Những ai từng bay cùng hãng hàng không VietJet có lẽ đều đã nghe qua ca khúc ‘Hello Vietnam’ hay phiên bản tiếng Việt ‘Xin chào Việt Nam.’ Vì bài hát thường vang lên lúc máy bay hạ cánh, hành khách dễ lầm tưởng đây chỉ là một đoạn nhạc hiệu của hãng. Tuy nhiên, giai điệu này lại mang một thông điệp ý nghĩa hơn: đó là tâm sự của một người gốc Việt muốn hướng về quê hương, một nơi cô chưa từng đặt chân tới. Nỗi lòng ấy tìm được sự đồng điệu ở nhiều người nghe, nhưng ít ai biết rằng, bản gốc của ca khúc vốn được viết bằng tiếng Pháp và từng suýt không bao giờ ra mắt.

Xuất phát từ cộng đồng hải ngoại, ‘Hello Vietnam’ đạt thành công hiếm thấy khi được đông đảo khán giả trong nước biết đến.

Ảnh bìa Hello Việt Nam.

Thành công này có lẽ không quá bất ngờ, bởi ca khúc dường như được “đo ni đóng giày” cho thị hiếu của người Việt. Lời ca hoài niệm đi cùng giai điệu buồn man mác vốn là công thức tạo nên nhiều tác phẩm bất hủ của Việt Nam. Dù nội dung kể về tâm tư của một người chưa từng đến Việt Nam, khán giả trong nước vẫn dễ dàng tìm thấy sự đồng cảm. Cảm giác khắc khoải ấy có lẽ gợi nhắc người nghe về chính quê nhà của mình, hoặc về một Việt Nam của những thập niên xưa cũ.

“Want to see your house, your streets. Show me all I do not know
Wooden sampans, floating markets, light of gold.”

Lòng cảm mến và sự tò mò dành cho Việt Nam, kết hợp với những lời ngợi ca vẻ đẹp đất nước đã giúp khơi gợi niềm tự hào dân tộc một cách tự nhiên. Đó cũng là lý do vì sao bài hát dễ dàng tạo cảm giác gần gũi ngay cả với những người lần đầu thưởng thức. Tác phẩm nhanh chóng có độ phủ sóng rộng khắp, từ các đoạn phim quảng cáo du lịch, nội dung trên mạng xã hội cho đến không gian tại các quán cà phê.

Hành trình của ‘Hello Vietnam’ thực chất bắt đầu tại Bỉ, nơi nữ ca sĩ Phạm Quỳnh Anh sinh ra. Cô là con gái trong một gia đình gốc Việt, cha cô là du học sinh còn mẹ cô là người nhập cư. Sớm bộc lộ năng khiếu âm nhạc, vào năm 13 tuổi, cô tham gia cuộc thi ca hát Pour la Gloire trên truyền hình Bỉ và giành chiến thắng ngoạn mục nhờ thể hiện ca khúc ‘The Reason’ của Celine Dion.

Chiến thắng giúp Quỳnh Anh nhận ra mình hoàn toàn có thể nghiêm túc theo đuổi con đường nghệ thuật. “Thực ra tôi thi Pour la Gloire chỉ vì lỡ cá cược với bố. Bố cứ khăng khăng là tôi sẽ làm nên chuyện, còn tôi thì đinh ninh mình sẽ rớt ngay từ vòng gửi xe. Thế rồi mọi chuyện cứ tự nhiên diễn ra, lúc đó tôi còn chẳng hiểu chuyện gì đang đến với mình nữa,” Quỳnh Anh trả lời bằng tiếng Pháp trong một cuộc phỏng vấn.

Phạm Quỳnh Anh.

Năm 2005, sự nghiệp của Quỳnh Anh sang trang khi cô trở thành học trò của Marc Lavoine, nam ca sĩ lừng danh nước Pháp với bản hit ‘Elle a les yeux revolver....’ Khi ấy, Lavoine đang tìm kiếm một giọng ca nữ cho bài hát song ca ‘J’espère.’ Ông hoàn toàn bị thuyết phục bởi giọng hát của Quỳnh Anh chỉ sau ba lượt thu thử. Tiếp nối thành công của bản song ca này, Quỳnh Anh đã đồng hành cùng Lavoine trong chuyến lưu diễn qua nhiều quốc gia.

Trải nghiệm làm việc cùng Marc Lavoine trở thành bước đệm quan trọng cho Quỳnh Anh, vì qua đó ông đã sáng tác riêng cho cô một loạt ca khúc chưa từng công bố, tiêu biểu là bài ‘Bonjour Vietnam.’ Khi biết tác giả nhạc phẩm là một người đàn ông Pháp da trắng, hẳn vài người nghe sẽ thấy đôi chút lấn cấn với phần ca từ, đặc biệt là ở những đoạn miêu tả ngoại hình nhân vật như “J'ai des yeux bridés” (tạm dịch: Tôi có đôi mắt xếch). Tuy nhiên, lời bài hát thực chất được chấp bút hoàn toàn theo yêu cầu của Quỳnh Anh và được chính cô giám sát hoàn thiện.

Trong quá trình chuẩn bị cho album đầu tay, cô mong muốn hát về nguồn cội nên đã nhờ nhà biên kịch Yvan Coriat viết lời về Việt Nam. Vì bản thảo ban đầu quá dài, cô tìm đến người thầy dày dặn kinh nghiệm là Lavoine để gọt giũa ca từ và phổ nhạc. Nữ ca sĩ mang hai dòng máu Việt-Bỉ đã lập tức bị thuyết phục. Cô chia sẻ trong một buổi phỏng vấn: “Tôi hát thử và thấy tâm đắc ngay. Thật tuyệt vời  khingười châu Âu lại có thể tái hiện không gian Á Đông tinh tế đến vậy. Tôi thấy mình may mắn khi được làm việc cùng những cộng sự tài năng, những người giúp tôi cất lên tiếng lòng mình.”

Marc Lavoine.

Con đường đưa ‘Bonjour Vietnam’ đến với công chúng cũng là một chuỗi rất nhiều tình cờ. Một bản thu thử bị rò rỉ trên internet và nhanh chóng lan truyền khắp cộng đồng hải ngoại. Đến Tết năm 2006, bài hát bùng nổ trên toàn cầu, thường được lồng vào các video phong cảnh Việt Nam do người hâm mộ tự dựng. Sự đón nhận nồng nhiệt ngoài sức tưởng tượng này giúp hành trình âm nhạc của Quỳnh Anh bước sang một trang mới, đưa tên tuổi cô lan tỏa khắp thế giới trong cộng đồng người Việt viễn xứ. Dù ca khúc chưa từng được phát hành chính thức, cô đã nhận được hàng loạt lời mời biểu diễn tại Canada, Mỹ và Úc. Trước sự đón nhận nồng nhiệt từ công chúng, cô quyết định ra mắt phiên bản tiếng Anh mang tên ‘Hello Vietnam’ do Guy Balbaert chuyển ngữ. Phiên bản này giúp bài hát tiếp cận tệp khán giả rộng hơn ở trong nước, đồng thời củng cố tên tuổi của cô ở thị trường hải ngoại.

Năm 2008, màn trình diễn tại Paris by Night đã giúp ‘Hello Vietnam’ trở thành khúc ca nằm lòng của người Việt hải ngoại. Và cuối năm đó, Quỳnh Anh cuối cùng cũng có cơ hội đặt chân đến Việt Nam thông qua một chuyến lưu diễn ngắn ngày.

Phiên bản gốc bằng tiếng Pháp do Phạm Quỳnh Anh thể hiện.

Bài hát ra đời có lẽ cũng từ cái duyên dẫn dắt Quỳnh Anh về với cội nguồn. Cú bắt tay với Marc Lavoine đã khơi gợi những ca từ chứa chan khao khát trở về Việt Nam. Tiếp đó, giai điệu này tự tìm thấy sức sống riêng với cộng đồng khán giả. Cuối cùng, chính bản dịch tiếng Anh đã giúp bài hát lan tỏa tại quê nhà, mở đường để cô đặt chân đến mảnh đất mình từng hát về bằng tất cả niềm mong mỏi.

“One day I’ll touch your soil.
One day I’ll finally know your soul.
One day I’ll come to you.
To say hello… Vietnam.”

Hiện tại, Quỳnh Anh đã chủ động lùi lại phía sau để chăm lo cho cuộc sống riêng thay vì tiếp tục hoạt động nghệ thuật sôi nổi. Xuyên suốt thời gian bài hát gặt hái thành công, cô vẫn luôn ưu tiên việc học và giờ đây đã bước sang những chương mới của cuộc sống. Tuy nhiên, sức hút của ‘Hello Vietnam’ chưa bao giờ hạ nhiệt; nhiều bản dịch tiếng Việt đã ra đời giúp ca khúc tiếp tục đến với các thế hệ người nghe mới. Hãng hàng không VietJet chọn cách phát xen kẽ cả bản tiếng Anh lẫn tiếng Việt mỗi khi hạ cánh, dù tần suất lặp lại liên tục đôi khi khiến hành khách bay nội địa có phần ngán ngẩm. Thế nhưng, bỏ qua yếu tố thương mại, giá trị của ‘Hello Vietnam’ vẫn vẹn nguyên, là lời tự sự chân thành của một người con xa xứ, mang trong mình khát khao tìm về quê hương.