bài trí mộc mạc, đầy những món lỉnh kỉnh nhỏ xinh, và đặc biệt hơn hết là đầy chó mèo — quân số đông nhất trong 5 quán. Tôi chưa bao giờ rảnh ngồi thống kê lại, và có cảm giác mỗi lần đến quán là sĩ số lại thay đổi, nhưng ít nhất lúc nào cũng có 3 mèo, 1 chó tại đây. Đứa thì nằm ngủ trên bàn, đứa thì luồn lách dưới chân khách, còn đứa thì săm soi giỏ khách. Các bé chó mèo ở đây hầu hết đều được cứu từ góc nào đó của Sài Gòn, nhưng thật khó tin rằng tụi nó từng phải lang bạt ngoài đường, vì đứa nào cũng mập ù, lanh lợi. Đó là điểm đặc trưng của Passengers: thế giới này, là của chúng mèo, ta chỉ là khách vãng lai thôi.

Ảnh: Đỗ Anh Chương.

Đọc bài Hẻm Gems về Passengers ở đây.

Hẻm Gems: Đi uống trà chiều, ngồi tâm tình thong dong ở Góc Nhà Tụi Mình

2026-02-02T15:00:00+07:00

Là dân địa phương Đà Nẵng, tôi thường nhận được câu hỏi nên đi đâu, ăn gì uống gì từ những người bạn đến từ nhiều nơi khác nhau. Và trong danh sách mà tôi vắt cạn chất xám để chỉ cho họ, chắc chắn không bao giờ thiếu trà quán Góc Nhà Tụi Mình — nơi tôi đã lui đến liên tục trong vòng sáu năm qua.

Góc Nhà Tụi Mình nằm trong con hẻm nhỏ 36 Lê Duẩn, cạnh trường THPT Phan Châu Trinh, ngôi trường cấp 3 lớn nhất thành phố, cũng là nơi tôi từng theo học. Đối với tôi, việc biết đến Góc Nhà Tụi Mình như một cơ duyên tốt, bởi vì đây là địa điểm quan trọng đã chứng kiến hành trình trưởng thành của tôi xuyên suốt sáu năm đến trường.

Với bản tính hay ngồi lê đôi mách và thích tâm tình văn thơ (thẩn) của những cô nàng chuyên Văn thuở ấy, việc tìm thấy Góc Nhà Tụi Mình như là một lẽ tự nhiên với tôi. Nơi đây có một khoảng hiên đầy cây xanh mát, mùi thơm của trà, mở nhạc xưa của Trịnh, của Ngô Thụy Miên… Giữa lúc cơn bão trà sữa đổ bộ vào thị trường Đà Nẵng năm 2017, phát hiện này có lẽ là một thành tựu lớn.

Góc Nhà mang phong cách hoài cổ tương tự nhiều quán xá khác tại Đà Nẵng, nên thứ cốt lõi khiến mọi người đến đây không phải là cách bài trí, mà là danh mục thức uống được chăm chút, cũng như không khí gần gũi, thân quen, đúng với tên gọi của quán. Dòng thức uống chủ đạo của quán là hơn vài chục loại trà Việt, có thể kể đến những cái tên nổi tiếng như: Trà Ô Long sữa (Bảo Lộc), trà Shan Tuyết (Hà Giang), trà bạc hà (Sa Pa). Bên cạnh đó, quán còn bán vài loại rượu Việt như rượu mơ rừng Điện Biên hay rượu dâu tằm, sau đó mới đến một vài loại trà “ngoại lai,” cà phê và các thức uống khác.

Bước vào quán, các vị khách sẽ được trà nương — nhân viên nữ có kinh nghiệm và sự am hiểu nhất định về trà — tư vấn cho loại trà có hương vị họ mong muốn. Cô cũng chia sẻ về các quy tắc trong trà đạo theo một cách dễ hiểu và không hề giáo điều, như “đây là trà táo đỏ kỷ tử không hề gây mất ngủ mà còn giúp điều hòa tâm trạng” hay “loại trà ô long này không nên chế nước sôi trực tiếp vào vì sẽ gây cháy trà, làm trà không ngon nữa ạ.”

Nhờ vậy, vốn từng là người nghĩ đến trà tương đương với nước chè mà các cụ hay uống, hay “định kiến sâu đậm” trà chỉ là đơn giản như gói trà Thái Nguyên màu xanh, màu vàng hay được bày bán ở siêu thị, tôi đã phân biệt được: Ồ, hóa ra thế giới của trà lại đa dạng và muôn vẻ đến thế! Tôi thường gọi trà ô long sữa theo công thức đặc trưng của quán: có hương vị dậy mùi sữa tự nhiên nhờ cách ướp độc đáo mà quán luôn tự hào.

Không chỉ tôi, có lẽ nhiều người cũng mắc phải những nhận định tương tự. Rằng trà chỉ là thức uống dành cho người lớn tuổi, còn lại, nó là thứ đồ uống quá xa xỉ với người trẻ về mặt vị giác. Khi tôi hỏi một số người bạn cùng tuổi về việc đi uống trà, chúng nó sẽ nhanh nhảu: “Trà sữa à? Quán nào thế?” Chúng ta thường ưu ái những món đồ uống ngọt ngào, dễ chịu như trà sữa hay trà trái cây hơn là nghĩ đến “trà” nguyên bản, để rồi khi đề cập đến chữ trà đúng nghĩa, nhiều người không khỏi ái ngại và bối rối.

Hiện tại, văn hóa uống trà đã phổ biến hơn và không mấy xa lạ với người trẻ, thế nhưng chỉ vài năm trước đây, những lúc tôi ngồi ở quán, không hiếm khi thấy những vị khách mới ngạc nhiên vì họ nghĩ Góc Nhà chỉ bán trà sữa, hay thậm chí có người thốt lên rằng: “Trà cũng bán như này được?”

Nhờ chứng kiến những cảnh tượng này, tôi dần dà yêu thích sự chỉn chu và giá trị tinh thần của văn hóa uống trà mà Góc Nhà được xây dựng trên. Trong một lần trò chuyện cùng anh Huy Hùng và chị Ái Tầm, hai anh chị đồng sáng lập Góc Nhà Tụi Mình, tôi đã được nghe anh chị chia sẻ rằng:

“Thật ra ban đầu thành lập quán trà, ai cũng nghĩ anh chị bị ‘khùng’ hết! Sáu tháng đầu quán dường như không hề có khách, đến mức người bạn thân thiết thấy thương quá nên cứ đi qua ủng hộ rồi động viên anh chị đừng đóng cửa quán. Mà đúng là mạo hiểm và khùng thật, vì mình yêu trà là một chuyện, còn kinh doanh được hay không thì nó là một chuyện khác. Ngành hàng ăn uống, ai cũng mong có nhiều khách, muốn vậy thì phải ‘đuổi khéo’ người ta thật nhanh để còn đón khách khác. Còn loại hình trà này lại mời khách đến thăm, ngồi lại chơi càng lâu càng tốt, làm sao mà lời.”

Chị Tầm kể tiếp: “Nhưng càng đi nhiều, anh chị càng thấy trà Việt Nam mình đa dạng và quý lắm. Cứ hỏi 10 người trẻ có khi 8, 9, hoặc cả 10 người đều không biết nó quý như thế nào. Nên chị rất muốn lan tỏa văn hóa về trà đến người trẻ. Cứ mỗi lần có thời gian thì chị lại trò chuyện với khách về trà, giới thiệu xuất xứ và cách uống để họ có thể biết hơn đôi nét về văn hóa trà Việt — thứ mà các du khách nước ngoài thường rất quan tâm nhưng ở mình thì chưa được như vậy.”

Sau sáu năm thấy gương mặt lê la cả ngày của tôi ở quán, anh Hùng và chị Tầm bắt đầu gọi tôi ra để dạy cho nhiều kiến thức hay ho về trà, không khác gì như đang… mài dũa một trà nương. Đối với trà trồng, loại trà và giá tiền sẽ được phân loại theo độ cao, càng lên cao sẽ càng đắt giá, theo thứ tự từ thấp đến cao là trà móc câu, trà tôm nõn và trà đinh (cách gọi của vùng trà Thái Nguyên).

Thật ra ban đầu thành lập quán trà, ai cũng nghĩ anh chị bị ‘khùng’ hết! Sáu tháng đầu quán dường như không hề có khách, đến mức người bạn thân thiết thấy thương quá nên cứ đi qua ủng hộ rồi động viên anh chị đừng đóng cửa quán.

Hiện tại, Góc Nhà chỉ kinh doanh trà tôm nõn và trà đinh vì muốn phổ biến hương vị của hai loại trà này và muốn nó được biết đến nhiều hơn. Trà đinh chỉ hái lấy đọt, phần ngọn trên cùng của cây, do vậy cách thức thu hoạch rất khó khăn và cầu kỳ. Có một số loại trà nếu muốn thu hoạch được, người trồng trà phải leo lên cây cổ thụ cheo leo từ tờ mờ sớm mới hái được vài đọt nhỏ, nhiều nhất chỉ thu hoạch được 2kg trà đối với cây to. Sau đó, người nông dân phải mang về phơi sương, hong khô và xao bằng tay để đảm bảo được chất lượng của trà.

“Thấy được cảnh này trở về, chị không bao giờ dám để rơi một cọng trà nào,” chị Tầm nói. Do vậy, Góc Nhà luôn giữ khách uống ít nhất ba lần nước trà trước khi về, và luôn giải thích cho khách hiểu và chủ động châm trà.

Nhân đây, tôi cũng xin được thú nhận một sự thật trong bài viết này, rằng Góc Nhà luôn là lựa chọn cho những ngày… vét túi của tôi và bạn bè. Một ấm trà dành cho hai người tại quán có giá trung bình khoảng 60.000–70.000VND, lại còn được tặng một bao bánh đậu xanh ăn kèm. Thêm một người nữa chỉ phụ thu thêm cái giá phải chăng 10.000VND. Như vậy, nhóm bạn ba người của tôi vừa vặn cho lựa chọn này, chỉ với chưa tới 25.000VND, chúng tôi có thể ngồi “ê hề” đến khi no nước rồi về. Đi từ Bắc Chí Nam vài lần, tôi vẫn chưa tìm được nơi thứ hai kinh doanh theo kiểu “níu khách” kì lạ như vậy.

Một yếu tố đặc biệt khác ở Góc Nhà là trà nương tại đây đều là học sinh, sinh viên đi làm thêm như các quán cà phê, trà sữa thường thấy. Thế nhưng, thời gian đào tạo một trà nương có phần vất vả hơn so với việc phục vụ cà phê hay trà sữa rất nhiều, vì các bạn vừa cần học thuộc hết tên các loại trà, vừa phải nhớ chi tiết cách pha của từng loại, cũng như cách bảo quản nó. Thông thường, mỗi khi tuyển một người mới, anh Hùng thường mất tối thiểu một tháng rưỡi đến hai tháng để nhân viên quen dần với công việc ở quán. Nhưng rồi khi các bạn rời đi để tiếp tục những công việc đúng với hoạch định của mình, họ cũng mang đi rất nhiều tình yêu về trà lẫn về Góc Nhà.

Chị Tầm kể, có một vài trà nương đi du học, họ mua trà mang theo để pha uống, trong sự trầm trồ và ngạc nhiên của người Tây. Hoặc gần gũi hơn, một số bạn hình thành thói quen uống trà, cứ đến đúng giờ bạn lại pha một ấm trà để uống, vô hình trung khiến những người xung quanh tò mò và tìm hiểu về trà nhiều hơn. Để rồi, những suy nghĩ trà này như “trà đá free ngoài hàng ăn” dần thưa, thay vào đó là những tiếng gọi món quen dõng dạc, không cần xem menu của những gương mặt trẻ. Có lẽ, đây là một tín hiệu tốt và đáng mừng, đúng với tinh thần mà anh Hùng và chị Tầm đã luôn theo đuổi.

Những ngày đầu đến đây, thực lòng tôi đã không để tâm quá nhiều về câu chuyện đằng sau từng lá trà, khi tôi cũng có những vấn đề riêng của mình. Tôi có một “cái chân đau” không thể quên “để nghĩ đến một cái gì khác” như Nam Cao đã từng viết trong 'Lão Hạc.' Thế rồi tôi tập uống trà như một hình thức rèn luyện tính kiên nhẫn và buông bỏ đi chấp niệm, vì trong trà “có nhanh có chậm” (trích lời anh Hùng). Để thưởng được trọn vị trà, bạn phải biết “vừa đủ.” Nếu hấp tấp vội vàng, trà sẽ chưa kịp nguội, dễ dẫn đến bỏng và đổ vỡ. Nếu chậm, trà sẽ hỏng và không còn vị thơm ngon nữa. Và biết đâu một ngày nào đó, tôi sẽ buông bỏ đi được cái chân đau của mình?

Góc Nhà Tụi Mình mở cửa từ 7h đến 22h hàng ngày.

Đánh giá:

Hương vị: 5/5
Giá cả: 5/5
Không gian: 5/5
Độ thân thiện: 5/5
Địa điểm: 5/5

Góc Nhà Tụi Mình

36 Lê Duẩn, Hải Châu 1, Hải Châu, Đà Nẵng

Cuộc phiêu lưu của hương vị mỳ Quảng qua những vùng đất

2026-01-18T20:58:53+07:00

“Ai đi cách trở sơn khê.
Nhớ tô mì Quảng, tình quê mặn nồng.”

Lời từ ban biên tập: Bài viết sử dụng cách viết "mỳ Quảng" xuyên suốt nhằm đảo bảo tính đồng bộ trong nội dung.

Mỳ Quảng, thương cảng Hội An và nền ẩm thực mì sợi thế giới

Ai cũng biết hương vị của tô mỳ Quảng gây thương nhớ thế nào. Nhưng không phải ai cũng biết nguồn gốc và thời gian xuất hiện của mỳ Quảng. Vào thế kỷ thứ 16 đến 18, Hội An từng là đô thị thương cảng sầm uất và thịnh vượng của Đàng Trong. Lúc này, các tàu buôn từ khắp nơi trên thế giới đều cập cảng Hội An để trao đổi và mua bán hàng hóa. Người Trung Hoa mang theo sợi mì tươi và hoành thánh, người Nhật thì có udon và soba.

Cư dân xứ Quảng xưa, với bản tính cởi mở đã học hỏi kỹ nghệ của nước bạn và biến tấu, sáng tạo nên sợi mỳ của quê mình, sử dụng gạo tẻ thay cho bột mì. Nhờ vậy, sợi mỳ có độ mềm và dai nhẹ, thơm lựng hương lúa chín dìu dịu.

Về sau, cái tên “Quảng Nam miến” hay “mỳ Quảng” ra đời. Gọi là mỳ với chữ y dài thực chất là một cái “lệ” riêng của người xứ Quảng. Họ mặc định chữ y dài có cái đuôi thanh thoát như sợi mỳ gạo và đòn gánh quê hương, nhưng quan trọng nhất là để có sự tách biệt. “Mì” là món làm từ bột mì ngoại lai, còn "mỳ" của mình là tinh túy từ hạt gạo tẻ. Mỳ Quảng, cứ thế, trở thành một phần thân thuộc của đời sống người Quảng, dẫu trên chính quê nhà hay bất cứ vùng đất nào họ đặt chân đến.

Phong vị tô mỳ Phú Chiêm ở xứ Quảng

Nhắc đến mỳ Quảng trên quê hương, người ta thường nghĩ đến hương vị thơm ngon của tô mỳ Quảng gà Đại Lộc, mỳ Quảng Kỳ Lý Tam Kỳ, mỳ Quảng Đà Nẵng hay Hội An. Nhưng sẽ thật thiếu sót nếu không đề cập gánh mỳ Quảng Phú Chiêm với tuổi đời thuộc hàng thế kỷ.

Làng Phú Chiêm thuộc xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (cũ) là cái nôi của nghề tráng mỳ truyền thống. Mỗi ngày, hàng trăm gánh mỳ nóng hổi được các bà, các dì, các chị gánh đi khắp Hội An, Tam Kỳ, và thành phố Đà Nẵng. Nhớ hoài cái dáng nhỏ nhắn vác quang gánh nặng trĩu mà bước đi thoăn thoắt, tiếng rao dịu dàng mà vang vọng khắp cả con đường đông đúc: “Mỳ đây, mỳ Phú Chiêm đây, ai ăn mỳ không.”

Khi trời còn tối đen và lạnh buốt, nhiều ngôi nhà ở làng Phú Chiêm đã sáng đèn. Các thành viên trong nhà chia nhau sửa soạn gánh mỳ Quảng để kịp giờ xe đò chạy. Người nhóm củi lửa đun nóng nồi nước nhưn đã nấu xong từ tối hôm trước, chia vào can nhựa rồi đậy nắp thật chặt. Người chuẩn bị những giỏ đồ, giỏ này đựng mỳ, giỏ kia đựng tôm thịt trứng cút đã rim gia vị, giỏ nọ là các thứ rau sống, ớt trái, bánh tráng, chanh tươi.

Tầm 3 giờ sáng, con đường làng tối mịch bỗng nhộn nhịp bởi hàng dài xe máy hối hả chạy về phía đường quốc lộ. Chiếc xe đò dừng lại, mọi người khẩn trương xếp đồ đạc lên xe. Chuyến xe này là phương tiện hằng ngày, đưa đón các cô đến khu vực trung tâm để bán mỳ Quảng buổi sáng.

Mỳ Quảng Phú Chiêm giản dị mà khó quên. Nồi nước lèo phả khói trong không trung mang theo hương thơm ngòn ngọt của riêu cua, cay cay của củ nén. Sợi mỳ trắng ngần, mềm dẻo được làm tráng từ giống gạo trồng trên cánh đồng lúa ven sông Thu Bồn. Mỳ thơm đượm mùi dầu đậu phộng khử củ nén, mùi nồng ấm từ củi trấu từ bếp lò tráng mỳ. Miếng thịt ba chỉ nâu sẫm, trứng cút rim săn mặt, con tôm đỏ au, nằm chễm chệ trên mặt mỳ, người bán áo lên chúng một vá nước lèo thơm lựng còn lợn cợn những riêu cua, gạch tôm ngọt lành.

Tô mỳ Phú Chiêm ngon nhất khi ăn cùng rau thơm trứ danh của làng Trà Quế, hoặc là dĩa rau vườn đủ thứ loại như cải con, giá sống, ngò rí, bắp chuối bào. Tận hưởng cái giòn rôm rốp của miếng bánh tráng nướng bẻ nhỏ, cái vị bùi bùi của đậu phộng sẻ rang thơm. Vắt một lát chanh vào tô, múc thêm một muỗng ớt rim cay xè ngòn ngọt, thêm một xíu nước mắm rồi trộn đều cả tô cho thật đều, từng đũa mỳ từng muỗng nước lèo lay động mọi giác quan, làm người ăn no thỏa và chỉ ước sao các bà các cô khỏe mạnh để gánh mỳ Phú Chiêm còn mãi với thời gian.

Cuộc phiêu lưu của mỳ Quảng qua nhiều vùng đất

Lớp người Quảng di cư đến vùng đất mới, họ mang theo cả nỗi nhớ và hương vị quê nhà. Vậy nên, mỳ Quảng xuất hiện ở bất cứ nơi nào người Quảng sinh sống. Tuy nhiên, nơi ở mới không phải lúc nào tìm thấy nguyên liệu giống hệt quê hương. Người sống ở biển tận dụng nguồn hải sản đánh bắt, như tôm cua cá mực sứa. Người sống ở núi non và đồng bằng thì có thịt heo bò gà vịt. Người sống ở đồng ruộng thì cào hến, đặt lợp lươn, ếch, cá lóc. Chính sự độc đáo của sản vật và khẩu vị địa phương đã tạo nên vô vàn giai điệu mới lạ cho món mỳ xứ Quảng.

Trước tiên, mời bạn ghé xứ Trầm, nơi tô mỳ Quảng mang phong vị của biển cả và nét chấm phá béo ngậy của nước cốt dừa. Nhiều người miền Nam ra Nha Trang ăn mỳ Quảng dễ tưởng nhầm là món hủ tiếu, sợi nơi đây có màu vàng, khô và dai như sợi hủ tiếu mì. Phần nhân hấp dẫn bởi thịt heo, trứng cút, và cả những lát chả cá chiên chắc thịt, vàng ruộm. Đặc biệt nhất, có lẽ là nồi nước lèo, không chỉ ngọt từ xương ninh trong nhiều giờ cùng củ cải, nước dừa tươi, mà còn vị béo ngậy của trứng tươi đánh tơi trong nồi. Nước cốt dừa sóng sánh chính là bí quyết giúp tô mỳ ngon đậm vị. Mỳ Quảng xứ trầm ăn cùng đậu phộng rang, rau sống gồm xà lách, giá đỗ, và rau thơm.

Kế đến, mời bạn ghé xuống Phan Thiết để thưởng thức tô mỳ Quảng vịt và heo trứ danh. Ở tỉnh Phan Thiết (cũ), món mỳ có hai trường phái hương vị. Một là hương vị và cách nấu của món mỳ Quảng kiểu miền Trung ở khu vực miền núi Đức Linh, Tánh Linh. Một là hương vị đã được biến tấu, mang đặc trưng của ẩm thực Nam Trung Bộ được người dân gọi thân thương là mỳ Quảng Phan Thiết.

Mỳ Quảng Phan Thiết có hai loại sợi. Một làm từ bột gạo tương tự như sợi bánh phở, một là sợi mì tươi. Sự xuất hiện của sợi mì tươi trong đặc sản xứ Quảng lưu dấu ẩm thực của cộng đồng người Hoa trên dải đất miền Trung vào những năm đầu của thế kỷ 20.

Nước nhưn nổi bật gam màu cam đỏ của dầu điều, vị cay cay, ngọt béo của thịt heo và thịt vịt hầm liu riu trong nồi. Với mỳ Quảng Phan Thiết, nước được chan ngập tô cho thực khách tha hồ xì xụp. Phần nhân là giò heo, thịt đùi heo, đùi vịt được hầm mềm và giữ nóng trong nồi nước. Tô mỳ Quảng được rắc thêm đậu phộng rang, thêm muỗng ớt rim, dọn chung với rổ rau sống gồm xà lách, diếp cá, húng lủi, tất cả ăn với nước chấm chua ngọt.

Bên cạnh những xứ biển như Nha Trang hay Phan Thiết, phố núi Đà Lạt cũng là mảnh đất cư ngụ của người Quảng tha hương. Dĩ nhiên, tô mỳ Quảng quê nhà của họ cũng chính là nét tiêu biểu trong ẩm thực của “thành phố sương mù.”

Mỳ Quảng Đà Lạt lấy củ quả, tôm khô làm vị ngọt chủ đạo. Củ sắn, hành tây, cà rốt, su su, củ cải trắng cắt nhỏ rồi ninh nhừ trong nồi nước lèo. Tôm khô giã nhuyễn rồi tao hành cho dậy hương thơm. Mỳ Quảng Đà Lạt ăn cùng phần nhân thịt heo, dĩa rau ghém tươi xanh của xà lách carol, thêm miếng bánh tráng nướng, đậu phộng rang thơm, cái cay xè của ớt xanh như đủ khiến người ăn no bụng ấm lòng giữa không khí se lạnh nơi cao nguyên.

Ở mỗi vùng đất, tô mỳ Quảng lại khoác lên mình một hương vị và lối kết hợp nguyên liệu độc đáo. Tuy vậy, điều này vẫn không làm thay đổi căn tính của món ăn — đó chính là sự gắn kết. Người Quảng hiếm khi ăn mỳ Quảng một mình. Nếu đi ra quán chắc chắn sẽ rủ thêm bạn, còn ở nhà sẽ nấu một nồi to cho mọi người cùng ăn. Bởi với người Quảng, món mỳ không chỉ là món ăn, mà là niềm vui gắn kết, của sự xôm tụ và quây quần.

Dishcovery: Gỏi cua xông khói 'tân thời' tại Viên Dining

2026-01-13T16:51:34+07:00

Cua từ lâu đã giữ một vị trí thân thương trong ẩm thực Việt Nam, thường xuất hiện trong những bát canh ngọt lành, món bún thanh mát hay được thưởng thức tươi giản dị nơi bàn ăn miền biển. Thế nhưng, hiếm khi cua được đặt vào vai trò trung tâm, hay được khai thác với sự tinh tế đủ để bộc lộ trọn vẹn chiều sâu hương vị. Chính vì vậy, món Gỏi Cua Xông Khói tại Viên Dining (Hà Nội) lại càng thu hút sự chú ý.

Dưới bàn tay của bếp trưởng Trương Đức Mạnh, nguyên liệu tưởng chừng quen thuộc này được tái hiện đầy thanh nhã, mở ra một cách cảm nhận mới về tinh hoa hải sản vùng biển Khánh Hòa: hiện đại và tinh giản, nhưng vẫn neo chặt trong nền tảng truyền thống.

Cua được tách vỏ và hấp vừa tới, sau đó từng thớ thịt được gỡ tỉ mỉ để giữ nguyên kết cấu tự nhiên. Phần thịt cua tiếp tục được xông lạnh bằng rơm trong suốt một giờ đồng hồ, một quy trình nhẹ nhàng nhưng đòi hỏi sự kiên nhẫn. Phương thức xông khói này mang đến hương thơm dịu dàng, tinh tế, đồng thời làm nổi bật vị ngọt vốn có của cua. Cuối cùng, cua được trộn với các loại rau thơm và gia vị Việt, tạo nên sự cân bằng giữa hương vị khói và thức cảm tươi mới, mặn mòi của đại dương.

Những lát bí ngòi và củ cải cắt mỏng tang mang lại độ giòn mát, trong khi hạt bí rang góp thêm tầng vị béo bùi. Tổng thể là một món ăn vừa gần gũi vừa nâng tầm, như một lát cắt tinh tế của miền duyên hải, nơi độ chua, độ giòn và vị umami cùng hiện hữu trong một tổng thể hài hòa.

Website Viên Dining

Facebook Viên Dining

Instagram Viên Dining

Dìa miền Tây để dòm đủ thứ hoa 'đơm bông kết trái' trên mâm cơm nhà

2026-01-11T15:00:00+07:00

Từ lúc xa nhà, tôi được mở mang bởi những khung cảnh xa hoa, bận trầm trồ trước những bữa tiệc omakase sang trọng, nơi người ta cẩn trọng gắp từng cánh hoa chúm chím trang trí và gọi nó bằng cái tên mỹ miều, “edible flowers” (hoa ăn được). Tôi quên khuấy luôn chuyện người miền Tây quê tôi cũng ăn rất được những loài bông.

Mấy bữa chán ngán thịt cá, tôi hay tha thẩn đẩy xe qua lại trong quầy rau của siêu thị gần nhà. Bó xôi, mồng tơi, rau đay, rau muống xanh mướt một góc gian hàng, tha hồ lựa chọn. Lâu lâu, tôi lại thấy giữa những lá cải bành trướng là mấy bịch bông bí xếp ngay ngắn, khiêm nhường trên quầy. Hoặc là mấy hộp bông điên điển, thiên lý lốm đốm xanh vàng qua lớp màng thực phẩm bọc cẩn thận. Có bữa, tôi thấy mình như trúng độc đắc khi siêu thị có bán luôn bông so đũa, cái thứ bông mà nhiều người còn chưa bao giờ biết tới tên.

Nằm chung kệ với đám cải, đám muống, nên đương nhiên số phận của tụi nó là phải “lên dĩa.” Và lên toàn những dĩa món ngon là chuyện khác. Đó là những bông hoa đã nuôi lớn đời tôi, trong những mâm cơm nhà của một gia đình miền Cửu Long Giang chánh hiệu.

Mỗi khi gặp tụi nó trong những dịp không thể thường nhật hơn, tôi lại chộn rộn trong lòng. Không ít lần tôi thèm được quay lại hồi còn vắt vẻo trên cái võng treo giữa hai cây cột bếp, nhìn mẹ ngồi ngay sàn nước tranh thủ rửa chén. Dòng nước túa ra khỏi ống bơm, tạo nên những đợt sóng làm nhấp nhô dàn bông súng xa xa.

Hai bên bờ kênh, mấy bụi bông điên điển rộ vàng tít tắp. Leo xuống võng, tôi tung chạy tới bờ giậu sau nhà, nơi chen chúc cây lá, có những đọt bông so đũa treo lủng lẳng. Ngoại đang chăm giàn bí trồng lâu nay, vừa dòm thằng cháu, vừa ngắm mấy cuống bông bí ganh đua khoe sắc với giàn bông thiên lý lốm đốm xanh vàng.

Bông Súng

Không phải riêng Đồng Tháp, mà chắc cả cái vùng sông nước Cửu Long đều xuất hiện bóng dáng của bông súng. Từ sông rạch, ao đầm đến bàu nước trũng, hễ chỗ nào có nước là bông súng lại vươn mình. Người xứ tôi hay kêu bông súng mọc hoang là “súng ma,” là vì cái thói mọc lan hết ruộng đồng bờ bãi, rồi lén lút nở lúc ban khuya. Nhiều khi chỉ sau mấy đêm, cả một vùng nước đã cơ man đốm hồng tím của mấy bụi bông súng nở bập bềnh.

Hồi nhỏ, lần đầu tiên nghe về chuyện bông súng ăn được, tôi cứ tưởng là phải ăn những đóa bông tím hồng kia. Nhưng trong tô canh chua bông súng mẹ bưng để lên bàn buổi chiều hôm đó, tôi lại chả thấy một cánh bông nào. Tới lúc này mọi chuyện mới vỡ lẽ. Thì ra “ăn bông súng” thực chất là ăn phần cọng, cái thứ dài ngoằng, vươn dài theo con nước, đỡ lấy những đóa bông súng khoe sắc giữa đầm. Cọng bông súng được người ta nhổ khỏi sình lầy, ngắt bông chừa cọng, đem ra chợ bán, rồi được tước sợi, cắt nhỏ, cuối cùng nằm yên vị trong tô canh nhà tôi.

Lúc cắn thử một cọng bông súng, tôi vẫn còn nhớ một cảm giác giòn sựt khó tả. Vì bản thân cọng bông súng sống có vỏ giòn, kèm theo phần ruột bọng xốp, nên dù đã ngâm trong phần nước canh nóng hổi đậm vị mắm vị me, bông súng vẫn không dễ ỉu mềm như những loại rau khác. Huống chi là những món ăn với bông súng sống, cắn không nghe tiếng “rộp rộp” mới sợ. Ví dụ như bông súng trộn gỏi, lúc ăn sẽ thấy xốp giòn, hòa quyện với vị chua, mặn, ngọt của nước trộn và tôm nõn. Còn “bông súng mắm kho” thì khỏi nói. Chỉ là cọng bông súng háo nước, hút trọn vị mặn mòi, cay nồng của mắm cá kho nhừ, mà cái món này lại gây thèm thuồng, thương nhớ bao người con xứ miệt.

Bông Điên điển

Bông điên điển cũng dễ xuất hiện trong những tô canh chua của vùng nước nổi. Không phải là cái kiểu sợi giòn sựt đưa miệng của cọng bông súng, bông điên điển nhỏ nhẹ hơn. Nó điểm xuyết thêm cho hương vị vốn bùng nổ của món canh dân dã, hệt như vẻ ngoài của nó cũng nhẹ nhàng tô điểm cảnh sắc nên thơ chốn bưng biền.

Khi đồng bãi lênh láng nước lên, cũng là lúc những mảng vàng của bông điên điển nhảy múa khắp bờ ruộng. Điên điển không phải hoa trong vườn. Nó thuộc về hoang dã, là món quà thiên nhiên rộng lượng dành cho người sống bên sông. Những chùm bông điên điển rũ sau những tán lá, như những chiếc chuông vàng lí lắc giữa những cơn gió đồng quê, mang theo những thanh âm vô hình báo hiệu mùa của những dòng nước lũ tràn trề tôm cá. Mẹ kể, điên điển chớm nở nhắc ông ngoại đổ dớn bắt cá linh, bà ngoại trên bờ kênh ngắt bông, còn mẹ biết chắc tối đó nhà sẽ ăn ngon.

Bông điên điển ăn tươi thì ngọt thanh, đắng nhẹ và hơi chát. Vậy nên người ta có món bánh xèo, rắc đầy trong nhân là bông điên điển. Vỏ bánh vàng ươm, giòn rụm, ôm lấy phần nhân cá, mỡ hành béo ngậy, lại được cái vị nồng hăng của bông điên điển kiềm lại, ăn hoài không biết ngán. Còn trong mấy món canh, bún, phải rắc điên điển vô sau cùng. Điên điển chín nhanh, mềm mềm, bùi thơm, thấm cùng chất ngọt của canh cá đồng. Nó quyện muỗng nước lèo vàng đậm, thơm nghệ trứ danh của bún cá Châu Đốc, nức lòng người hành hương vùng biên viễn.

Bông So Đũa

Hàng xóm của những chùm điên điển là những đóa bông so đũa, khi trắng, khi tím, treo lủng lẳng như những vầng trăng khuyết. Bông so đũa mọc dại nơi những bờ kênh, bờ giậu, lùm cây đất hoang, để người ta tiện với tay hái trên đường về. Nhưng so đũa ngon nhất là phải được hái lúc sáng sớm khi bông còn ngậm sương, chưa nở bung.

Với cái tên có phần xa lạ, so đũa không phải là thứ quà quê quen thuộc như những người bạn bông đồng hương, vả lại cũng không nịnh miệng những người lần đầu mới thử. Dù được nhặt bỏ nhụy, cuống, so đũa vẫn mang một vị nhẫn đắng vương nơi đầu lưỡi. Nhưng với ai sành ăn, người ta lại khoái cái ngọt, cái bùi ẩn tàng của loại bông này sau tất thảy nhẫn đắng. Phải chịu khó nhâm nhi cánh so đũa, mới cảm nhận được hậu vị ngọt thanh chậm rãi, từ từ hòa lẫn với nước lẩu ngọt thanh thịt tôm, thịt cá.

Triết lý “khổ tận cam lai” của bông so đũa không chỉ nằm trên bàn ăn, mà còn là khi thu hái. Một cây so đũa chỉ lên bông đúng một lần trong năm, khi mấy ngọn gió chướng lao xao trên ngọn cây, như thể nó biết người ta cũng không mặn mà với nó nên không nở bông chi nhiều. Nghĩ mà buồn, ít người ăn đã đành, người từng ăn bông so đũa cũng bị lợt dần cái vị đắng nhẫn của thứ bông này trong ký ức. Chỉ có mấy người như ngoại tôi, lâu lâu lại thèm tô canh chua trụng chung với bông so đũa. Bà vẫn chờ đợi gió chướng về để đón mùa so đũa trổ bông.

Bông Bí

Bông bí là thứ bông của nhà có vườn tược, của mấy sợi dây leo bám lên giàn gỗ xiêu vẹo, được chăm bẵm tưới tiêu. Cẩn thận tới mức, lúc hái bông để ăn chỉ hái bông đực, tại bông cái phải để dành để đậu trái. Mà không phải bông nào cũng hái. Muốn ăn ngon phải lựa kĩ, bông bí đực “bự con,” cánh bông cứng cáp, còn nguyên lớp phấn tơ mỏng phủ trên mình thì mới đúng bài.

Thu bông kĩ lưỡng ra sao, lúc sơ chế nấu nướng cũng phải hết mực nâng niu y vậy. Quy trình lý tưởng là phải bỏ phần hơi già ở cuống, rửa sạch, sau đó tước xơ, bỏ nhụy, mọi công đoạn đều phải nhẹ tay khéo để đừng dập bông. Tới khi có được một rổ bông bí sạch sẽ, chỉnh tề đâu vào đó, thì nấu nướng coi như là chuyện nhỏ — vì cái thứ bông này vốn là món rau dễ nấu, dễ ăn bậc nhất cái xứ hai mùa nắng mưa này.

Muốn nhanh gọn thì có bông bí luộc với rau tập tàng. Phải gắp một miếng bông rũ nước, chấm ngập vô chén nước mắm mặn, sang hơn là tộ kho quẹt kẹo kẹo, rồi đưa vô miệng để cảm nhận hết vị thanh mát của cây cỏ miệt vườn. Cánh bông mềm, cuống bông giòn ngọt, hai thứ thi nhau đẩy đưa vị giác người ăn.Thích ăn vừa nước vừa cái thì ta có canh bông bí, nấu chung với tôm đất đập dập. Bông bí sẽ tiết ra nước ngọt, mang mùi vị như gom hết những nắng gió dãi dầu, hương đồng gió nội của những ngày phơi mình trên giàn vườn.

Cầu kỳ nhất là bông bí nhồi thịt chiên. Thịt nạc tươi trộn với nấm mèo, phải được khéo léo nhồi vô từng cánh bông bí mỏng manh, rồi lăn qua bột đem chiên. Thành phẩm là một dĩa bông bí mập ù như mấy cái đùi gà rán, cắn một cái là thấy miếng bông giòn rụm ôm lấy phần thịt đậm đà, chắc ngọt. Công bắt giàn, vun dây, chăm tưới nhiều lúc chỉ cần vậy thôi.

Bông Thiên Lý

Có lần ghé chơi nhà một người quen, tôi cứ ấn tượng hoài giàn thiên lý xanh mướt che mát khoảng sân nhà. Dáng bông nho nhã, màu vàng nhạt, mọc từng chùm nép mình trong những tán lá lớn xanh um. Đặc biệt hơn hết là cái mùi hương nhẹ nhàng mà khó quên. Cái tên “thiên lý” có lẽ cũng từ đó mà ra, cốt là để khen cái mùi hương dù đứng xa “thiên lý” (ngàn dặm) vẫn nghe thoang thoảng, dịu êm.

Thiên lý nếu được nhân hóa, chắc chắn là một người hiền lành, thơm thảo. Loài bông này không chỉ nhẹ nhàng trong hình thức, mà bản chất cũng bổ dưỡng. Bởi vậy mà ông bà mới kêu “thương chồng” thì nấu canh thiên lý, tại bông thiên lý cũng là một thứ thời trân ngọt lành của thiên nhiên ban tặng.

Quý mà không hiếm, thiên lý sanh sôi ở chốn vườn tược, có người thương cây mến trái chăm bón, bắt giàn. Tụi nó đích thị là bạn nối khố của giàn bông bí, hay thi nhau quấn quýt quanh mấy cây sào tre, tầm vông dựng tạm. Vững vàng một cái là liền rũ những cánh bông tươi mơn mởn, mời gọi người ta nhanh ra hái. Chỉ cần là buổi sáng còn sương, chịu khó ra vườn thì loáng cái đã có đầy một rổ thiên lý tươi xanh.

Dễ hái nhưng thiên lý lại là thứ bông khó chiều trong bếp. Bông vốn không chịu được nhiệt, dễ bay mùi nên phải hết sức cẩn thận. Nếu là nấu canh thì phải cho lúc sau cùng, nếu xào chay với rau củ thì chỉ đảo sơ trên chảo. Còn món thiên lý xào thịt bò trứ danh, thì càng phải đảo sạn xào nhanh tay trên lửa lớn, sao cho thịt bò đừng dai, mà thiên lý giữ được màu xanh ngọc bích bắt mắt.

Mấy bữa thấy bông thiên lý trưng bày trên kệ siêu thị, tôi cứ ngại ngần, dẫu tôi thèm cái món bò xào bông thiên lý hơn ai hết trên đời. Tôi sợ tay mình không đảo đủ nhanh, sợ bếp điện ở nhà không đủ lửa, để xào ra được dĩa thiên lý ấu thơ. Tại hồi nhỏ ăn được thớ thịt bò mềm tan, gắp được mấy chùm bông béo mềm, mùi thơm nhẹ tỏa theo làn khói bếp làm chi, để rồi giờ phải dè dặt mà nhớ nhung đứt ruột.

Ngẫm lại, đâu có cách tân chi xa xôi, người miền Tây khoái ăn bông đơn giản là tại ăn để sống. Mùa nào thức nấy, đất trời cho gì hưởng nấy mà thôi. Nhưng nhờ bông ngon, vị hợp mà thành ra sống để ăn. “Lý cây bông” trên bàn ăn quê tôi, từ bữa cơm thường nhật cho tới dịp giỗ quải linh đình, cũng đủ thứ “bông xanh, bông trắng, rồi lại vàng bông” khoái khẩu, làm bụng dạ con người ta thòm thèm.

Tôi phải phục sát đất ông bà ngày xưa kiếm được mấy cái bông làm miếng ăn, để con cháu được nhờ tới giờ. Giữa ruộng vườn, trời nước bao la, mỗi loài bông là một bản tính: bông súng hoang dã chốn bưng biền, điên điển vàng ươm lí lắc trong con nước lớn, bông bí thầm lặng của giàn vườn, thiên lý mảnh mai mà thơm dai ngào ngạt, so đũa nép mình bên bờ giậu, chỗ khúc đường đất quanh co. Đâu chỉ con cá rô đồng quẫy đuôi, bãi mạ non xanh um, hàng dừa tít tắp, mà mấy đóa bông này trong giỏ mẹ đi chợ về, bông nọ trong rổ bà hái cũng là một phần của một miền Tây lắm người mến kẻ thương.