Con đường dẫn vào Saigon Farm hẹp dần, cỏ mọc quá đầu khiến thành phố tự lúc nào biến mất sau khoảng xanh ngút ngàn ấy. Không còn tiếng còi xe. Gió thổi xào xạc từng cơn. Tiếng chó sủa, gà gáy, đám ngựa cúi đầu ăn cỏ, tiếng vó chạm đất đều đều, rồi bóng một người đang đẩy chiếc xe chất đầy cỏ tươi bước tới. Tôi nhớ rất rõ khoảnh khắc ấy. Một sự dịu lại trong ngực, như khi bạn thở ra thật sâu mà không hề hay biết mình đã nín thở suốt bao lâu.
Tôi nhớ năm 2022 sau đại dịch, mỗi sáng bước ra khỏi nhà nhưng không thực sự bước ra khỏi những tháng ngày bị cách ly. Cơ thể được tự do, còn tâm trí thì vẫn đóng kín. Tôi đi làm lại, gặp lại mọi người, nói cười, nhưng bên trong là một khoảng lặng không tên, nơi tôi không biết phải đặt mình ở đâu. Rồi tôi đến Bình Chánh. Không phải vì tìm kiếm điều gì to tát. Chỉ là nghe nói ở đó có một trang trại ngựa, đủ xa trung tâm để không ai vội vã, và đủ gần để tôi không phải bỏ trốn.
Khoảng lặng đầu tiên
Anh Tông, chủ trang trại Saigon Farm, đón chào tôi bằng phong thái giản dị, không giới thiệu dài dòng. Anh không hỏi tôi đến để làm gì, có lẽ vì ở đây, người ta không cần lý do rõ ràng, mà chỉ cần bạn có mặt.
Một ngày của anh Tông bắt đầu từ sáng sớm: dọn dẹp chuồng trại, tắm ngựa, cho ăn, dạy học viên. Chiều lại tiếp tục. Khi có đoàn phim, anh chở ngựa đi bằng xe tải đến địa điểm quay, huấn luyện cho cả người và ngựa. Anh tự làm gần như mọi thứ, từ chăm sóc móng đến chữa trị cơ bản cho chúng. Một công việc lặp lại, nặng nhọc, nhưng có nhịp điệu thú vị riêng.
Anh em tôi biết nhau đã 4 năm nhưng giữa những đứt quãng của cuộc sống, nay tôi mới có dịp ngồi xuống lắng nghe câu chuyện về anh, một người nài ngựa hiếm hoi, một cách trọn vẹn.
Anh kể về gia đình mình bằng giọng đều đều, như thể đang kể lại một điều hiển nhiên: ông ngoại đánh xe ngựa, cậu ruột gắn bó cả đời với nghề huấn luyện, và đến anh, thế hệ thứ ba, vẫn tiếp tục con đường ấy. Năm 8 tuổi, anh đã theo cậu. Năm 10-12 tuổi, anh vào trường đua, học cưỡi ngựa đua. Đến nay, ở cái tuổi xấp xỉ 50, anh đã có 25 năm gắn bó với nghề huấn luyện ngựa và hàng tá giải thưởng lớn nhỏ mà bản thân rất đỗi tự hào treo trang trọng trong gian nhà chính của trang trại.
Không có tuyên ngôn về đam mê hay những câu chữ hoa mỹ về “sứ mệnh.” Chỉ có một sự gắn bó kéo dài đủ lâu để trở thành định mệnh. Và định mệnh ấy cũng lắm nỗi truân chuyên.
Năm 2001, khi trường đua Phú Thọ giải thể, cảm giác chông chênh chẳng biết bám víu vào đâu hiện hữu. Anh bỏ nghề nài ngựa rồi bươn chải đủ công việc, từ lái xe, phụ giúp ở chợ đầu mối Bình Điền. Nhưng rồi các bộ phim lại cần ngựa. Ngựa lại cần người hiểu chúng. Và anh quay lại, lần này không còn phân vân nữa. Đó là thời điểm 2014 khi Saigon Farm thành hình.
“Giờ chắc là gắn với nghề này tới cuối đời rồi,” anh nói, nhẹ tênh. Tôi để ý cách anh nói về ngựa. Không chiếm hữu. Không áp đặt. Như thể anh hiểu rất rõ: ngựa không thuộc về mình, mình chỉ đi cùng chúng một đoạn. Có lẽ vì vậy mà anh không cố giữ ai ở lại trang trại. “Phải yêu mới cưỡi được,” anh nói. “Không yêu thì chỉ là trải nghiệm. Yêu rồi, người ta sẽ tự khắc quay lại.”
Lên lưng ngựa, không còn chỗ để giấu mình
Cưỡi ngựa không cho phép bạn giả vờ. Trên lưng ngựa, mọi thứ đều hiện ra rất thật: sự sợ hãi, căng thẳng, mất kiểm soát. Tôi nhận ra mình đã quen với việc kiểm soát: lịch trình, công việc, hình ảnh bản thân. Nhưng với ngựa, tôi không kiểm soát được gì nếu chính mình còn rối loạn. Ngựa cảm được điều đó. Khi tôi căng thẳng, nó đứng yên. Khi tôi nôn nóng, nó chần chừ. Khi tôi thả lỏng, nó bước đi.
Đó là lần đầu tiên sau rất lâu, tôi buộc phải quay vào bên trong, thay vì tiếp tục chạy ra ngoài để phân tán cảm xúc. Tôi không thể lướt qua nỗi bất an mà phải ngồi xuống và học cách chấp nhận nó. Trên lưng ngựa, tôi không còn nghĩ về những gì mình nên trở thành. Tôi chỉ cố gắng ở yên.
Hay như chị Nguyễn Hải Thảo, một luật sư tại TP. HCM ở độ tuổi chớm 50 nhưng đã có gần 5 năm gắn bó với bộ môn này. Chị đến với Saigon Farm từ năm 2022 đến nay với ý niệm khám phá một bộ môn vốn chỉ thấy qua phim ảnh và luôn bị gắn mác “quý tộc.” Nhưng rồi càng tập luyện, chị lại càng đam mê và bị cuốn vào nó lúc nào không hay. “Cưỡi ngựa dạy ta sự kiên trì, tinh thần đồng đội và cả lòng quả cảm,” chị chia sẻ cùng tôi về thú chơi công phu này.
Bên cạnh việc thuần thục trên lưng ngựa chị Thảo còn luyện tập bắn cung kết hợp. Một tuần chị có thể dành từ 3 đến 4 buổi để thực hành cùng anh Tông và cả việc tự luyện kĩ năng. Từ Nam chí Bắc chị đều tìm đến các trại ngựa để trải nghiệm và tập luyện nhưng rồi vẫn tìm về gắn bó với Saigon Farm bởi sự gần gũi và mộc mạc nơi đây.
“Rào cản về chi phí tập luyện, thời gian và cả sự nguy hiểm trên lưng ngựa có thể khiến nhiều người chùn bước, nhưng tôi tin rằng chính đam mê, sự bền bỉ sẽ chiến thắng tất cả. Bộ môn này giúp ta nhìn nhận chính mình và thế giới xung quanh đầy khác biệt.”
Không giống với những người chơi có điều kiện kinh tế để sở hữu những chú ngựa thuần chủng đắt tiền, chị Thảo khiến tôi bất ngờ khi mua lại 3 chú ngựa với lý do không muốn chúng bị bán đi lúc Saigon Farm cần kinh phí vận hành. Đại Phát, Thành Long và Cacao, cô ngựa nâu với 2 cặp chân thon dài cùng dáng chạy khoan thai đã qua đời 2 năm trước, luôn là những người bạn thân thương, thông minh và đáng yêu trong lòng chị.
Giữ lại một chỗ cho sự an yên
Ở trang trại này, tôi thấy những đứa trẻ ít nói dần mở lòng. Tôi thấy những người lớn tìm đến không phải để thể hiện bản thân, mà để lặng lẽ học lại cách lắng nghe. Ngựa không hỏi quá khứ của bạn. Ngựa chỉ phản hồi hiện tại của bạn. Sài Gòn không thiếu nơi để đi nhanh, nhưng rất hiếm nơi cho phép bạn không cần đi đâu cả. Saigon Farm là một trong số ít những nơi như thế.
Riêng bản thân tôi chợt nhận ra mình không còn tìm kiếm sự “chữa lành” nữa. Tôi chỉ đang sống chậm lại. Và có lẽ, như thế là đủ. Tôi không cần phải hiểu hết cảm xúc của mình, chỉ cần cho phép chúng tồn tại, cũng giống như cách con ngựa cho phép tôi ngồi trên lưng nó, miễn là tôi không mang theo quá nhiều xáo trộn.
Năm 2026 là năm con ngựa. Anh Tông nói anh chỉ mong có thêm học viên, thêm show diễn, để đủ tiền nuôi đàn ngựa gần 20 con đủ “quốc tịch” từ Pháp, Anh, Úc đến Ả Rập này tồn tại. Tôi nghe và hiểu, đôi khi, điều lớn lao nhất không phải là phát triển, mà là được tiếp tục ở lại.
Với tôi, mỗi lần nhớ về Bình Chánh, tôi không nhớ tất cả các chi tiết. Tôi chỉ nhớ cảm giác khi ngồi trên lưng ngựa, buông vai, thả lỏng, và nhận ra, mình không cần chạy trốn nữa.
Mơ ước to lớn hơn của tôi và cả chị Thảo là việc lan tỏa tình yêu với bộ cưỡi ngựa đến đông đảo công chúng. Nó không chỉ giúp cho Saigon Farm hay những trang trại khiêm tốn được nhiều người biết đến, được tiếp tục tồn tại mà còn giúp cho một phong trào thể thao lành mạnh, thú vị được phát triển mạnh mẽ hơn tại Việt Nam.
Saigon Farm tọa lạc tại Tổ 62, Xã Bình Hưng, TP. HCM. Bạn đọc có thể liên hệ anh Lê Tiến Tông tại số 0933282112 để biết thêm chi tiết.
