Chỉ vài giờ sau khi mặt trời mọc, không khí ở ngôi làng nhỏ Thổ Hà (tỉnh Bắc Giang cũ) đã trở nên vô cùng nhộn nhịp. Các con hẻm dần biến thành những “đường hầm” phơi bánh đa nem tuyệt đẹp, còn dọc những lối đi, các bà các cô đang thoăn thoắt nướng bánh đa trên bếp lửa đỏ rực.
Khắp các ngõ ngách uốn lượn quanh làng là những phên tre trải dài tít tắp. Trên mỗi phên là những mẻ bánh đa nem mỏng tang, trắng ngần, vừa được tráng thủ công từ 5 giờ sáng.
Tận dụng những ngày nắng đẹp, người dân mang hàng ngàn phên bánh ra phơi dọc các lối đi. Phên bánh được dựng cao hai bên ngõ, đón ánh nắng mai chiếu xuyên qua từng lớp bánh mỏng, tạo nên những mảng sáng mờ ảo, trắng tươm đẹp mắt.
Ngõ hẻm ngập tràn những phên bánh đa đang phơi nắng.
Thưởng thức những chiếc bánh đa nem, thực khách ít ai thấu hết được nỗi nhọc nhằn của quá trình làm nên chúng. Quanh năm suốt tháng, người dân ở ngôi làng cổ ven đô hì hụi bên bếp lò từ sớm tờ mờ để kịp tráng cho ra nhiều mẻ bánh nhất có thể trong ngày.
Những năm gần đây, Thổ Hà nổi tiếng nhờ nghề làm bánh đa truyền thống cùng lối kiến trúc cổ kính, nhưng trước kia nơi đây từng là một làng gốm trứ danh. Dấu ấn ấy vẫn còn hiện diện trên những bức tường làng vững chãi, được dựng lên từ những mảnh gốm nung hay phế phẩm của nghề gốm xưa.
Mang phên ra nắng để phơi.
Do không có đất canh tác nông nghiệp, người làng Thổ Hà thuở xưa mưu sinh chủ yếu nhờ giao thương trên cửa ngõ sông cùng các nghề truyền thống khác. Từ năm 1990, nguồn đất sét bãi bồi ven sông vơi dần, các hộ gia đình trong làng cùng dần từ bỏ nghề gốm. Kể từ đó, nghề tráng bánh đa nem lên ngôi, thay thế nghề gốm và trở thành sinh kế chính nuôi sống cả ngôi làng.
Những phên tre dựng cao hai bên ngõ, tạo thành những “đường hầm” xuyên thấu.
Hàng trăm phên bánh xếp trải dài, phủ kín mọi lối đi trong làng.
Những chiếc tiểu sành (vốn được dùng để đựng hài cốt) lại được tận dụng làm gạch xây tường.
Người phụ nữ thoăn thoắt quạt nướng bánh đa trên bếp than hồng rực.
Không gian trong nhà cũng chật kín những phên bánh đa đang phơi khô.
Chiếc chổi chít tạm thời được nghỉ ngơi một góc bên hiên nhà.
Công đoạn chuẩn bị thu gom bánh sau khi phơi.
Nhẹ nhàng bóc tách từng lớp bánh đa nem mỏng manh khỏi lưới phên tre.
Người đàn ông vác những phên bánh len lỏi qua các con ngõ chật hẹp của làng.
Ánh nắng ban mai xuyên qua phên tre, hắt những vệt bóng đổ lên bức tường rêu phong cổ kính.
Người dân vận chuyển những chồng bánh đa cao ngất ngưởng.
Hai cha con rảo bước dưới vòm cổng làng.