Là một người thích ăn ngon, sở thích của tôi mỗi cuối tuần là len lỏi giữa các con đường để tìm những hương vị mới, những ngách văn hóa còn lạ lẫm. Một tiệm ăn sẽ ở lại tâm trí tôi nếu nó ngon, đương nhiên, nhưng phải kèm một không gian đậm đà bản sắc. Và trong một lần thám hiểm ẩm thực như thế, tôi tình cờ bắt gặp Hà Ký. 

Mặt tiền của quán to rộng bằng ba căn liền nhau với chiếc xe mì gỗ truyền thống đặt trước cửa. Bước vào trong, tôi lập tức bị thu hút bởi những tấm gỗ chạm khắc tinh tế khảm xà cừ hay bạc vàng trên tường, cùng bàn ghế gỗ nâu sẫm khiến tôi nhớ đến các quán ăn Tàu trong cuốn phim cũ.

Tôi gọi một tô mì gà cá, thêm ly nước sâm rồi nhìn quanh quất trong khi chờ đợi. Cuối quán còn có một cái kệ gỗ với tông trầm tương tự chứa đựng những cái bình gốm tinh xảo. Tô mì được bưng ra và tôi không khỏi hứng thú khi thấy vắt mì vàng ươm và những miếng gà óng ả nằm tròn vo trong cái tô dày dày chắc chắc trong bàn tay.

Mùi thơm của hành phi cứ len lỏi và miếng gà óng ả mới thật mời gọi. Tôi cắn sớ thịt đầu tiên, mềm tan giữa kẽ răng và vị ngọt tươm vào lưỡi, và nhoắng tí miếng thịt đã trôi mượt vào cổ họng. Rồi tôi xì xụp một dải mì tươi, khi môi vừa bóng lưỡng vì mỡ thơm thì răng đã kịp chìm vào lớp bột êm ái. Cắn một cái, mùi trứng ngòn ngọt đã lan khắp khoang miệng khiến tôi cứ muốn nhai mãi để cảm nhận hương vị trong trẻo đó lâu hơn một chút.

Chìm đắm mãi vào tô mì mà tôi quên mất chén súp bên cạnh cũng trông hấp dẫn không kém. Tôi húp thử và và bị mê hoặc ngay lập tức bởi vị ngọt của thịt, có vẻ như nó đã vỗ về vị giác tôi bằng cái mềm mại đằm thắm ấy. Riêng những miếng cá trắng trẻo, sừn sựt, vừa cắn phập một cái đã thấy hai hàm răng chạm nhau, còn miếng cá dường như đã tan biến đi đâu mất.

Niềm yêu thích món ăn dẫn dắt tôi đến cuộc trò chuyện với cô chú chủ quán. Tôi không khỏi ngỡ ngàng khi biết họ chính là người gây dựng nên tất cả, chứ không phải tiếp quản từ đời trước. Những bình gốm cổ kính, những bảng gỗ như từ thế kỷ trước kia, hóa ra lại thuộc về hai con người trạc tuổi ba mẹ tôi. Làm sao họ lại tạo ra được một không gian và hương vị đượm màu thời gian đến thế?

Cô Hà, người đứng sau những công thức mì mang phong vị xưa cũ ấy, xuất hiện với vẻ ngoài khiến tôi không khỏi bất ngờ. Thay vì hình ảnh một chủ tiệm tất bật hay khắc khổ thường thấy, cô đứng trước hiên quán với vẻ tươm tất, nhanh nhẹn và thần thái rất tươi tắn. Làn da khỏe khoắn cùng lối trò chuyện cởi mở khiến người đối diện dễ quên mất khoảng cách về tuổi tác.

Tôi phải mất một lúc mới xóa đi được cái định kiến về một “cụ chủ” trong trí tưởng tượng để thay bằng diện mạo tràn đầy năng lượng này. Cô kể, mình từng học hỏi từ một người thầy rồi tự tay nhào nặn nên những hương vị riêng cho tiệm. Cô yêu thích việc sáng tạo một món ăn ngon và không ngừng tìm tòi khi ngoài hủ tiếu mì gà cá, cô còn có riêng cho mình những công thức bánh canh cua, hủ tiếu Nam Vang, bún bò Huế và nhiều dự án khác sắp tới.

Nếu món mì là tâm huyết của cô Hà, thì không gian xứng tầm bao bọc lấy nó lại được chăm chút bởi chú Dũng, chồng cô. Chú Dũng là một nhà sưu tầm đầy đam mê, nhìn cách chú say sưa dẫn tôi tham quan căn phòng trưng bày tại gia, tôi thầm ngưỡng mộ khi thấy chú vẫn giữ được cho mình một ngọn lửa nhiệt huyết ở cái tuổi mà nhiều người đã chọn cách nghỉ ngơi. Dạo quanh “triển lãm” tại gia ấy, tôi nhận ra chú đặc biệt yêu thích với gốm Cây Mai, dòng gốm đặc trưng của cộng đồng người Hoa Chợ Lớn.

Loại gốm này thường có màu đất, cả lớp sơn của nó dù là xanh dương, xanh lá, đỏ hay vàng thì cũng ám sắc nâu của đất. Tôi mến vẻ chân thành của những mảng màu ấy, cảm giác như mỗi màu sắc dù đang cố gắng rực rỡ và làm tốt phần việc mình nhưng vẫn hòa hợp. Chi tiết trên gốm rất dày đặc và tỉ mỉ: những gương mặt san sát, hoa lá đan xen vào nhau và những tà áo và nếp rũ mềm mại đến mức cảm giác được sự bềnh bồng.

Chú Dũng treo trang trọng những bảng tri ân từ Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh và các hội nhóm nghiên cứu văn hóa. Nhìn những minh chứng ấy, tôi hiểu được sự tận tâm của chú với di sản dân tộc. Thật thú vị khi thấy món ăn và không gian nơi đây có một sợi dây liên kết vô hình, cùng kể cho thực khách nghe một câu chuyện về lòng trân trọng những giá trị xưa cũ.

Tổng kết:

• Giờ mở cửa: 6h30 sáng–1h chiều, T2–T6
• Chỗ gửi xe: Vỉa hè ngay bên cạnh quán
• Giá: $ (60.000–100.000VND/người)
• Thanh toán: Tiền mặt, chuyển khoản
• Giao hàng: Không có