Sài·gòn·eer

BackDi Sản » Dấu ấn lịch sử Việt-Hàn qua ngôi đình tại Công viên Hòa Bình

Dấu ấn lịch sử Việt-Hàn qua ngôi đình tại Công viên Hòa Bình

Ngôi đình màu xanh ở Công viên Hòa Bình, Quận 5, từ lâu đã là một dấu mốc quen thuộc với người dân ở khu vực Sài Gòn-Chợ Lớn. 

Nằm ở Công viên Hòa Bình, nơi giao nhau của ba đại lộ Hùng Vương, Sư Vạn Hạnh, và Nguyễn Chí Thanh, giữa công viên là một ngôi đình bát giác (tám góc) hiện đang bị xuống cấp. Dù đã nhiều lần lướt qua hay thậm chí ghé chân vào nghỉ mát, không mấy ai biết rằng ngôi đình này được xây dựng trong một bối cảnh lịch sử đầy trắc trở, và chứa đựng bao ý nghĩa tinh thần quan trọng với những người dựng nên nó.

Sở hữu sắc xanh thẳm ấy chính là Đình Hòa Bình (tiếng Hán-Hàn: 平和亭, tiếng Hàn: 평화정), ngôi đình được xây dựng theo phong cách kiến trúc truyền thống của Hàn Quốc. Ban đầu, ngôi đình có ý nghĩa như một công trình tưởng niệm, thể hiện tình hữu nghị Việt Nam-Hàn Quốc một thời. 

Nhà sư Lee Man-bong. Ảnh: Buddism.org.

Đình Hòa Bình được nhà sư và họa sĩ Lee Man-bong cùng năm người khác thiết kế và làm lễ động thổ vào ngày 8/2/1972. Lúc sinh thời, Lee Man-bong là một người có tiếng trong giới bảo tồn di sản ở Hàn Quốc, và Đình Hòa Bình cũng thể hiện sự tương đồng trong tư duy mỹ thuật với những tác phẩm khác của ông.

Công trình được khánh thành vào ngày 27/7/1972 ở Công viên Hùng Vương (vốn trước đó đặt theo Đại lộ Hùng Vương bên cạnh). Về sau, công viên được đổi tên thành Công viên Hòa Bình theo tên công trình này. Cái tên được lưu giữ từ đó đến nay.

Ảnh minh họa thiết kế nguyên bản của công trình.

Đình Hòa Bình là một ví dụ điển hình của Bát Giác Đình hay Palgagjeong, một mô-típ kiến trúc hay xuất trong các công trình dạng tưởng niệm tại Hàn Quốc. Du khách đến thăm xứ củ sâm có thể dễ dàng bắt gặp những thiết kế tương tự vẫn còn tồn tại trên khắp đất nước này.

Bên cạnh đó, trước khi bị phủ một màu xanh toàn diện như ngày nay, kiến trúc gốc của công trình từng có sự tô điểm của các hoa văn Dancheong (một loại họa tiết truyền thống của Hàn Quốc kết hợp sắc xanh đỏ).

Ảnh chụp năm 1972 cho thấy đền vẫn còn nguyên các hoa văn Dancheong và bức hoành phi thủ bút đề 3 chữ “평화정” — Pyeong Hwa Jeong.

Theo một số tài liệu tiếng Hàn, đình từng có tấm hoành phi quý giá nạm ba chữ “평화정“ (phiên âm Latin là Pyeong Hwa Jeong). Các ký tự là do tổng thống đương thời của Hàn Quốc, Park Chung-hee, đích thân thủ bút đề tặng. Đáng tiếc, bức hoành phi cũng đã bị gỡ bỏ và hoàn toàn mất tích.

Trong bức ảnh chụp năm 1972, khi Công viên Hòa Bình vừa được khánh thành, ta có thể thấy không gian nơi còn đầy đủ các công trình, trong đó có đài phun nước và biển hiệu của công viên. Năm 2017, sau khi Công viên Hòa Bình được trùng tu, thì trừ Đình Hòa Bình — Pyeong Hwa Jeong ra — các công trình còn lại đã bị thay thế hoặc dỡ bỏ.

Ảnh chụp năm 1973 cho thấy công viên lúc này vẫn còn có đài phun nước.

Đô thị là những không gian liên tục thay đổi. Những lớp cư dân đến và đi, cùng với nó là sự biến mất của những dấu hiệu và biểu tượng. Một ngôi đình có vai trò tinh thần quan trọng nay mất đi ý nghĩa ban đầu và trở thành một điểm nghỉ chân đơn thuần. Điều này cho thấy tính biến động không ngừng nghỉ của đô thị, nơi những cửa hiệu, phố xá, tượng đài, danh tính và ký ức liên tục bị chồng lấp.

Ảnh chụp vào năm 2022 cho thấy sự thay đổi cảnh quan của công viên sau cuộc trùng tu năm 2017.

Việc khảo cổ những tầng lớp đó cho phép chúng ta nhận ra sự đa dạng của lịch sử. Và dù chỉ xuất hiện thoáng chốc trong một giai đoạn đầy nhiễu loạn, bằng chứng về sự hiện diện của binh lính Hàn Quốc vẫn tiếp tục tồn tại trong một lớp nghĩa mới: một nơi tụ hội và nghỉ ngơi.

Bài viết được thực hiện trong chương trình hợp tác nội dung giữa Saigoneer và Tản Mạn Kiến Trúc (TMKT), một dự án truyền thông độc lập về di sản đô thị Việt Nam, đặc biệt là miền Nam Việt Nam. Bạn đọc có thể tìm hiểu thêm về các nghiên cứu của TMKT qua trang Facebook chính thức của nhóm tại đây.

Bài viết liên quan

in Văn Hóa

Giao thoa văn hoá Ấn-Việt tại đền Mariamman, ngôi đền Ấn giáo trăm tuổi ở Sài Gòn

Nhắc đến kiến trúc Ấn Độ Giáo tại Việt Nam, ta thường nghĩ đến những tòa tháp nguy nga của người Chăm còn sót lại ở Nam Trung Bộ, hoặc những chùa Khmer rực rỡ tại Tây Nam Bộ. Tuy nhiên, đó k...

in Di Sản

Không khí đón Tết rộn ràng năm 1992 qua ống kính của nhiếp ảnh gia Mark Hodson

Tết Nguyên Đán năm 1992 là một dịp đặc biệt với các du khách ngoại quốc viếng thăm Sài Gòn.

in Di Sản

Một Việt Nam hậu chiến qua ống kính nhiếp ảnh gia chiến tranh Philip Jones Griffiths

Được công bố vào năm 1971, phóng sự ảnh Vietnam Inc. là cột mốc thay đổi sự nghiệp của nhiếp ảnh gia người Wales Phillip Jones Griffiths. Sống động và cận cảnh, những hình ảnh mà ông gh...

in Di Sản

Trên chuyến tàu Bắc–Nam xuyên đất nước những năm 1920

Du hành bằng tàu lửa ở Việt Nam đã thay đổi như thế nào trong 100 năm qua?

in Di Sản

Về thăm Làng Cựu để nhớ lại thời hoàng kim của làng thợ may đệ nhất Hà Thành

Nằm cách trung tâm Hà Nội 40km về phía Nam, Làng Cựu có gần 50 ngôi biệt thự được xây dựng từ đầu thế kỷ 20 với thiết kế độc đáo, pha lẫn kiến trúc Việt cổ và kiến trúc Pháp. Cơ ngơi ấy thuộ...

in Di Sản

Ảnh màu đặc sắc khắc họa cuộc sống thường nhật ở Hà Nội 100 năm trước

Khi được ghi lại qua những khung hình đen trắng, Hà Nội trông có chăng cũ kỹ và dị biệt vì quá đậm tính quá khứ. Người xem thường phải vận dụng trí tưởng tượng của mình để hình dung ra bối cảnh và nhâ...