Trong nỗ lực làm xanh không gian thành phố, trong vài tháng gần đây, Sài Gòn đã từ từ phá rào, cải tạo hàng loạt khu đất đã nhiều năm rơi vào lãng quên do dự án treo thành công viên phục vụ người dân. Trong đó, công trình tại số 1 Lý Thái Tổ, được định hướng trở thành đài tưởng niệm các nạn nhân đại dịch Covid, là một trong những địa điểm được yêu mến nhất. Từ lúc mở rộng cửa vài tháng trước đây, công viên thu hút nhiều khách thập phương và địa phương đến tản bộ, tưởng niệm, hay chỉ đơn giản là để hít chút không khí trong lành dưới tán cây cổ thụ sừng sững.
Tọa lạc trên khu đất hình tam giác giữa 3 trục đường Lý Thái Tổ, Hùng Vương, và Trần Bình Trọng, Công viên Lý Thái Tổ chính thức chào đón khách vào ngày 12/2 sau hơn 3 tháng chỉnh trang, làm mới.
Trước đây, khu đất là Nhà khách Chính Phủ do Bộ Ngoại giao quản lý, tuy nhiên công năng này đã chấm dứt nhiều năm trước và các biệt thự cùng khuôn viên dần rơi vào quên lãng.
Lịch sử hình thành của mảnh đất này gắn liền với lịch sử Sài Gòn, vì đây từng là khu biệt thự thuộc sở hữu của gia đình ông Huỳnh Văn Hoa, hay còn gọi là chủ Hỏa, một trong những thương nhân nức tiếng thành phố vào cuối thế kỉ 19, nắm trong tay nhiều bất động sản đắc địa lúc bấy giờ. Vào thập niên 1950, hậu duệ của chủ Hỏa cho xây dựng khu biệt thự 8 căn ngay trên khu đất để làm nơi nghỉ dưỡng cho gia đình.
Suốt thời gian không được sử dụng, nhiều căn villa đã xuống cấp, nên khi dự án xây dựng công viên được khởi động vào tháng 11/2025, công nhân đã tháo dỡ 3 trong số 7 villa. Tuy nhiên, 4 căn còn lại với hiện trạng tốt được chỉnh trang làm nhà vệ sinh để phục vụ khách đến thăm công viên.
Loạt villa đều được xây biệt lập với 2 tầng, được thiết kế bởi bàn tay kiến trúc sư Pháp Veysseyre, cũng là tác giả của Dinh Bảo Đại ở Đà Lạt. Lối kiến trúc chịu ảnh hưởng của cả thẩm mỹ phương Tây và phương Đông, dùng nguyên vật liệu ngoại nhập. Phong cách Art Deco nổi bật nhất trong thiết kế. Tuy nhiên, công trình cũng thêm vào nhiều chi tiết để thích nghi với khí hậu nóng ẩm của Việt Nam.
Công viên mới cũng giữ lại nhiều cây cổ thụ trong khuôn viên biệt thự cũ, đồng thời lát gạch đường đi và bổ sung nhiều tiện nghi như sân chơi cho trẻ em và sân bóng rổ cho người dân xung quanh sử dụng. Ngoài ra, không thể không nhắc đến khu vực tưởng niệm ngay trung tâm công viên.
Khu vực này gồm nhiều bậc thang bao quanh phần trũng gồm đài phun nước và bức tượng hợp kim hình giọt nước cao 6m, chu vi 13m. Chính giữa tượng là khoảng trống khoét hình trái tim.
Theo điêu khắc gia Phạm Văn Hạng, người tham gia tư vấn ý tưởng tác phẩm, hình tượng giọt nước “tượng trưng cho niềm tiếc thương đối với những người đã qua đời vì dịch bệnh, còn trái tim là biểu tượng của tình người, sự đùm bọc của cộng đồng, cũng như tinh thần cống hiến của đội ngũ y bác sĩ, lực lượng tuyến đầu và các nhà khoa học.”
Các bậc thang được chia làm 3 tầng. Tầng thấp nhất được khắc hình 12 con giáp, tượng trưng cho dòng thời gian. Kế đến là tầng được khắc những dấu chân bằng đá, gợi nhớ đến hành trình sống và những dấu tích con người. Trên tầng cao nhất là hình ảnh hoa sen, hoa sứ, hoa cúc, thể hiện ý nghĩa tiếp nối và hy vọng.
Bên cạnh phục vụ những chức năng thực tiễn như thể dục thể thao, Công viên Lý Thái Tổ đã trở thành một địa điểm đặc biệt trong đời sống tinh thần của người dân thành phố, bày tỏ niềm tiếc thương qua từng bó hoa hay nén nhang để lại.
