Năm 2006, khi hip-hop tại Việt Nam còn là một dấu hỏi lớn mang theo nhiều định kiến, Kimmese tuổi 15 đã bước lên sân khấu với khát khao khẳng định cái tôi và đem tư duy mới đến cho nhạc Việt. Và 20 năm sau, thế giới cô gầy dựng đã trở thành khởi nguồn của nhiều nghệ sĩ trẻ, họ gọi cô là OG. Thế nhưng âm nhạc với Kimmese chưa bao giờ là cuộc đua vị thế. Đó là nơi cô thành thật với chính mình, là niềm tin, là tình yêu thuần khiết nhất.
Kimmese đến với âm nhạc bằng hip-hop, nhưng khác với nhiều nghệ sĩ dòng nhạc ngách, cô đi thẳng vào thị trường đại chúng. Năm 2006, cô phát hành “Kim Vol. 1” — một album hip-hop của một nghệ sĩ nữ tuổi teen trong bối cảnh thể loại này vẫn còn xa lạ với phần đông khán giả Việt. Năm 2011, Kimmese cùng với các thành viên SpaceSpeakers giới thiệu bản nhạc ‘Hoa Sữa’, đến nay đã trở thành một ký ức tập thể trong lòng người yêu nhạc. Cũng trong năm 2017, cô đã kết nạp thêm hai bản hit cho mình, gồm ‘Real Love’ kết hợp với JustaTee, và ‘Loving You Sunny’ với Đen, Touliver. Tác phẩm là một phần của làn sóng nhạc indie tôn vinh tinh thần “thủ công” của người chơi nhạc.
Sau 20 năm, thế giới Kimmese hip-hop gây dựng đã trở thành khởi nguồn của nhiều nghệ sĩ trẻ, họ gọi cô là OG.
Năm 2023, cô trở lại với EP “For The Old Kim,” một cuộc đối thoại với những âm thanh và phiên bản cũ của chính mình. Ba năm sau, EP “For My People” tiếp tục mở rộng cuộc đối thoại ấy, trước khi Kimmese thực hiện concert cá nhân đầu tiên, For Me'se, đánh dấu hai thập kỷ say mê với âm nhạc.
Nhìn vào hành trình ấy, có thể gọi Kimmese là một OG của hip-hop Việt Nam. Nhưng có lẽ điều đáng nói hơn cả chữ OG là cách cô đã đi qua nhiều giai đoạn của âm nhạc Việt mà không hoàn toàn thuộc về bất kỳ một giai đoạn nào. Từ một cô bé 15 tuổi bước lên sân khấu giữa những ánh nhìn hoài nghi, đến một nghệ sĩ trưởng thành đủ lâu để nhìn lại chính mình, Kimmese vẫn giữ một sợi dây xuyên suốt: niềm tin vào điều mình đang làm.
Những đợt sóng của tuổi 15
Những năm gần đây, hip-hop đã trở thành một phần quen thuộc của nền âm nhạc Việt Nam. Các rapper xuất hiện trên sân khấu lớn, những bản rap đứng đầu bảng xếp hạng, những chương trình truyền hình đưa văn hóa đường phố đến với hàng triệu khán giả. Nhưng chỉ hai thập kỷ trước, mọi thứ vẫn còn nấp sau làn sương mờ.
Thật khó hình dung một công ty âm nhạc đại chúng khi ấy lại để một nghệ sĩ tuổi teen thực hiện một album hoàn toàn theo hip-hop, một thể loại vẫn thường bị xem là khó nghe và nổi loạn, thậm chí “không phù hợp với lứa tuổi”. Không ai biết hip-hop có thể đi được bao xa, càng không ai biết một cô gái 15 tuổi có thể đứng ở đâu trong một sân chơi còn chưa có nhiều tiền lệ. Thế mà ‘Kim Vol.1’ ra đời, trước bao ngờ vực. “Khởi đầu bao giờ cũng háo hức, muốn chinh phục, muốn chứng minh,” Kimmese nói.
Hai thập kỷ trước, ‘Kim Vol.1’ ra mắt giữa một bối cảnh hip-hop mới mẻ và non trẻ.
Cô bước vào cùng rất nhiều ánh nhìn. Nhiều người nghi ngờ về giá trị nghệ thuật của hip-hop, nghi ngờ năng lực của cô, từ đó sinh ra vô số tin đồn thất thiệt để xoa dịu sự hoang mang của chính họ. Nào là được o bế, nào là cậy giàu. Cô cũng không tránh khỏi những ánh nhìn tò mò rất đỗi bản năng của người quen.
Kimmese trả lời bằng âm nhạc. Trong ‘Niềm Tin (Scandal),’ cô rap về những lời bàn tán trên các diễn đàn. Trong ‘Kim - Thế Là Quá Đủ,’ cô trực tiếp đặt cái tôi của mình vào trung tâm bài hát, như một lời tuyên bố rằng cô biết mình đang làm gì và muốn được lắng nghe bằng chính âm nhạc của mình. Từ những bài hát đầu, Kimmese đã chọn lối viết phóng khoáng, từng câu chữ đều là suy tư chân thành. Đây là niềm tin vào chính mình mạnh mẽ nhất mà khó ai có được. Album như một chùm pháo, thông báo cho giới nhạc Việt về một nghệ sĩ trẻ, đủ giỏi, đủ cứng để mang đến một làn sóng chưa từng có.
Đến lúc này tôi xin hứa rằng tôi sẽ cải thiện mình.
Tôi muốn các bạn thấy tôi là real-hiphop
Lời bài hát ‘Kim - Thế Là Quá Đủ‘
Tìm kiếm sự tự do giữa địa hạt ngách và đại chúng
Năm 17 tuổi, cô rời công ty. Sau những năm đầu bước vào thị trường đại chúng, Kimmese bắt đầu đi tìm một không gian khác cho âm nhạc của mình. Sài Gòn rồi Hà Nội, những công ty lớn rồi những gương mặt mới, mỗi nơi mở ra một khả năng khác nhau nhưng không phải nơi nào cũng đủ rộng cho những điều cô muốn thử. Hai năm sau, Kimmese gặp SpaceSpeakers, một tập thể hãy còn mới, còn ngách, nhưng hiện hữu một niềm tin và đam mê diệu kỳ. Cái bắt tay với SpaceSpeakers được miêu tả như một “điểm chuyển giao,” nơi cô có không gian để hiện thực hóa những phác họa trong đầu.
Kimmese gia nhập SpaceSpeakers là một chương lớn trong hành trình âm nhạc của Kimmese.
Nhìn lại chặng đường ấy, điều thú vị là cả Kimmese và các thành viên SpaceSpeakers đều đã trở thành những cái tên nổi bật, xóa nhòa ranh giới giữa âm nhạc độc lập và thị trường đại chúng. Touliver, JustaTee, Binz, Soobin Hoàng Sơn và nhiều nghệ sĩ khác đều đang tỏa sáng với đông đảo bạn yêu nhạc bằng cá tính độc đáo của mình. Phải chăng đã có một thị trường riêng tôn vinh màu sắc độc lập, hay mọi người đều đang dần cởi mở với niềm tin của người khác?
Sống giữa mọi người
Niềm tin của Kimmese như thêm kiên cố khi đứng cùng niềm tin của đồng đội. Trước khi tìm thấy những cộng sự cùng chí hướng, Kimmese đã được nâng đỡ bởi những mối quan hệ đôi khi không có cùng gu âm nhạc với cô. Chị gái là một trong những người đầu tiên nhìn thấy khả năng của Kimmese và khuyến khích cô bước xa hơn, dù bản thân không phải người yêu thích hip-hop. Sự ủng hộ ấy cũng đến từ một niềm tin nguyên khôi.
Nhà sản xuất Cao Nhật Trung cũng để lại nhiều dấu ấn. Vốn quen thuộc với ballad và âm nhạc trữ tình, ông vẫn dành tâm huyết cho ‘Niềm Tin (Scandal)’ và những ca khúc khác trong album đầu tay của Kimmese. Trong ký ức của cô, điều đáng nhớ không chỉ là những âm thanh mới mẻ được tạo ra khi ấy, mà còn là sự sẵn lòng thử một thứ chưa chắc đã thành công. Giữa một bối cảnh âm nhạc còn dè dặt với hip-hop, việc một người đến từ một thẩm mỹ hoàn toàn khác vẫn chịu “chơi” cùng cô cũng là một dạng niềm tin.
Kimmese và Mỹ Linh song ca ca khúc ‘Ngày Xa Anh.’
“For My People” — một lời tri ân
Hai mươi năm cùng âm nhạc dường như đã đưa Kimmese đến một nơi ít cực đoan hơn. Không còn là câu hỏi phải chọn giữa ngách và đại chúng, giữa cái tôi và thị trường, giữa đi một mình hay đi cùng người khác. Thay vào đó là cách nhìn rộng hơn về những nguồn lực có thể nuôi dưỡng một đời sống sáng tạo: con người, ký ức, thành phố, những cuộc gặp gỡ và cả phần cốt lõi chưa bao giờ muốn đánh mất.
EP “For My People” phát hành vào 2026 chính là phiên bản trực quan của khái niệm đó. ‘Trong Lòng Thủ Đô’ là cuộc thử nghiệm độc đáo giữa hip-hop và giao hưởng, khắc họa nơi cô sinh ra và lớn lên, những góc phố, những âm thanh đã len lỏi vào đời sống rồi định hình cá tính. ‘Pull Up’ dành cho những người phụ nữ đẹp theo cách riêng của họ, một chủ đề đã nhiều lần trở lại trong âm nhạc Kimmese. ‘Tuyến Tính’ là câu chuyện cá nhân đặc quánh tâm tư nghệ sĩ. Còn ‘Lost Child’ lại dành cho những cá thể thoát ly khỏi những định nghĩa hạn hẹp mà tìm mình ở những đường biên.
Artwork từ “For My People.”
Có lẽ vì thế mà ‘Lost Child’ cũng dễ chạm đến một thế hệ khán giả mới. Cuộc đời có nhiều đứa trẻ lạc. Có người rời khỏi thành phố, có người rời khỏi vùng an toàn, có người rời khỏi phiên bản cũ của chính mình. Tất cả cùng chung một mục đích: đuổi theo ngọn hải đăng của niềm tin. Ta tin vào một phiên bản khác của thế giới, một phiên bản khác của chính mình, rồi chạy đi tìm nó. Đôi khi lạc lõng, bơ vơ, nhưng niềm tin và tình yêu với ngọn hải đăng ấy đã đốt cháy những nghi ngờ. Kimmese chia sẻ: “Hãy ôm lấy những điều chưa biết để đón nhận sự kỳ diệu của ngẫu nhiên.”
Neo vào chính mình
Thật khó để một nghệ sĩ tự đúc kết 20 năm làm nghề thành một câu trả lời. Vì vậy, thay vì hỏi Kimmese điều gì đã làm nên một sự nghiệp dài, có lẽ đáng hỏi hơn là: làm thế nào để một người không đánh mất mình giữa quá nhiều thay đổi?
Với câu chuyện mainstream và underground, Kimmese không chọn một phía. “Không để hết trứng vào một giỏ,” cô nói. Thay vì xem hai địa hạt như hai lựa chọn loại trừ lẫn nhau, cô chọn cách hoạt động ở cả hai và quan trọng hơn, “neo vào chính mình thay vì chạy theo môi trường.”
Kimmese trình diễn sân khấu “Hip-hop Tribute” trên sóng WECHOICE AWARD 2019.
Đó cũng là lời giải đáp cho nỗi lo canh cánh với nhiều nghệ sĩ trẻ về kỳ hạn để thành công. Trong một thời đại mà mọi thứ đều có thể được đo bằng lượt nghe, lượt xem và tốc độ lan truyền, việc đặt ra một kỳ hạn cho sự nghiệp trở thành tất yếu. Người trẻ nhìn vào những con đường đã được chứng minh là đúng và tự hỏi liệu mình có đang đi quá chậm. Nhưng nghệ thuật không là một đường đua có cùng vạch đích.
Kimmese bảo: “Nếu đủ tin yêu [vào hình dung nghệ thuật của mình], nỗi buồn hay nỗi sợ chỉ còn là gia vị cho một bữa ăn hài hòa, trọn vẹn.” Khi đã neo đậu được vào thứ tình cảm ấy, ta không còn sợ mất mát, chỉ còn lại sự tự do để trải nghiệm. Dẫu có mất thời gian hay thất bại, ta sẽ tìm ra cách để tiếp tục. Thời điểm tỏa sáng của mỗi người khác nhau, cô mong mọi người giữ được niềm tin quý giá, không để thời gian làm nản lòng. Có như thế, thế giới nghệ thuật mới rực rỡ bằng những gam màu mới lạ, chứ không chỉ rặt những lớp lang nhân bản.
[Ảnh cung cấp bởi Cổ Động.]
