Nếu một người Sài Gòn thời nay bước lên cỗ máy thời gian quay ngược về những năm 1860, cảnh quan thành phố lúc bấy giờ chắc chắn sẽ khiến họ cảm thấy hoàn toàn xa lạ.
Công chúng vốn đã quen thuộc với những ảnh tư liệu Sài Gòn từ giữa thế kỷ 20, và Saigoneer cũng từng nhiều lần giới thiệu các hình ảnh thuộc giai đoạn 1950–1960 này. Dù vậy, những tấm ảnh ghi lại thành phố ở các giai đoạn trước đó lại cực kỳ hiếm hoi, nguyên nhân chủ yếu vì kỹ thuật nhiếp ảnh đương thời còn thô sơ.
Vì thế, bộ ảnh do Émile Gsell thực hiện trở thành một nguồn tư liệu lịch sử vô cùng quý giá, đặc biệt là khi có những tấm được chụp từ tận thập niên 1860. Dù nhìn qua lăng kính của người Pháp, bộ sưu tập ảnh vẫn phác họa một Sài Gòn khác hẳn ngày nay. Thời điểm đó, chính quyền mới chỉ bắt đầu quy hoạch khu vực lõi Quận 1, còn những nơi sầm uất hiện giờ như Quận 3 hay Chợ Lớn vẫn là vùng nông thôn.
Mời bạn cùng thực hiện chuyến du hành thời gian qua loạt ảnh dưới đây:
Đường Charner (phố đi bộ Nguyễn Huệ ngày nay) thời kênh Lớn chưa bị lấp. Đoạn đường cắt ngang là Ngô Đức Kế.
Ngã ba rạch Bến Nghé đổ ra sông Sài Gòn, nhìn từ Bến Nhà Rồng hiện tại.
Vẫn là khu vực này nhưng từ góc nhìn khác, thấy rõ Cột cờ Thủ Ngữ.
Các dãy nhà phố ven bến Bạch Đằng năm 1866, đoạn nằm giữa đường Nguyễn Huệ và Đồng Khởi ngày nay.
Dinh Norodom năm 1873. Công trình này gần như bị phá hủy hoàn toàn vào năm 1962 để nhường chỗ cho Dinh Độc Lập.
Binh lính đồn trú tại thành Ô Mã, một công trình không còn tồn tại. Thành tọa lạc tại địa phận giữa các đường Nguyễn Thị Minh Khai, Nguyễn Văn Cừ, Nguyễn Trãi và Cống Quỳnh ngày nay.
Một tu viện ở góc đường Tôn Đức Thắng và Nguyễn Hữu Cảnh (Quận 1), nay là Đại chủng viện thánh Giuse Sài Gòn.
Y viện Quảng Đông, Chợ Lớn năm 1907, nay chính là khuôn viên Bệnh viện Nguyễn Tri Phương.
Cảnh sinh hoạt dọc kênh Tàu Hủ.
Diện mạo rạch Thị Nghè hơn một thế kỷ trước.
Vùng ngoại ô Sài Gòn.
[Ảnh bìa: Nơi đường Charner giao với sông Sài Gòn.]
