Đời sống Hà Nội qua loạt ảnh phim đen trắng năm 1978

Vào tháng 8/1978, tôi có dịp ghé thăm Hà Nội trong một chuyến đi nghiên cứu giáo dục do một giáo sư từ Đại học La Trobe ở Melbourne tổ chức. Hồi đó, tôi đang là giáo viên dạy lịch sử ở trường trung học và cũng là một người rất đam mê nhiếp ảnh. Tôi đã rong đuổi khắp các con phố Hà Nội, ghi lại vô số khoảnh khắc về đời thường của người dân nơi đây. Cho đến tận bây giờ, những bức ảnh này vẫn chưa từng được công bố ở bất cứ đâu.

Một bác tài xích lô đang đợi khách ở khu vực chợ Đồng Xuân.

Ngoài đoàn của chúng tôi ra, tôi hầu như không thấy người phương Tây nào khác ở Hà Nội. Thời kỳ vừa sau chiến tranh ấy, tư liệu hình ảnh của phương Tây về cuộc sống tại Việt Nam cũng cực kỳ hiếm hoi. Đời sống kinh tế của người dân thủ đô lúc bấy giờ còn nhiều thiếu thốn, khó khăn, và chỉ thực sự khởi sắc kể từ sau chính sách Đổi Mới năm 1986.

Xét trên nhiều phương diện, Hà Nội của năm 1978 dường như chẳng mấy thay đổi so với thời chiến. Chẳng hạn như Saigoneer từng đăng tải những bức ảnh tư liệu quý giá của nhiếp ảnh gia người Đức Horst Faas chụp Hà Nội năm 1973, ngay sau Chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không” (Linebacker II) của Mỹ. Những bức hình của tôi cũng ghi lại được nhiều khung cảnh đường phố tương tự như thế. Hệ thống tàu điện vẫn vậy; những toa tàu cũ kỹ luôn chật kín khách và lúc nào cũng có đám trẻ con đu bám ở phía sau đuôi tàu. Phương tiện đi lại chủ yếu của mọi người là xe đạp, một số ít thì chọn đi xích lô.

Cảnh đi lại bằng tàu điện ở Hà Nội.

Cuộc sống mưu sinh của đa số người dân Hà Nội thời đó rất vất vả, phần lớn đều là những công việc chân tay nặng nhọc. Hàng hóa tiêu dùng thì phân phối theo tem phiếu, còn chuyện nhiều gia đình cùng chen chúc trong những căn hộ chật hẹp là điều quá đỗi bình thường. Tuy gian khổ là vậy, nhưng ngày nay, nhiều người Hà Nội lớn tuổi vẫn nhìn lại thời Bao Cấp với một niềm hoài cổ về tình nghĩa đồng chí, về những năm tháng cùng nhau vượt qua nghịch cảnh.

Mời bạn cùng xem qua một số bức ảnh trong bộ sưu tập dưới đây: