Sài·gòn·eer

BackDi Sản » Đến Bệnh viện Nhiệt đới, khám phá nhà giam lâu đời nhất Sài Gòn

Đến Bệnh viện Nhiệt đới, khám phá nhà giam lâu đời nhất Sài Gòn

Nằm im lìm trong khuôn viên Bệnh viện Nhiệt đới TP. HCM là một nhà giam hơn trăm tuổi vẫn còn vẹn nguyên nhưng ít ai để ý. 

Ít ai biết rằng bên trong "nhà thương điên Chợ Quán" (tức Bệnh viện Nhiệt đới ngày nay) tồn tại một nhà giam hơn 150 tuổi, từng là nơi giam giữ những tên tuổi lớn trong thời kỳ cách mạng như Trần Phú, Hà Huy Tập và Nguyễn Văn Trỗi. Theo ghi chép lịch sử, nhà giam này được thực dân Pháp xây dựng từ năm 1875. Công năng ban đầu là để điều trị chuyên biệt các bệnh nhân tâm thần tại Bệnh viện Chợ Quán.

Sau đó, nhằm phục vụ mục đích hỏi cung, thực dân Pháp đã tập hợp các tù nhân chính trị đang điều trị tại đây để tra khảo thông tin cách mạng. Qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, đã có nhiều chiến sĩ cách mạng đã trở thành tù nhân tại nhà giam cổ kính này.

Bệnh viện Chợ Quán được xây dựng vào năm 1982 nhờ sự quyên góp và ủng hộ của người Việt. Khu đất này trước kia là trạm cứu thương của thực dân Pháp. Năm 1864, bệnh viện được giao lại cho chính quyền đương thời tiếp tục quản lý. Trước khi trở thành nhà giam, nơi đây từng là nơi cách ly và điều trị bệnh nhân tâm thần của bệnh viện.

Khu trại giam được thiết kế hình chữ U, từ cửa nhìn thẳng vào là khu trại giam nữ và phía bên phải là khu trại giam nam. Trải qua hai thời kỳ thực dân và đế quốc, song nhà giam vẫn giữ được lối kiến trúc thuộc địa, trần nhà lợp mái âm dương, dưới lớp mái ngói là một miếng lưới sắt; sàn nhà được ốp bằng gạch tàu. Dưới thời Pháp, các bục để gông cùm tù nhân được làm bằng gỗ nhưng đến thời Mỹ, chúng đã được thay thế bằng các khối xi-măng lạnh toát như các nhà tù Phú Quốc hay Côn Đảo.

Một phòng giam tập thể tại khu trại giam nam với trần nhà lợp mái âm dương.

Phòng giam nữ tuy chật hẹp nhưng là khu vực đón nhiều nắng nhất nhờ hệ thống cửa sổ to và chạy dọc vách tường.

Những hành lang dài và sâu của nhà giam khiến tôi bất giác rùng mình vì càng đi sâu, không khí u ám và lạnh lẽo càng bao trùm dù đang là giữa trưa. Các bức tường đã xuất hiện rễ cây đâm lên từ khe hở; những gông cùm vẫn còn nguyên trạng trong một vài phòng giam; những căn phòng nằm khuất bên trong không thể đón nắng mặt trời khiến cho không gian thêm phần ma mị.

Ngoài các phòng giam tiêu chuẩn ra, người Pháp còn cho xây dựng một khu biệt giam các tù nhân mắc những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, cần cách ly với các tù nhân khác.

Bên trong phòng giam đặc biệt dành cho những tù nhân mắc bệnh truyền nhiễm. 

Nhà vệ sinh chung của các tù nhân.

Những căn phòng tối với bậc thang thực chất là nhà vệ sinh, tù nhân sẽ đi vào các xô được đặt bên dưới.

Những chiếc gông cùm được làm bằng sắt nặng trịch vẫn còn được lưu giữ tại nhà giam.

Đặc biệt nhất đó là căn phòng giam nơi Trần Phú, vị Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng Cộng sản Đông Dương, đã từ trần tại đây vì bệnh lao vào ngày 6/9/1931. Lời nói cuối cùng của ông gửi đến những người bạn tù là:

Hãy giữ vững ý chí chiến đấu.

Hiện nay, tại căn phòng này vẫn còn để di ảnh của ông, thi thoảng những người trông nom lại đặt vào đây một bình bông hoặc một cành hoa để nhắc nhớ thế hệ sau về một nhà lãnh đạo kiên trung.

Đến những ngày lễ như ngày giỗ hoặc các ngày kỷ niệm, kế bên di ảnh Trần Phú sẽ là những bó hoa tươi tưởng nhớ.

Đối lập với không gian bên trong, bên ngoài nhà giam hiện nay đã trở thành một khu vườn nho nhỏ toả bóng mát cho các bệnh nhân điều trị tại Bệnh viện Nhiệt Đới. Và có lẽ họ cũng không biết rằng đằng sau lưng họ đây, những viên gạch, mái hiên, khung cửa… là chứng nhân cho một thời kỳ đầy đau thương của dân tộc.

Những tư liệu về cuộc đời và hoạt động cách mạng của ông được trưng bày ngay cửa ra vào.

Không khó để bạn tới được đây vì nhà giam nằm ngay bên phải khu nhà ăn, cách cổng chính ra vào chỉ tầm 100m. Di tích hiện nay thuộc quản lý của Trung tâm văn hoá Quận 5 nên lưu ý rằng bạn phải được sự cho phép của Trung tâm trước khi tham quan nhé!

Để biết thêm thông tin chi tiết, bạn có thể truy cập vào địa chỉ website ttvhq5.com.vn hoặc liên lạc trực tiếp đến số điện thoại 028 3855 6161.

Bài viết liên quan

Thi Nguyễn

in Văn Hóa Ẩm Thực

Sầu riêng và Măng cụt: hai số phận được định đoạt bởi chủ nghĩa thực dân

Sầu riêng và măng cụt đều là những loại trái cây bản địa của vùng Đông Nam Á và rất được yêu thích ở địa phương, nhưng hai cái tên này lại có hình ảnh trái ngược nhau trong cảm nhận của bạn bè phương ...

in Di Sản

Trương Văn Bền và câu chuyện về Xà Bông Cô Ba

Từng là một trong những thương hiệu hàng Việt có tiếng nhất khu Sài Gòn – Chợ Lớn, xà bông cô Ba là thành tựu to lớn nhất gắn liền với sự nghiệp kinh doanh lẫy lừng của doanh nhânh tài ba Trương V...

in Di Sản

Việt Nam năm 1996 mộc mạc qua ống kính nhà lữ hành ngoại quốc

Ngày xửa ngày xưa năm 1996, Việt Nam vừa gia nhập ASEAN được một năm, Kim Đồng mới xuất bản những quyển Đôrêmon "chính chủ" đầu tiên, một vài thành viên của Saigoneer còn đang bập bẹ tập nói...

in Di Sản

Chuyện về Nguyễn Thị Định, nữ tướng khăn rằn của Quân đội cách mạng Việt Nam

Nằm khuất mình trong con hẻm nhỏ ở quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh, ngôi nhà của cố Thiếu tướng Nguyễn Thị Định vẫn lưu giữ nhiều kỷ vật về vị nữ tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

in Văn Hóa

Câu chuyện đa dạng văn hoá đất Việt qua 3 phiên bản 'Sọ Dừa' của người Kinh, Chăm, Raglai

Nếu điền giấy khai sinh cho Sọ Dừa, bạn sẽ ghi gì vào ô Dân tộc?

Paul Christiansen

in In Plain Sight

Lần theo dấu chân Biệt Động Sài Gòn, tìm về hầm chứa vũ khí ngay giữa lòng thành phố

Đâu đó trong khu trung tâm Sài Gòn ngày nay, có nhiều bí mật thời chiến đã được đưa ra ánh sáng nhưng rồi vẫn lặng lẽ khép mình giữa nhịp sống bận rộn của thành phố — những hoạt động cách mạng từng ch...

Đồng Sáng Tạo

in Ăn & Uống

Taproom mới của Pasteur Street có câu chuyện khiến ta “say” hơn cả Cyclo Stout huyền thoại

Nằm trên đoạn đường thơ mộng nhất của bờ kênh chia đôi Quận 1 và Phú Nhuận là một toà nhà rực sáng cả một góc phố. Ngay khi bước chân vào đó, chúng tôi không khỏi thốt lên: “Ôi, thật là ‘chịu chơi’!” ...

in Ăn & Uống

Sau hành trình 50 năm, nhà hàng Ý Da Vittorio đã sẵn sàng chào đón thực khách Sài Gòn

Tinh tuý của nền ẩm thực mỗi quốc gia là viên ngọc độc nhất vô nhị trên thế giới. Khi nhắc đến sự đa dạng vùng miền và tính đa tầng trong hương vị, khó mà tìm được một đại diện tương xứng với ẩm thực ...

in Resort

Trải nghiệm chăm sóc thân-tâm-trí với chất lượng đẳng cấp quốc tế tại Regent Phú Quốc

Bạn có biết điểm chung giữa các thành viên hoàng gia, siêu sao quần vợt và những người nổi tiếng như Gweneth Paltrow và Naomi Campbell là gì không?

in Giáo Dục

Đâu là cách tiếp cận đúng đắn để trẻ em có thể tư duy theo nhiều ngôn ngữ?

Trẻ em được giáo dục trong môi trường sử dụng tiếng Anh từ nhỏ, bên cạnh khả năng ngôn ngữ, sẽ có những ưu điểm trong việc tiếp thu kiến thức và cởi mở trong suy nghĩ.

in Giáo Dục

Trường Quốc tế Anh BIS Hà Nội khai mở tiềm năng ở học sinh qua các môn nghệ thuật biểu diễn

Trong một lớp học nhảy, không phải học sinh nào cũng muốn theo đuổi sự nghiệp làm vũ công chuyên nghiệp, nhưng đây là một cơ hội cho các em rèn luyện những kỹ năng phát triển bản thân để sẵn sàng cho ...

in Ăn & Uống

Thưởng thức ẩm thực Tây Ban Nha mà không cần mang theo hộ chiếu

Estómago lleno, corazón contento, hay “Khi dạ dày được thoả mãn, trái tim lại hân hoan” là một thành ngữ nhấn mạnh về vị thế của ẩm thực trong xã hội Tây Ban Nha. Từ những món khai vị thanh tao cho bữ...